ABD baskı yaptı; T129 ATAK, Brezilya’nın içinde kaldı!

Ankara merkezli Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından geliştirilen T129 ATAK Taarruz ve Taktik Keşif Helikopteri, 2019 yılında Brezilya’da tanıtım ve değerlendirme uçuşları kapsamında kamuoyunun dikkatini çekmişti. Helikopterin, Rio de Janeiro’daki Cristo Redentor (Kurtarıcı İsa) Heykeli çevresinde gerçekleştirdiği uçuş görüntüleri, hem savunma çevrelerinde hem de sosyal medyada geniş yer bulmuştu. Etkinlikte amaç, ATAK’ın manevra kabiliyeti ve görev profilini sahada göstermek olurken, programın Brezilya’nın taarruz helikopteri ihtiyacı tartışmalarıyla aynı döneme denk gelmesi ayrıca öne çıkmıştı.

BREZİLYALI PİLOTLARIN TEST UÇUŞLARINDA HANGİ ÖZELLİKLER ÖNE ÇIKTI?

Dönemin programında Brezilya Kara Havacılık unsurlarında görev yapan pilotlar ATAK’ı test etmiş, zorlu parkurlarda uçuşlar yapılmıştı. ATAK’ın manevra kabiliyeti, ateş gücü ve hedefleme/sensör sistemleri değerlendirme başlıkları arasında yer almış, helikopterin özellikle sıcak-nemli iklim koşullarında ve geniş arazi şartlarında görev yapabilecek bir platform olarak öne çıktığı bizzat Brezilyalı askerî pilotlar tarafından dile getirilmişti. Ankara’da geliştirilen platformun, farklı coğrafyalarda uygulanabilecek görev konseptleriyle tanıtılması, Türk savunma sanayiinin “saha gösterimi” stratejisinin bir örneği olarak yorumlanmıştı.

BREZİLYA NEDEN İKİNCİ EL HELİKOPTERE YÖNELDİ? TARTIŞMA BAŞLIKLARI

Süreç sonunda Brezilya yeni bir platform yerine ikinci el ABD menşeli helikopter seçeneğine yönelmek zorunda kaldı. Kararın arka planında maliyet, teslimat takvimi, lojistik zinciri ve siyasi/diplomatik dengeler gibi etkenlerin konuşulduğu belirtilse de, ağırlıklı olarak ABD’nin savunma tedarik süreçlerindeki baskıcı tutumunun arttığı vurgulandı; bazı değerlendirmeler ise kararın daha çok bütçe ve envanter uyumluluğu gerekçeleriyle alındığının altını çizdi. ABD'nin Brezilya üzerindeki siyasi baskısı tartışılırken, ATAK’ın Brezilya’daki gösterim uçuşlarının teknik açıdan olumlu izlenim bıraktığına dair açıklamalar yeniden gündeme geldi.

T129 ATAK’IN DÜNYADAKİ KULLANIMI: FİLİPİNLER VE NİJERYA ÖRNEKLERİ

T129 ATAK’ın farklı ülkelerde kullanımı da bu tartışmalarla birlikte yeniden hatırlandı. Helikopterin Filipinler ve Nijerya envanterinde görev yaptığına ilişkin bilgiler daha önce kamuoyuna yansımıştı. Bu örnekler, Ankara merkezli savunma projelerinin ihracat kabiliyetini ve “platform + mühimmat + bakım/lojistik” yaklaşımını görünür kılıyor. Savunma analistleri, bir platformun tercih edilmesinde yalnızca teknik performansın değil; eğitim, yedek parça, modernizasyon ve uzun vadeli işletme maliyeti gibi kalemlerin de belirleyici olduğunu söylüyor. Bu çerçevede ATAK’ın farklı iklim ve operasyon koşullarında test edilmesi, uluslararası pazarda referans niteliği taşıyan bir unsur olarak değerlendiriliyor.

T129 ATAK VE AH-1W KARŞILAŞTIRMASI: HANGİ BAŞLIKLAR ÖNE ÇIKIYOR?

Kamuoyuna yansıyan karşılaştırmalarda, T129 ATAK’ın “yeni nesil dijital kokpit” yaklaşımı ve yerli mühimmat entegrasyonuyla öne çıktığı aktarılıyor. İkinci el seçeneklerde ise tedarik süresinin kısalığı ve mevcut altyapıyla uyum gibi argümanlar öne sürülüyor. Paylaşılan teknik çerçeveye göre öne çıkan bazı başlıklar şöyle sıralanıyor:

Teknoloji seviyesi: T129 ATAK’ta yeni nesil/dijital kokpit; ikinci el seçeneklerde daha eski mimari

Maksimum hız: Birbirine yakın değerler (yaklaşık 280 km/s sınıfı)

Mühimmat entegrasyonu: ATAK’ta yerli ve daha dinamik sistemler (Cirit, UMTAS gibi)

Teknoloji transferi/ortak üretim: ATAK paketlerinde ortak üretim ve kapsamlı destek unsurlar