ASO-İLTEK 2025’e göre Ankara teknoloji lideri, İstanbul ikinci

Ankara Sanayi Odası (ASO) tarafından hazırlanan İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi (ASO-İLTEK) 2025 kamuoyuyla paylaşıldı. Endekse göre teknolojik gelişmişlikte Ankara birinci, İstanbul ikinci sıradaki yerini korudu. ASO’nun değerlendirmesinde, iki büyük kentin diğer illerle arayı açtığı ve “kendi ligini” oluşturduğu vurgulandı. Çalışmada 81 il, 5 alt endeks ve 37 değişken üzerinden karşılaştırıldı; böylece Ar-Ge kapasitesi, dijital altyapı, yenilikçilik ve teknoloji çıktılarına dair daha bütüncül bir tablo ortaya kondu.

ASO-İLTEK ENDEKSİ HANGİ KRİTERLERLE HAZIRLANDI?

ASO, endeksi Türkiye’de ilk kez geçen yıl açıklamıştı; 2025 sonuçlarıyla birlikte karşılaştırmalı okuma daha görünür hâle geldi. Değerlendirmede, illerin teknoloji ekosistemini tarif eden alt başlıklara odaklanıldı. Bu kapsamda dijital erişim, fiber altyapı, geniş bant kalitesi, Ar-Ge ve inovasyon performansı, patent-tasarım ve tescil göstergeleri, sanayi-teknoloji çıktıları gibi LSI kümeleri raporun ana omurgasını oluşturdu. ASO yönetimi, endeksin şehirleri yarıştırmaktan çok, kapasiteyi ölçtüğünü ve politika tasarımına veri sağladığını kaydetti.

SIRALAMADA ANKARA VE İSTANBUL’U HANGİ İLLER İZLEDİ?

ASO-İLTEK 2025 sonuçlarına göre Ankara ve İstanbul’un ardından sıralama şu şekilde oluştu: Eskişehir, Kocaeli, İzmir, Kayseri, Bursa ve Sakarya. ASO, özellikle ilk iki sıradaki kentlerin diğer illere göre daha belirgin bir avantaj seti yakaladığını ifade etti. Bu avantajın; teknoloji üretimi, ticarileşme kanalları, nitelikli insan kaynağı, üniversite-sanayi iş birliği ve dijital altyapı gibi başlıklarda birikimli ilerlemeden kaynaklandığı belirtildi.

ASO BAŞKANI SEYİT ARDIÇ: “ASO-İLTEK TÜRKİYE’NİN TEKNOLOJİ NAVİGASYONUDUR”

ASO Başkanı Seyit Ardıç, sonuçların açıklandığı basın toplantısında Türkiye’nin teknoloji yolculuğuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Ardıç, teknoloji alanında çok sayıda söylem ve strateji bulunduğunu, ancak karşılaştırılabilir ve bütüncül bir haritanın eksik kaldığını söyledi. Bu ihtiyaçtan hareketle ASO-İLTEK’in doğduğunu dile getiren Ardıç, amaçlarının şehirleri rekabete sokmak olmadığını; başarıyı görünür kılmak, riskleri erken yakalamak ve yüksek katma değerli üretime geçişi hızlandırmak olduğunu vurguladı.

“ÜÇ YILLIK VERİ SETİYLE YÖNÜ DAHA NET GÖRÜYORUZ” MESAJI

Ardıç, bu yıl ilk kez üç yıllık veri setini birlikte analiz ettiklerini belirtti. “Hangi illerin yükseldiğini, hangilerinin yerinde saydığını ya da sessizce irtifa kaybettiğini somut verilere bakarak net biçimde görebiliyoruz” diyen Ardıç, teknoloji performansının tek seferlik bir sıçrama olmadığını söyledi. Ardıç, “Tek bir yıl bulunduğunuz noktayı gösteriyor; zaman içindeki veri ise hangi yöne gittiğinizi belirtiyor” ifadelerini kullandı. ASO Başkanı, bu nedenle endeksi bir rapor olarak değil, “Türkiye’nin teknoloji navigasyonu” olarak gördüklerini kaydetti.

“ANKARA VE İSTANBUL KENDİ LİGİNİ OLUŞTURDU” DEĞERLENDİRMESİ

ASO-İLTEK 2025 sonuçlarını yorumlayan Ardıç, Türkiye’nin tek parça bir teknoloji ülkesi gibi ilerlemediğini, üç farklı teknoloji katmanı bulunduğunu söyledi. Ardıç, “Birinci katmanda Ankara ve İstanbul var. Bu iki il 2025’te diğer tüm illerden daha net ayrıştı ve kendi ligini oluşturdu” dedi. Ardıç ayrıca, “Ankara teknoloji üretiminde, İstanbul ise ticarileşmede liderliklerini pekiştirdi” değerlendirmesini paylaştı.

“SANAYİ GÜÇLÜ AMA TEK BAŞINA YETMİYOR” UYARISI

Ardıç’ın açıklamalarında ikinci katman olarak tanımlanan grupta Kocaeli, Eskişehir, Bursa, İzmir ve Kayseri gibi güçlü sanayi altyapısına sahip iller yer aldı. Ancak Ardıç, bu illerin teknoloji eşiklerinde zorlandığını ifade etti. Geçen yıl üst ligde bulunan Eskişehir ve Kocaeli’nin bir alt kategoriye düşmesinin dikkat çektiğini belirten Ardıç, bu tablonun “güçlü üretim yapısının tek başına yeterli olmadığını” gösterdiğini söyledi. Ardıç, dijitalleşme ve Ar-Ge’ye hız vermeyen sanayi merkezlerinin güç kaybettiğinin endeks verilerine yansıdığını dile getirdi.

DİJİTAL ALTYAPI FARKI: FİBER VE GENİŞ BANT VURGUSU

Üçüncü katmanda ise potansiyeli bulunan ama bunu harekete geçirmekte zorlanan geniş bir çeper olduğunu belirten Ardıç, en alt teknoloji kategorisindeki il sayısının 16’dan 18’e çıktığını söyledi. Bu artışın, teknoloji dönüşümünün tabana yayılmasında sorun bulunduğunu gösterdiğini kaydeden Ardıç, iller arasındaki farkın ana nedenlerinden birinin fiber altyapı, geniş bant ve dijital erişim kalitesi olduğunu vurguladı. Ardıç, “Üretimi güçlü ama dijital altyapısı zayıf iller teknolojik gelişmişlikte geri düşüyor” dedi.

“TÜRKİYE’NİN TEKNOLOJİ ÜRETİM ÜSSÜ ANKARA” TESPİTİ

ASO Başkanı Ardıç, endeks sonuçlarının Türkiye’nin teknoloji üretiminde Ankara’nın öne çıktığını gösterdiğini söyledi. Araştırma ve yenilikçilik kapasitesinde ilk sırada yer alan Ankara’nın teknoloji üretiminde liderliğini güçlendirdiğini belirten Ardıç, başkentteki ekosistemin savunma sanayiinden yazılıma, elektronik sistemlerden havacılık ve uzaya uzanan bir çarpan etkisi ürettiğini dile getirdi. ASO’nun değerlendirmesinde, bu çarpan etkisinin tedarik zincirleri, yan sanayi ve nitelikli istihdam kanalıyla genişlediği kaydedildi.

ASO-İLTEK 2025’İN TEMASI: “SAVUNMA TEKNOLOJİLERİ”

Ardıç, ASO-İLTEK 2025’in temasını “Savunma Teknolojileri” olarak belirlediklerini söyledi. Savunma sanayiinin yalnızca güvenlik alanı olarak görülmediğini, aynı zamanda yenilik ve teknoloji atılımı için güçlü bir kaldıraç işlevi gördüğünü ifade etti. Ankara’nın savunma sanayiindeki birikiminin, elektronik, yazılım, havacılık ve uzay gibi alanlara yayıldığını belirten Ardıç, bunun yüksek katma değerli üretimi desteklediğini söyledi.

İHRACATTA KİLOGRAM DEĞERİ: SAVUNMA VE HAVACILIKTA ÇARPICI ARTIŞ

Ardıç, savunma ve havacılık sektörünün katma değer etkisini ihracat verileri üzerinden anlattı. Türkiye’nin kilogram başına ihracat değerinin 1,57 dolar seviyesinde olduğunu hatırlatan Ardıç, savunma ve havacılıkta bu rakamın 65 dolara çıktığını söyledi. Bu farkın, teknoloji yoğun üretimin ekonomik karşılığını net biçimde gösterdiğini belirten Ardıç, Ankara’da geliştirilen teknolojinin belirli bir sektörü aşarak ülke geneline etki ettiğini kaydetti.

“İNSAN KAYNAĞI VE YAŞAM KALİTESİ” BAŞLIĞI ÖNE ÇIKTI

Ardıç, teknolojiyi üretmenin yanında yetenek çekmenin ve elde tutmanın da kritik hâle geldiğini vurguladı. Endeks sonuçlarının, Ankara’nın yetenek havuzunu genişletmesi ve yaşam kalitesi unsurlarını güçlendirmesi gerektiğini açık biçimde gösterdiğini söyledi. Ardıç, Ankara’nın teknoloji liderliğinin doğru adımlarla desteklenmesi hâlinde Türkiye’nin geleceğini belirleyecek kritik kaldıraçlardan biri olacağını dile getirdi.

“ANKARA DERİN TEKNOLOJİDE, İSTANBUL DİJİTAL ALTYAPIDA MERKEZ”

ASO Başkanı Ardıç, Ankara ve İstanbul’un teknoloji omurgasını farklı kaynaklardan beslediğini ve birbirini tamamladığını söyledi. Ardıç, “Ankara araştırmanın, savunma sanayiinin ve derin teknolojinin; İstanbul ise dijital altyapının, finansın ve küresel bağlantıların merkezi” dedi. Bu iki merkezde oluşan teknoloji gücünün Anadolu’ya yayılması gerektiğini vurgulayan Ardıç, sanayi kentlerinin aynı anda dijitalleşme, Ar-Ge ve teknoloji çıktılarında ilerlemesi gerektiğini ifade etti.

“KAYSERİ PATENT VE TESCİL PERFORMANSIYLA MESAJ VERİYOR”

Endeksin umut veren örnekler de sunduğunu belirten Ardıç, Kayseri’ye ayrı bir parantez açtı. Ardıç, “Kayseri’nin patent, tasarım ve teknoloji tescillerindeki performansı, Anadolu’dan güçlü bir teknoloji mesajı veriyor” dedi. Bu performansın, doğru ekosistem kurulduğunda Anadolu illerinin de yüksek teknoloji ligine çıkabildiğini gösterdiğini söyledi. ASO, bu tür örneklerin bölgesel kalkınma ve hedefli sanayi politikaları açısından önemli sinyaller verdiğini kaydetti.

“SORUN TEKNOLOJİ EKSİKLİĞİ DEĞİL, EŞİK ATLAMAK” MESAJI

Ardıç, politika yapıcılara, iş dünyasına ve üniversitelere çağrıda bulunarak “tek tip teşvik anlayışının artık yetmediğini” söyledi. İl bazında, veri temelli ve hedefli sanayi politikalarının öne çıkması gerektiğini belirten Ardıç, geleneksel üretimin değerli olduğunu; ancak dijitalleşme ve yenilikle birlikte ilerlemediğinde rekabet gücünün zayıfladığını dile getirdi. Üniversitelerde üretilen bilginin şehirle ve sanayiyle buluşmasının önemine dikkat çeken Ardıç, Türkiye’nin sorununun teknoloji eksikliği değil, teknolojide eşik atlayamamak olduğunu ifade etti.