Ankara'da okul kayıt bölgeleri ve nakil süreçleri nasıl işliyor?

Ankara’da her eğitim öğretim yılı öncesi ilkokul, ortaokul ve lise kayıt döneminde veliler, adrese dayalı sistem ve nakil takvimi nedeniyle yoğun bir stres yaşıyor. Milli Eğitim Bakanlığı mevzuatı, e-Okul üzerinden belirlenen kayıt bölgelerini esas alırken, Ankara’nın farklı ilçelerindeki uygulama farkları ve kontenjan darlığı, çok sayıda veliyi idare ve okul kapılarında çözüm aramaya zorluyor.

ADRESE DAYALI KAYIT SİSTEMİ ANKARA’DA VELİLERİ HAREKETE GEÇİRİYOR

Ankara’da öğrencilerin büyük bölümü, MEB’in e-Okul sistemi üzerinden ikamet adresine göre belirlenen “kayıt bölgesi” okullarına otomatik olarak yönlendiriliyor. 

Sistem, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nden alınan adres verilerini esas alarak, her öğrenciyi bağlı olduğu ilkokul, ortaokul veya liseye otomatik olarak ilişkilendiriyor. Bu durum, özellikle merkezi ilçelerde “iyi okul” olarak bilinen kurumların çevresinde sahte adres, geçici taşınma ve kısa süreli kira sözleşmesi gibi girişimlerin artmasına yol açıyor.

Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğü, adrese dayalı kayıt sistemine yönelik bu tür suistimallerin önüne geçmek için okul ve ilçe müdürlükleri üzerinden adres kontrollerini sıklaştırıyor. Ancak uygulamada, gerçek anlamda taşınan veliler ile sadece kayıt dönemi için adres gösterenler arasındaki ayrımı yapmak her zaman kolay olmuyor. Bu da hem okulların kontenjan planlamasını hem de sınıf mevcutlarını doğrudan etkiliyor.

KONTENJAN SINIRLARI ANKARA’DA YOĞUN OKULLARDA SORUN YARATIYOR

Ankara’da özellikle Çankaya, Yenimahalle, Keçiören ve Etimesgut gibi nüfus yoğunluğu yüksek ilçelerde, bazı okullara talep kapasitenin üzerinde gerçekleşiyor. MEB mevzuatı gereği, sınıflarda bulunması gereken azami öğrenci sayısı belirlenmiş olsa da pratikte, yoğun talep gören okullarda bu sayının zorlandığı durumlar yaşanabiliyor.

Kayıt bölgeleri, teoride her okulun belli sayıda öğrenci almasını sağlayacak şekilde planlanıyor. Ancak yeni konut projeleri, hızlı nüfus artışı ve göç gibi etkenler, Ankara’da bazı okulları kısa sürede “aşırı talep edilen” kurumlara dönüştürüyor. Veliler, bu okullara kayıt yaptırabilmek için ikametgâh değiştirme, adresi akraba yanına taşıma veya aynı bölgedeki farklı apartmanlara geçme yoluna giderken, kontenjanı dolan okullar bir süre sonra yeni kayıt kabul etmekte zorlanıyor.

NAKİL SÜREÇLERİ ANKARA’DA VELİLERİ BEKLEME LİSTELERİNE MAHKÛM EDİYOR

MEB Ortaöğretim ve Temel Eğitim Kurumları yönetmelikleri uyarınca, öğrencilerin okul değiştirme ve nakil işlemleri belirli dönemlerde, e-Okul üzerinden yürütülüyor. 

Ankara’da veliler, yerleştirildikleri okulu değiştirmek istediklerinde, tercih ettikleri okullarda boş kontenjan oluşmasını beklemek zorunda kalıyor.

Özellikle ortaokul ve lise düzeyinde, merkezi sınav puanı ile veya adrese dayalı olarak yerleşen öğrenciler için nakil süreci oldukça rekabetçi işliyor. 

Ankara’daki okulların bir kısmı, nakil dönemlerinde her hafta açıklanan kontenjanlara göre yeni başvuruları değerlendirirken, birçok veli defalarca başvuru yapmasına rağmen olumlu sonuç alamıyor. Bu süreç, özellikle “orta-üst” başarı düzeyine sahip öğrencilerin hedefledikleri okullara geçişini zorlaştırıyor ve velilerde belirsizlik duygusunu artırıyor.

SAHTE ADRES VE KAĞIT ÜZERİ TAŞINMA ANKARA’DA DENETİME TAKILIYOR

Adrese dayalı sistemde “iyi okul” arayışı, Ankara’da sahte adres bildirimlerini de gündeme getiriyor. Bazı velilerin, gerçekte oturmadıkları ilçelerde kira sözleşmesi yaparak veya akrabalarının evini adres göstererek kayıt yaptırmaya çalıştığı, okul idareleri tarafından zaman zaman tespit ediliyor.

Nüfus müdürlükleri, muhtarlıklar ve okul yönetimleri arasındaki veri paylaşımı sayesinde, aynı adreste olağandışı sayıda nüfus kaydı bulunması durumunda inceleme başlatılabiliyor. İnceleme sonucunda gerçeğe aykırı adres beyanında bulunduğu tespit edilen velilerin kayıtları iptal edilebiliyor ve çocuklar gerçek ikamet adresine uygun okula yönlendiriliyor. Bu durum, Ankara’da kayıt dönemlerinin ardından “adres denetimi” kaynaklı yeni bir yerleştirme trafiği doğuruyor.

ANKARA’DA LİSE KAYITLARI SINAV VE ADRESE DAYALI SİSTEMLE ŞEKİLLENİYOR

Lise düzeyinde, Ankara’daki öğrencilerin bir bölümü Liselere Geçiş Sistemi (LGS) puanıyla, bir bölümü ise adrese dayalı yerleştirmeyle okullara dağıtılıyor. LGS ile alan nitelikli okullarda kontenjanlar sınav puanına göre dolarken, geri kalan öğrenciler için yine ikamet adresi belirleyici oluyor.

Ankara’da veliler, LGS sonrası tercih döneminde hem sınavla öğrenci alan okullar hem de adrese dayalı yerleştirme yapılan okullar arasında strateji kurmak zorunda kalıyor. Yanlış tercih listesi, öğrencinin istemediği bir okula yerleşmesine yol açabiliyor. Bu nedenle, şehir genelinde rehberlik servisleri ve ilçe milli eğitim müdürlükleri, tercih danışmanlığı hizmetini her yıl daha fazla ön plana çıkarıyor.

VELİLER ANKARA’DA HUKUKİ VE İDARİ YOLLARA BAŞVURMAK ZORUNDA KALIYOR

Kayıt bölgesi, kontenjan, nakil ve adres uyuşmazlıkları nedeniyle bazı veliler, Ankara’da idari yargı yoluna veya kaymakamlık/valilik nezdinde itiraz mekanizmalarına başvurabiliyor. İtiraz dilekçeleri çoğunlukla, öğrencinin eğitim hakkının ihlal edildiği, okulun kapasitesinin gerçekte elverişli olduğu veya kayıt bölgesi sınırlarının hakkaniyete aykırı belirlendiği iddiasına dayanıyor.

Her ne kadar bu başvuruların tamamı olumlu sonuçlanmasa da, Ankara pratiğinde bazı okullarda ek kontenjan açılması, sınıf sayısının artırılması veya kayıt bölgesi sınırlarının yeniden düzenlenmesi gibi adımlar atılabiliyor. Buna karşın, Milli Eğitim mevzuatı doğrultusunda, idare genellikle planlanan kapasite ve bölge sınırlarını korumaya çalışıyor.

UZMANLAR ANKARA’DA ŞEFFAFLIK VE PLANLAMA ÇAĞRISI YAPIYOR

Eğitim sendikaları ve eğitim uzmanları, Ankara’daki kayıt bölgeleri ve nakil süreçlerine ilişkin sorunların temelinde, hızlı kentleşme ve okullaşma planlamasındaki gecikmelerin yattığı görüşünde birleşiyor. Nüfusu hızla artan mahallelerde yeni okul yatırımı yapılmaması veya mevcut okulların fiziki kapasitesinin sınırlı kalması, velileri doğal olarak daha yoğun rekabet ortamına itiyor.

Uzmanlar, Ankara’da okul kapasitesi planlarının nüfus projeksiyonlarıyla uyumlu yapılmasını, kayıt bölgelerinin her yıl sahadaki gerçek duruma göre gözden geçirilmesini ve velilere süreçle ilgili net, erişilebilir bilgi sunulmasını öneriyor. Böylece hem sahte adres girişimlerinin hem de nakil dönemlerindeki belirsizliğin azalabileceği ifade ediliyor.

SIK SORULAN SORULAR – ANKARA’DA OKUL KAYIT BÖLGELERİ VE NAKİLLER

Ankara’da çocuğum mutlaka kayıt bölgesindeki okula mı gitmek zorunda?

• Genel kural evet. Adrese dayalı sistem, öğrenciyi kayıt bölgesindeki okula yönlendiriyor. Ancak boş kontenjan bulunan başka okullara nakil yoluyla geçiş mümkün olabiliyor.

Adresimi kayıt döneminden hemen önce değiştirirsem yeni okula kayıt olur mu?

• Resmî adres değişikliği sistemde göründüğü sürece e-Okul yeni kayıt bölgesini dikkate alıyor. Ancak sahte adres veya fiilî oturmama şüphesi halinde denetim yapılıp kayıt iptal edilebiliyor.

Ankara’da nakil döneminde kontenjan yoksa ne yapabilirim?

• Nakil başvuruları haftalık/ dönemlik kontenjanlara bağlı. Veliler her dönem yeniden başvuru yapabiliyor. Bunun dışında idareye yazılı başvuru ve rehberlik servislerinden destek öneriliyor.

Ankara’da kardeşler farklı okullara düşerse birleştirme yapılabilir mi?

• Bazı okullar ve ilçe müdürlükleri, kontenjan elverdiği ölçüde kardeşlerin aynı okulda olmasına öncelik tanıyabiliyor. Kesin bir hak değil; ancak talep dilekçeyle iletildiğinde değerlendiriliyor.