Ankara Augustus Tapınağı’nda Tarihin İzini Sürün: Bu Yazıtlar Size Ne Söylüyor?

Ankara Augustus Tapınağı: Roma Dönemi Mimarisinin İzinde

Ankara Augustus Tapınağı, M.Ö. 25 yılından sonra Frigya Tanrısı Men adına yapılmış ve zamanla yıkılmış olsa da günümüze kalıntıları ulaşmıştır. 

Tapınak, son Galat Hükümdarı Amintos'un oğlu Kral Pilamenes tarafından Roma İmparatoru Augustus’a bağlılık göstergesi olarak inşa edilmiştir. 

Güneybatı-kuzeydoğu doğrultulu, 36x54,82 metre ölçülerinde ve Korinth düzeninde olan tapınak, pseudo-dipteral planlıdır. Yaklaşık 2 metre yüksekliğinde sekiz basamakla çıkılan podyum üzerine oturtulan yapı, dar kenarlarda 8, uzun kenarlarda 15 sütunla çevrilmiştir. Ön oda olan pronaos önünde 4, arka odası opisthodomos’da ise in antis tarzında 2 sütun yer almaktadır.

Tarih boyunca tapınak mimarisinde bazı değişiklikler yapılmıştır. 6. yüzyıl başlarında Bizanslılar tarafından kiliseye çevrilmiş, cella taban seviyesi tesviye edilmiş ve arka kısma apsis eklenmiştir. Tapınağın güneydoğu duvarına üç büyük pencere açılmış ve böylece yapının kullanım amacı değişmiştir.

Ankara Augustus Tapınağı: Hacı Bayram Camii ve Tarihî Bağlantılar

1427-1428 yıllarında Hacı Bayram Camii, tapınağın kuzeybatı köşesine bağlantılı olarak inşa edilmiştir. Tapınağın opisthodomos kısmının arkasına eklenen eyvan ve duvarlara yazılan grafitiler, yapının cami ve medrese olarak kullanıldığına işaret etmektedir. 

Zaman içinde değişikliklere uğrayan cami ve yanındaki türbe, başkentin en önemli ibadet yerlerinden biri olmaya devam etmektedir.

1834 yılında cella’nın kuzeybatı duvarının büyük bir bölümü tahrip edilmesine rağmen, pronaos, büyük kapı ve tapınak büyük ölçüde korunmuştur. Tapınağın bu korunmuş yapısı, ziyaretçilerine Roma Dönemi’nin mimari ihtişamını ve Ankara’nın tarihî önemini gözler önüne sermektedir.

Ankara Augustus Tapınağı Yazıtları: Res Gestae Divi Augusti

Tapınağın duvarlarında yer alan “Res Gestae Divi Augusti” yazıtları, Roma İmparatoru Augustus’un başarılarını iki dilde anlatır: Latince ve Eski Yunanca. 

Latince yazıt, anta duvarlarının pronaos’a bakan yüzüne, Yunanca yazıt ise cella’nın güneydoğu duvarının dışa bakan yüzüne yazılmıştır ve günümüze kadar korunmuştur.

Bu çift dilli yazıt, Roma’daki kaybolan orijinal yazıtın korunmuş tek tam kopyası olarak dünya tarihî açısından büyük önem taşır. 

19. yüzyılda W.J. Hamilton, C. Humman, O. Puchstein ve T. Mommsen gibi tarihçi ve dil bilimciler yazıtı incelemiş ve T. Mommsen tarafından “Yazıtlar Kraliçesi” olarak adlandırılmıştır. 

Yazıtlar, Roma dönemi politikaları, dinî törenleri ve yönetim yapısı hakkında eşsiz bilgiler sunmaktadır.