Ankara’da özel okul kapanırsa öğrenci ve veli hakları neler?

Ankara’da faaliyet gösteren bir özel okulun ekonomik nedenlerle ya da ruhsat iptaliyle kapanması halinde, öğrencilerin eğitim hakkı ve velilerin ödedikleri ücretler hem mevzuatla hem de Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğü uygulamalarıyla güvence altına alınıyor. Veli sözleşmeleri, MEB Özel Öğretim Kurumları Kanunu ve yönetmelikler çerçevesinde devreye giriyor.

ANKARA’DA ÖZEL OKUL KAPANINCA HUKUKİ SÜREÇ BAŞLIYOR

Özel okulun kapanmasıyla birlikte ilk muhatap, okul yönetimi ve Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğü oluyor. Kurum, kapanma kararını MEB’e bildirmek, velileri yazılı olarak haberdar etmek, öğrenci kayıt ve not bilgilerini e-Okul sistemine eksiksiz işlemek zorunda. Velilerin ise sözleşme, dekont ve fatura gibi tüm belgeleri saklaması büyük önem taşıyor.

Ankara’da son yıllarda özellikle ekonomik gerekçelerle el değiştiren, kapanan ya da başka tüzel kişiye devredilen özel okul sayısında artış yaşanıyor. 

Bu süreçlerde mağduriyet oluşmaması için İl Milli Eğitim Müdürlüğü kriz masası kurabiliyor, ilçe milli eğitim müdürlükleri üzerinden velilere alternatif okul yönlendirmeleri yapabiliyor.

Özel okullar, MEB mevzuatına göre “özel öğretim kurumları” statüsünde ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ile Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’ne tabi. Bu nedenle kapanma kararı, “ticari bir tercih” gibi görülse de, öğrencinin eğitim hakkı yönünden kamu denetimine açık bir süreç olarak yürütülüyor.

ÖĞRENCİNİN EĞİTİM HAKKI DEVAM EDİYOR

Özel okul kapansa bile öğrencinin eğitim hakkı kesintiye uğramıyor. Mevzuata göre, öğrencinin nakli resmi ya da başka bir özel okula yapılabiliyor. 

Ankara’da okul kapanması halinde İl/İlçe Milli Eğitim müdürlükleri, velilere çevredeki okulların kontenjan durumunu bildiriyor, özellikle ortaokul ve lise kademelerinde pansiyonlu ve proje okulları gibi seçenekler masaya yatırılıyor.

e-Okul sisteminde öğrencinin notları, devamsızlık bilgileri ve kazanılmış hakları (hazırlık sınıfını tamamlama, yabancı dil ağırlığı, seçmeli dersler vb.) kayıtlı olduğundan, yeni okul bu verilere erişip eğitimi kaldığı yerden sürdürebiliyor. Özellikle 8. ve 12. sınıf öğrencilerinde LGS ve YKS hazırlık süreçlerinin aksamasını önlemek için, Ankara’da bazı ilçelerde rehberlik servisi ve okul psikolojik danışmanları sürece dahil ediliyor.

Velinin tercihine göre öğrenci, aynı ilçe içinde başka bir özel okula geçebileceği gibi, devlet okuluna nakil talep edebiliyor. Karar veliye ait, ancak kapasite durumuna göre idarenin yönlendirmesi belirleyici olabiliyor.

ÜCRET İADESİ VE TAZMİNAT HAKLARI GÜNDEME GELİYOR

Özel okul kapandığında, alınmış ama karşılığı verilmemiş eğitim hizmeti için ücret iadesi temel kural olarak doğuyor. 5580 sayılı Kanun’a dayanılarak yapılan “öğrenci kayıt sözleşmeleri” ile Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) birlikte değerlendiriliyor.

Ankara’da özel okul kapanmalarında uygulama genellikle şu şekilde işliyor:

• Eğitim dönemi başlamadan kapanma olursa, ödenen bedelin tamamı iade talep edilebiliyor.
• Dönemin bir kısmı tamamlanmışsa, verilen hizmet oranı düşülerek kalan kısmın iadesi isteniyor.
• Peşin ödemeli ya da erken kayıt indirimli sözleşmelerde dahi, “hizmet hiç verilmeyen” ya da “eksik verilen” kısım için indirim gerekçe gösterilmeden iade yükümlülüğü doğuyor.
• Veliler, önce okul yönetimine yazılı başvuruda bulunuyor. 
• Okul ücret iadesi yapmazsa Ankara’da Tüketici Hakem Heyetleri (tutar sınırına göre) veya Tüketici Mahkemeleri devreye giriyor. 
• Sözleşme, dekont, fatura, kapanma yazısı, İl/İlçe MEM yazışmaları, velinin elini güçlendiren temel belgeler olarak dosyaya ekleniyor.

ANKARA’DA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ SÜRECİ YAKINDAN İZLİYOR

Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğü, özel okul açılış ve kapanışlarında onay mercii olarak kritik rol üstleniyor. Kapanma kararı dilekçeyle iletilmeden ve gerekli süreçler tamamlanmadan okul fiilen kapatılamıyor.

Uygulamada, İl MEM ve İlçe MEM;

• Öğrenci listelerini ve kayıt sayılarını netleştiriyor,
• Her öğrencinin nakil olacağı okulu takip ediyor,
• Özellikle sınav sınıflarındaki öğrenciler için “özel tedbirler” alıyor.
• Bazı durumlarda, aynı binada başka bir özel okul işletmecisine devir yapılabiliyor. 
• Bu durumda eski okulun borçları yeni işletmeciye otomatik geçmiyor; ancak velilerin büyük kısmı, çocukları öğretmenlerini ve çevrelerini değiştirmesin diye aynı binadaki yeni kuruma geçmeyi tercih ediyor. 
• Burada yeni sözleşme şartlarının ve ücretlerin dikkatle incelenmesi gerekiyor.

KAYIT SÖZLEŞMESİ VELİNİN EN ÖNEMLİ GÜVENCESİ OLUYOR

Özel okullarda her yıl yenilenen “öğrenci kayıt sözleşmesi”, Ankara’daki uygulamada uyuşmazlıkların en çok referans verilen belgesi. 

MEB örnek sözleşme tiplerine uygun hazırlanan bu belgedeki:

• Ücret,
• Ödeme planı,
• Cayma şartları,
• Kapanma veya mücbir sebep durumları,
• Servis, yemek, etüt gibi ek hizmetler

tazminat ve iade sürecini doğrudan etkiliyor.

Velilerin kayıt sürecinde sözleşmeyi imzalamadan önce mutlaka tüm maddeleri okuması, boş bırakılan alanların doldurulmasını istemesi ve kendi nüshasını alması gerekiyor. 

Ankara’da yaşanan bazı örneklerde, sözleşmesini almayan velilerin hak arama sürecinde ispat sıkıntısı yaşadığı görülüyor.

EK HİZMETLERDE (SERVİS, YEMEK) FARKLI HUKUKİ HATLAR İŞLİYOR

Servis ve yemek hizmetleri çoğu zaman doğrudan okul değil, taşeron firmalar üzerinden veriliyor. 

Bu nedenle:

• Servis sözleşmesi,
• Yemek/kapalı devre catering sözleşmesi

ayrı birer tüketici sözleşmesi sayılıyor.

Okul kapandığında, servis ve yemek hizmeti fiilen sona erdiği için, bu hizmetler için peşin ödenmiş bedellerde de iade gündeme geliyor. Ancak muhatap, çoğu zaman okul değil ilgili firma oluyor. 

Ankara’da pratikte veliler önce okula başvuruyor, okul “taşeronla görüşün” dediğinde ise doğrudan firma ile tüketici hukuku kapsamında süreci yürütmek zorunda kalıyor.

VELİLERİN HANGİ KURUMLARA BAŞVURMASI GEREKİYOR?

Özel okul kapanınca Ankara’da veli için tipik başvuru rotası şöyle şekilleniyor:

Okul Yönetimi: Yazılı iade talebi, kapanma gerekçesi ve plan hakkında bilgi.

İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü: Nakil, öğrenci belgeleri, eğitim hakkının sürdürülmesi, şikâyet başvuruları.

Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğü: Kurumsal denetim, açma-kapama ve devir süreçleri hakkında şikâyet ve bilgi talebi.

Tüketici Hakem Heyeti / Tüketici Mahkemesi: Ücret iadesi, tazminat, ek hizmet bedelleri.

CİMER ve MEBİM 444 0 632: Sürecin hızlanması, üst makama bildirim.

SIK SORULAN SORULAR

1. Ankara’da özel okul kapanırsa çocuğum otomatik olarak bir devlet okuluna mı yerleştirilir?

• Hayır. 
• İl/İlçe MEM seçenekleri sunar; veli devlet okulunu da, başka özel okulu da tercih edebilir. 
• Yerleşim adresi, kontenjan ve veli talebi birlikte değerlendirilir.

2. Kapanan özel okul ödediğim tüm parayı geri vermek zorunda mı?

• Alınan ve karşılığı hiç verilmeyen eğitim hizmeti kısmı için kural olarak evet. 
• Dönemin bir kısmı tamamlanmışsa, verilen hizmet oranı düşülerek iade yapılır. 
• Ayrıntıyı sözleşme ve TKHK belirler.

3. Ankara’da okul kapanmadan önce el değiştirirse eski veli alacakları ne olur?

• Devir sözleşmesinin içeriğine göre değişir. 
• Çoğu durumda eski dönem alacakları eski işletmeciye aittir. 
• Veli, kime ödeme yaptıysa ona karşı talepte bulunur; yine de somut dosyada hukuki destek almak önemlidir.

4. Çocuğum LGS/YKS senesindeyken özel okul kapanırsa sınava hazırlığı nasıl korunur?

• Ankara İl/İlçe MEM öncelikli olarak aynı düzeyde eğitim veren okullara yönlendirir. 
• Bazı ilçelerde rehberlik servisleri öğrencinin sınav motivasyonunu korumak için ek destek sunar; ancak bu destek okuldan okula değişebilir.

5. Veliler topluca dava açabilir mi?

• Evet. 
• Tüketici mahkemelerinde toplu davalar veya çok sayıda bireysel dava açılabiliyor. 
• Ankara’da bazı kapanma vakalarında veliler avukatlar aracılığıyla birlikte hareket ederek süreci hızlandırmaya çalışıyor.