Ankara’da okul kantin denetimini kim yapıyor, nereye şikâyet edilir?

Ankara’da binlerce öğrencinin her gün alışveriş yaptığı okul kantinleri, hijyen, sağlıksız ürün ve fahiş fiyat iddialarıyla sık sık gündeme geliyor. Kantinlerdeki gıda güvenliği, personel sağlığı, ruhsat, sözleşme şartları ve fiyat denetimleri, mevzuata göre birden fazla kurumun sorumluluğunda yürütülüyor. Ankara’da velilerin ve öğretmenlerin şikâyetleri ise çoğunlukla okul müdürlüğü, ilçe milli eğitim, zabıta ve tarım müdürlüklerine taşınıyor.

ANKARA’DA OKUL KANTİNLERİNİ BİRDEN FAZLA KURUM DENETLİYOR

Ankara’daki okul kantinleri; Milli Eğitim Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve belediyelerin yetkili birimleri tarafından denetleniyor. 

Kim, neyi kontrol ediyor sorusunun cevabı kısaca şöyle işliyor:

• Milli Eğitim (İl/İlçe MEM ve okul idaresi): Kantin işletme ruhsatı, sözleşme, satılabilecek ürünler listesi, okul güvenliği, kantin çalışma kuralları.
• Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlükleri: Gıda güvenliği, son kullanma tarihi, etiketsiz ürün, hijyen, saklama koşulları.
• Sağlık Bakanlığı / Halk Sağlığı birimleri (uygulamaya göre): Genel hijyen, bulaşıcı hastalık riski, personel sağlık kuralları.
• Belediye zabıtası: Fiyat listesi, etiket, tarife uyumu, fahiş fiyat ve ruhsat yönünden denetim.

Ankara’da okuldaki ilk sorumlu daima okul müdürlüğü oluyor; müdür hem kantin işletmesini sözleşmeye göre denetliyor hem de gelen şikâyetleri üst makamlara iletiyor.

MEB MEVZUATI KANTİNDE SATILACAK ÜRÜNLERİ VE KURALLARI BELİRLİYOR

Okul kantinlerine ilişkin temel çerçeve, Milli Eğitim Bakanlığı’nın kantin genelgeleri ve ilgili yönetmeliklerle çiziliyor. 

Ankara’daki devlet ve özel okullarda faaliyet gösteren kantinler için:

• “Okul Kantinlerine Dair Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği”,
• MEB’in “okullarda satılacak gıdalar” konulu genelgeleri,
• Okul aile birliği ve kantin işletme sözleşmeleri

esas alınıyor. 

Buna göre Ankara’daki kantinlerde:

• Belirli yaş gruplarına göre şekerli, gazlı içecekler ve yüksek kalorili ürünler sınırlandırılabiliyor,
• Kantin işletmecisinin hijyen eğitimi almış olması isteniyor,
• Sözleşme şartlarına uymayan kantinlerin sözleşmesi feshedilebiliyor.

Ankara İl ve ilçe milli eğitim müdürlükleri, okul idarelerine her yıl eğitim dönemi başında, Kantin Hijyen ve Okul Gıda Güvenliği komisyonlarının kurulması talimatını iletiyor.

HİJYEN VE SON KULLANMA TARİHİ İÇİN TARIM İL/İLÇE MÜDÜRLÜĞÜ DEVREYE GİRİYOR

Kantinlerdeki gıda güvenliğinin asıl denetim ayağı, Ankara’da Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlükleri üzerinden yürütülüyor. 

Bu ekipler:

• Ürünlerin son kullanma tarihlerini,
• Etiket ve içerik bilgilerini,
• Saklama koşullarını (dolap ısısı, depolama),
• Hijyen, haşere, genel temizlik durumunu

denetleyebiliyor. 

Şikâyet halinde, kantinden numune alınarak laboratuvar incelemesine gidiliyor; bozuk, etiketsiz veya mevzuata aykırı ürün tespitinde idari para cezası, ürün toplatma, faaliyeti durdurma gibi yaptırımlar uygulanabiliyor.

Ankara’da veliler, gıda güvenliğine ilişkin şikâyetlerini Alo 174 Gıda Hattı, Tarım Bakanlığı’nın online sistemleri ve il/ilçe müdürlüklerine dilekçe ile iletebiliyor.

FAHİŞ FİYAT VE ETİKET İÇİN BELEDİYE ZABITASI DENETİM YAPIYOR

Öğrencilerin ve velilerin Ankara’da en çok şikâyet ettiği konulardan biri de “kantinde fiyatların dışarıdan pahalı olması ve sık sık artması”. Fahiş fiyat, etiket ve tarife uyumu yönünden asıl yetkili:

• Belediye zabıta ekipleri ve
• Ticaret İl Müdürlüğü (fahiş fiyat/etiket denetimi çerçevesinde)

oluyor. 

Ankara’da zabıta ekipleri, okul idareleriyle koordineli şekilde kantinlere gelerek:

• Ürünlerin fiyat listesini,
• Fiyatların görünür yerde olup olmadığını,
• Tarife ve sözleşmeyle uyumlu satılıp satılmadığını,
• Etiket–kasa fiyatının aynı olup olmadığını

kontrol ediyor. 

Fahiş fiyat şüphesi, etiket ile kasa fiyatı arasındaki fark ya da fiyat listesi olmaması durumunda tutanak tutulup idari ceza verilebiliyor. Veliler, Ankara’da bağlı bulundukları ilçe belediyesinin zabıta hattına, “okul kantini fiyat şikâyeti” başlığıyla müracaat edebiliyor.

OKUL MÜDÜRLÜĞÜ İLK ADIMI ATMAKLA YÜKÜMLÜ OLUYOR

Her ne kadar çok sayıda kurum yetkili olsa da Ankara’da okul içindeki ilk denetim mercii okul müdürlüğü. Müdür ve okul yönetimi:

• Kantin işletmesiyle yapılan sözleşmeye uyulup uyulmadığını,
• Temizlik, hijyen, öğrenci güvenliği ve satılan ürün türlerini,
• Öğrenci veya öğretmenlerden gelen şikâyetleri

takip etmek zorunda. 

Ankara’daki uygulamada, ciddi ihlal tespit eden okul idareleri, önce kantin işletmecisine yazılı uyarı veriyor; tekrarında İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne resmi rapor göndererek sözleşmenin feshi ve yeni ihale sürecini başlatabiliyor.

VELİLER ANKARA’DA ŞİKÂYETLERİNİ BİRDEN FAZLA KANALA İLETEBİLİYOR

Ankara’da okul kantininden şikâyeti olan veli ve öğretmenler için izlenebilecek yol haritası özetle şöyle:

1. Okul idaresine bildirilmesi:
   Önce okul müdürü ve müdür yardımcılarına yazılı veya tutanak altına alınabilir şekilde şikâyet iletiliyor; fotoğraf, fiş, ürün ambalajı gibi deliller saklanıyor.

2. İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne başvuru:
   Okul içi çözüm olmazsa, şikâyet dilekçesi İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne veriliyor; kantin sözleşmesi ve okul denetimi gündeme geliyor.

3. Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüğü ve Alo 174:
   Bozuk gıda, son kullanma tarihi geçmiş ürün veya hijyen problemi varsa Tarım İl/İlçe Müdürlükleri ve Alo 174 üzerinden resmi şikâyet yapılıyor.

4. Belediye zabıtasına ve Ticaret İl Müdürlüğü’ne bildirim:
   Fahiş fiyat, etiket ve tarife şikâyetlerinde ilçe belediyesi zabıtasına, gerekirse Ticaret İl Müdürlüğü’ne başvuruluyor.

5. CİMER başvurusu:
   Kurumlar arası koordinasyon sağlanamadığı veya sonuç alınamadığı durumlarda CİMER üzerinden ayrıntılı şikâyet yapılabiliyor; başvuru ilgili kurumlara yönlendiriliyor.

ANKARA’DA HANGİ İHLALDE HANGİ KURUM YAPTIRIM UYGULUYOR?

Uygulamada karmaşa yaşanmaması için Ankara özelinde tablo şöyle özetleniyor:

• Bozuk gıda, hijyen, son kullanma tarihi: Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüğü (idari para cezası, ürün toplatma, faaliyeti durdurma).
• Fahiş fiyat, etiket, fiyat listesi yokluğu: Belediye zabıtası ve Ticaret İl Müdürlüğü (idari para cezası, tutanak).
• Sözleşmeye aykırı davranma, yasak ürün satma: Okul idaresi ve İlçe/İl Milli Eğitim (sözleşme feshi, işletmecinin uzaklaştırılması).
• Çocuk sağlığını ciddi tehdit eden durumlar: Sağlık birimleri ve savcılık (gerekirse adli süreç).

Ankara’da okul kantininde aynı anda hem gıda güvenliği, hem fiyat, hem de sözleşme ihlali varsa birden fazla kurumun eş zamanlı devreye girmesi söz konusu olabiliyor.

ÖĞRENCİLER VE VELİLER BİLİNÇLİ HAREKET ETMEK ZORUNDA

Uzmanlar, Ankara’daki velilere ve öğrencilere okul kantinleriyle ilgili şu uyarıları yapıyor:

• Herhangi bir üründe bozukluk fark edildiğinde hemen okul idaresine haber vermek,
• Son kullanma tarihine ve ambalajın kapalı olup olmadığına mutlaka bakmak,
• Fiyat listesi görünmüyorsa kantinden talep etmek, yoksa bunu fotoğraflayıp zabıtaya bildirmek,
• Çocuklarda gıda zehirlenmesi belirtisi görülürse sağlık kuruluşuna başvururken ürün ambalajını ve fişi saklamak.

Ankara’da velilerin “çocuk sorun yaşamasın, okul idaresiyle aramız bozulmasın” kaygısıyla şikâyetlerini geri planda tutması, denetim mekanizmasını zayıflatıyor. Oysa ilgili mevzuat, öğrencinin sağlık ve güvenliğini velinin çekincesinden üstün tutuyor.

SIK SORULAN SORULAR

Ankara’da okul kantinini önce nereye şikâyet etmeliyim?

• Öncelikle okul müdürlüğüne yazılı veya dilekçeli şekilde başvurun. Durumun gıda veya fiyatla ilgili olmasına göre eş zamanlı Tarım İl/İlçe Müdürlüğü ve belediye zabıtasına da bildirebilirsiniz.

Kantinde bozuk ürün çıktı, çocuğum rahatsızlandı; ne yapmalıyım?

• Ürünün ambalajını ve mümkünse fişi saklayın, hemen sağlık kuruluşuna başvurun. Ardından okul idaresi, Tarım İl/İlçe Müdürlüğü, Alo 174 ve gerekirse savcılığa başvuru yapabilirsiniz.

Fiyatlar çok yüksek, “kantin kendi belirler” dediler; bu doğru mu?

• Hayır, sınırsız değil. Fiyatların piyasa koşulları ve belirlenen tarifelerle uyumlu olması, fiyat listesinin görünür yerde bulunması gerekir. Aşırı fiyat artışları ve etiket ihlalleri zabıta ve Ticaret İl Müdürlüğü’nün konusudur.

Okul kantininde enerji içeceği, gazlı içecek satılıyor; yasak değil mi?

• İlgili MEB ve Sağlık Bakanlığı düzenlemelerine göre okul düzeyi ve sınıfa göre bazı ürünlerin satışı yasak veya sınırlı. Böyle bir durum varsa okul müdürlüğüne ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne şikâyet edebilirsiniz.

Kantinci sürekli kuralları ihlal ediyor ama okul bir şey yapmıyor; ne yapabilirim?

• Durumu tarih ve delilleriyle birlikte İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne ve CİMER’e yazılı olarak bildirebilirsiniz. Kantin sözleşmesinin feshi dahil idari işlem talep edebilirsiniz.