Sismik izolatör nedir? Sismik izolatör ne işe yarıyor?
Deprem sırasında yatay hareket ederek depremin etkisinin en az şekilde binaya aktaran sismik izolatörler yıkımı önlüyor. Kahramanmaraş merkezli depremler sonrası çok konuşulan sismik izolatörler İstanbul Havalimanında bu teknolojinin kullanılmadığı yönündeki iddialar sonrası tekrar gündem oldu. Merak edenler sismik izolatör nedir araştırıyor. Sismik izolatör nedir? Sismik izolatör nereye yerleştirilir? Eski binalara da sismik izolatör uygulanabilir mi? sorularının yanıtlarını sizler için derledik. İşte sismik izolatörün faydaları…
Merkez üssü Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri olan 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki iki deprem 11 ili vurdu.
On binlerce bina yıkıldı.
Bu deprem "binalar hangi koşullarda depreme daha dayanıklı olabilir?" sorusunu gündeme taşıdı.
Bu sorunun yanıtlarından birisi de depremin etkisini sınırlandıran sismik izolatörler… Sismik izolatörler büyük bir deprem beklenen İstanbul'da yeni inşa edilen İstanbul Havalimanı inşaatında can kurtaran bu teknolojinin kullanılmadığı gerekçesiyle tekrar konuşulup araştırılıyor.
Sismik izolatör nasıl çalışır?
Sismik izolatör, diğer bir adıyla sismik yalıtım depremin hasar potansiyelini düşürmek için kullanılıyor.
Depremde riski azaltan sismik izolatör eski binalara da uygulanabiliyor. Yapıda uygun görülen kata, kolonlara veya betonarme perdelere yerleştirilen sistemler, deprem ile yapı arasındaki direkt teması kesiyor.
Sismik izolatör nedir, ne kadar etkilidir? Sismik izolatör nasıl çalışır?
Sismik izolatör, yapıya gelen deprem yükünü azaltan bir sistemdir. Sismik izolasyon; zemin ile yapının tabanı arasına esnek, enerji sönümleyici elemanlar yerleştirerek zeminden yapıya aktarılan deprem kuvvetlerinin azaltılmasıdır.
Sismik izolasyonu olmayan yapı kendi ağırlığının 1/10'u (onda biri) kadar yatay yük taşıyabilir. Eğer bu değerden daha fazla bir yük gelirse yapıda kalıcı deformasyon, kolon-kiriş birleşim noktalarında kırılmalar olabilir.
Sismik izolasyonu olan yapılar ise sismik izolatörler gelen yatay yükü azalttığı için bu değerlerin çok üstüne çıkabilir.
Sismik izolatörlerin ömrü ne kadar?
Sarsıntı yoğunluğunu yüzde 80'e kadar azaltan sismik izolatörler; kimyasallar, pas, nem ya da güneş ışınları gibi yıpratıcı durumlara karşı korunaklı ve ortalama 60 yıl kullanılabiliyor.
Deprem anında yatay olarak hareket eden izolatöler, yumuşak ancak büyük salınım yaparak depremin sarsıntı gücünü emiyor ve o sırada bina içerisinde bulunanlar neredeyse depremi hissetmiyor.
Sismik izolatör ilk ne zaman kim tarafından nerede uygulandı?
1921 yılında Amerikalı Mimar Frank Lyond Wright, Tokyo'daki Imperial Hotel'in temellerinde, taban izolasyon fikrini uygulayan ilk kişi olmuştur. 1969 yılında dünyada ilk kauçuk sismik izolasyonlu yapı, İsviçreli mühendisler tarafından Makedonya'nın Üsküp şehrinde bir ilkokul binasında uygulanmıştır.