Ankara'nın efsane lezzeti ASPAVA'nın gerçek sahibi kim? İşte tarihçesi
Ankara ile özdeşleşen lezzet durağı ASPAVA'nın ne anlama geldiğini ve ilk kim tarafından kurulduğunu biliyor musunuz? Ünlü güreşçi Mahmut Atalay'dan günümüze uzanan SSK dürüm efsanesinin perde arkasını ve ''Gerçek Aspava hangisi?'' sorusunun cevabını araştırdık.
Ankara denilince akla gelen ilk lezzetlerden biri şüphesiz ASPAVA oluyor. Şehrin dört bir yanını saran, döneri, sosu ve bitmek bilmeyen ikramlarıyla bir kültüre dönüşen bu markanın kökeni aslında sandığınızdan çok daha eskiye, bir şampiyonun hikayesine dayanıyor. Peki, yüzlerce şubesi bulunan bu ismin gerçek sahibi kim, ilk dükkan nerede açıldı ve neden her yerde bu tabela var? İşte başkentin damak tadına yön veren efsanenin bilinmeyenleri.
ASPAVA AÇILIMI NE? KELİMENİN GİZEMLİ HİKAYESİ
Başkentlilerin ezbere bildiği, şehir dışından gelenlerin ise merak ettiği o meşhur kısaltmanın anlamıyla başlayalım. ASPAVA, aslında güzel dileklerin bir araya geldiği bir akrostiş. Kelimenin açılımı; "Allah Sağlık Para Afiyet Versin Amin" cümlesinin baş harflerinden oluşuyor. Ancak rivayete göre kelimenin kökeni, sofralarda "şerefe" yerine kullanılan ve "Allah saadet, para, aşk versin, amin" anlamına gelen bir temenniye dayanıyor. Zamanla lokanta kültürüyle birleşerek bugünkü "sağlık ve afiyet" temalı halini alıyor.
İLK ASPAVA NEREDE VE KİM TARAFINDAN KURULDU?
Türkiye'nin bu en yaygın lezzet zincirinin temelleri, 1964 yılında Ulus'ta atılıyor. Olimpiyat ve Dünya şampiyonu ünlü güreşçimiz Mahmut Atalay, Hükümet Caddesi Tarhana Sokak 1 numarada "ASPAVA Şöhretler Pide Kebap Salonu"nu açarak efsaneyi başlatıyor. Yani ASPAVA'nın "isim babası" ve ilk tescilli sahibi, minderlerin efsane ismi Mahmut Atalay'dan başkası değil.
ASPAVA İSİM HAKKI NEDEN KORUNMADI?
Bugün Ankara'da kafanızı çevirdiğiniz her yerde bir ASPAVA tabelası görmeniz mümkün. Peki, marka tescili Mahmut Atalay'da olmasına rağmen bu isim nasıl bu kadar yayıldı? Atalay, kendi oluşturduğu bu markayı kullanan diğer işletmelere karşı hoşgörülü bir tavır sergiliyor ve herhangi bir yasal işlem başlatmıyor. Bu yaklaşım, ismin bir işletme adından ziyade, Ankara'ya mal olmuş bir "lezzet türüne" dönüşmesini sağlıyor. Zamanla önüne ve arkasına eklenen "Meşhur", "Öz", "Yıldız" gibi sıfatlarla yüzlerce işletme bu kervana katılıyor.
SSK DÜRÜM NEDİR?
Bir mekanı ASPAVA yapan sadece tabelası değil, sunduğu kendine has menüsü oluyor. Buraya gittiğinizde sipariş vermeden masanız salata, cacık, patates kızartması ve irmik helvası gibi ikramlarla donatılıyor. Ancak asıl imza lezzet; "SSK" olarak bilinen dürüm. Sos, soğan ve kaşar kelimelerinin kısaltması olan SSK, klasik Ankara dönerinden farklı olarak et dönerin özel bir sos ve kaşar peyniriyle buluşmasıyla hazırlanıyor.
GERÇEK ASPAVA HANGİSİ?
Ankara Lokantacılar Odası verilerine göre sadece başkentte 117'ye yakın, Türkiye genelinde ise 300'den fazla bu ismi taşıyan işletme bulunuyor. Haliyle "En iyi veya gerçek ASPAVA hangisi?" sorusunun tek bir cevabı bulunmuyor. Her semtin, her mahallenin müdavimi olduğu bir favorisi var. Kimi Esat'taki, kimi Bahçelievler'deki şubeyi tek geçiyor. Mahmut Atalay'ın hoşgörüsüyle büyüyen bu kültür, bugün lezzet rekabetiyle yaşamaya devam ediyor.
