Akademide Ordinaryüs Ne Demek? Kimlere Ordinaryüs Denir?

Akademik dünyada kullanılan unvanlar arasında en prestijlilerinden biri olan ordinaryüs profesör, Türkiye’de ve bazı Avrupa ülkelerinde akademik hiyerarşinin en üst basamağını temsil ediyor. Günümüzde pek fazla kullanılmasa da, geçmişte bilim dünyasında büyük bir itibarı olan bu unvan, özellikle üstün akademik başarıları ve bilimsel katkıları olan profesörlere verilirdi. Peki, ordinaryüs profesör ne demek ve kimlere bu unvan verilir? İşte detaylar...

ORDİNARYÜS NE DEMEK?

Kelime kökeni Fransızca olan “ordinaire” sözcüğüne dayanan "ordinaryüs", olağanüstü yetkinliğe sahip akademisyen anlamına gelir. Latince "ordinarius" kelimesinden türeyen bu terim, tam yetkili profesör anlamına gelir ve akademik dünyada özel bir statüye işaret eder. Türkiye'de ordinaryüs profesörlük, özellikle üniversitelerin kadrolu ve en yüksek düzeydeki profesörlerine verilen bir unvandı.

ORDİNARYÜS PROFESÖR KİMLERE VERİLİR?

Türkiye’de 1933 Üniversite Reformu sonrası getirilen ordinaryüs profesörlük unvanı, yalnızca en üst düzey akademik başarıya ulaşmış profesörlere tanınıyordu. Ordinaryüs profesör olabilmek için şu kriterler aranıyordu:

• Profesörlükten sonra uzun yıllar akademik çalışmalar yürütmüş olmak
• Bilim dünyasına önemli katkılar sağlamak ve uluslararası düzeyde tanınmak
• Kendi alanında çığır açan eserler yayınlamak
• Bağlı olduğu üniversitenin en yetkin akademisyeni olarak kabul edilmek

Ordinaryüs profesörler, rektörlük veya fakülte yönetimi tarafından atanmazdı. Bunun yerine, akademik kurul tarafından yapılan değerlendirme sonucunda, en yüksek akademik başarıya ulaşan profesörlere bu unvan layık görülürdü.

TÜRKİYE’DE ORDİNARYÜS PROFESÖRLÜK

Türkiye’de ordinaryüs profesörlük unvanı, 1981 yılında Yükseköğretim Kanunu’nun kabul edilmesiyle kaldırıldı. Günümüzde artık kullanılmayan bu unvan, yerini klasik “profesör” unvanına bıraktı. Ancak, tarih boyunca Türkiye'de ordinaryüs profesör unvanını almış birçok bilim insanı bulunuyor. Bunlardan bazıları:

• Ord. Prof. Dr. Ali Fuat Başgil – Hukuk ve siyaset alanında önemli çalışmalara imza attı.

• Ord. Prof. Dr. Cahit Arf – Matematik dünyasında "Arf Teoremi" ile tanındı.

• Ord. Prof. Dr. Mazhar Osman Uzman – Psikiyatri ve nöroloji alanlarında öncü çalışmalar gerçekleştirdi.

GÜNÜMÜZDE ORDİNARYÜS PROFESÖRLÜK VAR MI?

Türkiye’de 1981 sonrası bu unvan kaldırıldığı için artık ordinaryüs profesör ataması yapılmıyor. Günümüzde en yüksek akademik unvan profesörlük olup, profesörler arasında özel bir ayrım yapılmamaktadır. Ancak, Almanya gibi bazı Avrupa ülkelerinde ordinaryüs profesör kavramı hâlâ varlığını sürdürüyor.

Ordinaryüs profesörlük, akademik dünyada en üst düzey yetkinliği ifade eden bir unvandı. Bilimsel alanda büyük katkılar sunan ve kendi alanında önde gelen profesörlere verilen bu unvan, Türkiye’de 1981 yılında kaldırıldı. Günümüzde yalnızca akademik tarihte anılan bir terim olan ordinaryüs profesörlük, bilim dünyasında derin izler bırakmış birçok önemli ismin anılmasıyla hâlâ hatırlanıyor.