Ponzi sistemi nedir? Ponzi sistemi kullanılarak dolandırıcılık nasıl yapılır?
Kıvanç Talu ve eşi Beril Talu’nun Ponzi adı verilen sistemle dolandırdığı iddialarının Türkiye’nin gündeminde yer almasının ardından vatandaşlar Ponzi sistemi dolandırıcılığın ne olduğunu merak etmeye başladı. Peki Ponzi Sistemi veya Ponzi Şeması dolandırıcılık nedir? İşte yanıtı…
‘Var Böyle Tipler’ adlı sosyal medya hesabıyla tanınan Kıvanç Talu ve eşi Beril Talu’nun yakın çevresini Ponzi Sistemi ile dolandırdığı iddiaları gündemdeki yerini aldı.
Takipçileri ve sevenlerini şoke eden bu iddianın ardından vatandaşlar Ponzi Sistemi dolandırıcılık yönteminin nasıl yapıldığını araştırmaya başladı.
Ponzi sistemi veya Ponzi şeması olarak adlandırılan bu yöntemi tarihte ilk kullanan kişi 1920 yılında Charles Ponzi’dir. Dolandırıcılık yönteminin isim sahibi de olan Ponzi, o yıllarda 10 bin yatırımcıyı posta pullarını kullanarak bir arbitraj karı elde ettiğine inandırmış. Fakat gerçekte böyle bir karın olmaması nedeniyle sistem fazla sürdürülemeyerek çökmüş.
Özetle Ponzi şeması, yüksek kâr getiren bir üretim varmış gibi göstererek yatırımcıları sisteme katmayı amaçlayan ve ilk yatırım yapanlara ödemenin sisteme sonradan katılanların parasıyla yapıldığı bir dolandırıcılık yöntemidir.
Ponzi Sisteminin işleyişi
Ponzi şemasında, dolandırıcılar genellikle yatırımcılara yüksek bir getiri vadederek onları sisteme çekerler. Bu getiri, gerçekte var olmayan bir üretimden elde ediliyormuş gibi gösterilir. Dolandırıcılar, sisteme yeni yatırımcılar katıldıkça, bu yatırımcıların parasını ilk yatırım yapanlara ödeme olarak dağıtırlar. Bu sayede, ilk yatırım yapanlar gerçekte herhangi bir yatırım yapmadan para kazanmış olurlar.
Sadece yeni yatırımcılar var olduğu sürece sürdürülebilir olan Ponzi Sistemi ile dolandırıcılıkta, yeni yatırımcı sayısı azaldığında veya tamamen bittiğinde, sistem çöker ve dolandırıcılar parayla kayıplara karışırlar.
Ponzi sistemi kullanarak dolandırıcılık yapan isimler
Ponzi şemaları, tarih boyunca birçok kez uygulanmış ve büyük miktarda para kaybına neden olmuştur. Türkiye'de de son yıllarda birçok Ponzi Sistemi ile dolandırıcılık ortaya çıkmıştır.
Talu çifti için iddia edilen Ponzi sistemi ile dolandırıcılık yöntemini kullanarak geçmişten bugüne kadar dolandırıcılık yaptığı ortaya çıkan başlıca isimler şöyledir;
- Charles Ponzi'nin 1920 yılında uyguladığı sistem
- Bernard Madoff'un 2008 yılında ortaya çıkan sistemi
- Türkiye'de uygulanan Çiftlik Bank sistemi
Ponzi şemalarına karşı dikkatli olmak ve bu belirtileri göz önünde bulundurmak önemlidir.