Ankara’da izinsiz seyyar satış ve kaldırım işgali ceza mı gerektirir, mal mı toplanır?

Ankara’da sokak satıcıları, izinsiz kurulan seyyar tezgâhlar ve kaldırım işgalleri, hem yayaların geçişini etkileyen hem de hukuki yaptırıma konu olan bir alan oluşturuyor. Uygulamalar, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, Belediye Kanunu, Zabıta Yönetmeliği ve Ankara Büyükşehir ile ilçe belediyelerinin zabıta talimatlarına göre yürütülüyor. Belediye zabıtası çoğu durumda ilk müdahaleyi yaparken, polis özellikle kamu düzeni, güvenlik ve direniş olması hâlinde sürece dahil oluyor; tezgâhın kaldırılmasından idari para cezasına, el konulan malların tasfiyesine kadar değişen yaptırımlar devreye girebiliyor.

ANKARA’DA SOKAK SATIŞLARINA HUKUK ÇERÇEVESİ GETİRİLİYOR

Ankara’da seyyar satış ve kaldırımlarda izinsiz tezgâh kurulması, temel olarak Belediye Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve belediyelerin Zabıta Yönetmeliği dayanaklarıyla denetleniyor. Zabıta, yetki alanı içinde işgale müdahale edebiliyor, polis ise özellikle kamu düzeninin bozulduğu, uyarıya rağmen direniş gösterildiği ya da zabıtanın talep ettiği durumlarda sahaya iniyor.

Kabahatler Kanunu, ruhsatsız satış ve işgale idari para cezası öngörürken; Belediye Kanunu, belediyeye işgali sonlandırma, tezgâhı kaldırma, işgal edilen alanın eski hâline getirilmesi için masrafı ilgiliden tahsil etme yetkisi veriyor. Ankara özelinde, başta Kızılay, Ulus, Sıhhiye, Keçiören, Mamak, Altındağ ve Yenimahalle gibi yoğun bölgelerde zabıta ekipleri rutin kontrol yaparak izinsiz tezgâhları tespit ediyor.

ZABITA SOKAK TEZGAHLARINA MÜDAHALE EDİYOR

Ankara’da belediye zabıtası, kaldırımı, yol kenarını, park giriş ve çevrelerini izinsiz işgal eden seyyar tezgâhlara doğrudan müdahale edebiliyor. 

Uygulamada süreç genellikle şu adımlarla işliyor:

• Önce sözlü uyarı yapılıyor,
• İşgalin kaldırılması isteniyor,
• Ruhsat veya işgale ilişkin izin soruluyor,
• Uyarıya rağmen tezgâh kaldırılmazsa tutanak tutuluyor,
• Gerekirse mallara geçici olarak el konuluyor.

Zabıta, belediye emir ve yasaklarına aykırı hareketi tespit ettiğinde, belediye meclisi veya encümen kararları doğrultusunda idari para cezası kesebiliyor. 

Kaldırımın yaya geçişini engellemesi, yangın/kaçış alanı önünde tezgâh açılması ya da yol kenarına tehlike oluşturacak şekilde mal yığılması hâlinde, “kamu güvenliği” ve “kamu düzeni” gerekçesiyle derhal kaldırma işlemi uygulanıyor.

POLİS KAMU DÜZENİ BOZULDUĞUNDA DEVREYE GİRİYOR

Ankara Emniyeti, seyyar satıcı ve izinsiz işgallerde doğrudan ruhsat denetiminden çok kamu düzeni, asayiş ve güvenlik yönüyle devreye giriyor. Zabıta ekipleri bazen özellikle merkez bölgelerde, örneğin Kızılay Güvenpark çevresi, Ulus Atatürk Heykeli önü, Anafartalar Caddesi, Sıhhiye, Etlik ve Keçiören merkez gibi alanlarda polis desteği talep edebiliyor.

Polisin öne çıktığı durumlar:

• Zabıtanın müdahalesine fiziksel veya sözlü direnç gösterilmesi,
• Topluca tezgâh açılması ve kalabalıklaşma nedeniyle asayiş riski oluşması,
• Kaçak/şüpheli ürün (sahte parfüm, bandrolsüz sigara vb.) satışı şüphesi,
• Trafiği veya kalabalığı tehlikeye sokan yoğun seyyar satıcı kümelenmesi.

Bu hâllerde polis, Kabahatler Kanunu ve Türk Ceza Kanunu çerçevesinde işlem yapabiliyor; kimlik tespiti, gözaltı, adli işlem veya idari para cezası süreçleri uygulanabiliyor.

İZİNSİZ İŞGALDE MAL TOPLANABİLİYOR VE CEZA KESİLEBİLİYOR

Ankara’da sokakta izinsiz işgal veya seyyar tezgahta karşılaşılabilecek yaptırımların başında idari para cezası ve mala el koyma geliyor. Belediyeler, kendi emir ve yasakları ile işgal tarifelerine göre ceza tutarlarını belirliyor; Kabahatler Kanunu ise genel çerçeveyi çiziyor.

Uygulamada:

• İlk defa tespit edilen bazı basit işgallerde önce uyarı tercih edilebiliyor.
• Tekrar eden ihlallerde doğrudan ceza kesilebiliyor.
• Yol, kaldırım, park girişi veya engelli erişim alanı işgal ediliyorsa, mal veya tezgâh, tutanakla birlikte depoya kaldırılabiliyor.
• Gıda ürünlerinde bozulma, hijyen sorunları varsa, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve gıda mevzuatı gereği imha işlemi de gündeme gelebiliyor.
• El konulan mallar, zabıta depolarında belirli süre muhafaza ediliyor. 
• Hak sahipleri, ceza ve masrafları ödemeden malları geri alamıyor. 
• Süresi içinde alınmayan veya sağlığa aykırı olduğu tespit edilen ürünlerin, ilgili mevzuata göre tasfiyesi ve imhası yapılabiliyor.

ANKARA’DA KALDIRIM İŞGALİNE KARŞI ŞİKÂYET HATTI İŞLİYOR

Ankara’daki vatandaşlar, kaldırım işgali veya gürültülü seyyar satıştan rahatsız olduklarında farklı kanallarda şikâyet iletebiliyor. 

Ankara pratiğinde en sık kullanılan yollar şunlar:

• ALO 153 Mavi Masa üzerinden Büyükşehir Belediyesi’ne şikâyet,
• İlçe belediyelerinin çağrı merkezleri ve zabıta numaraları,
• 155 / 112 üzerinden polis veya genel ihbar,
• Belediyelerin dijital başvuru ve mobil uygulamaları.

Şikâyetler kayıt altına alındıktan sonra ilgili bölge zabıta ekiplerine yönlendiriliyor. Özellikle pazar yerleri çevresi, metro girişleri, yoğun otobüs durakları ve AVM önleri sık denetlenen bölgeler arasında sayılıyor. Tekrarlanan şikâyetler, o noktayı “öncelikli denetim alanı” hâline getirebiliyor.

RUHSATLI SATICILARLA KAÇAK TEZGAHLAR AYIRT EDİLİYOR

Ankara’da tüm sokak satışı yasa dışı değil; bazı alanlarda belediyenin izin verdiği, harç veya işgaliye ödeyen ruhsatlı seyyar satıcılar da bulunabiliyor. Örneğin belirli pazar günleri, fuar alanları, etkinlik bölgeleri veya özel izinli noktalar için geçici satış izni verilebiliyor.

Bu nedenle zabıta denetimlerinde:

• Satıcının belediye ruhsatı,
• Verilmişse geçici işgaliye belgesi,
• Stand/kiosk için kiralama veya tahsis evrakı

soruluyor. Bu belgelere sahip satıcılar ile tamamen izinsiz satış yapanlar hukuken farklı değerlendiriliyor. İzinsiz olanlar doğrudan kabahat kapsamında işlem görüyor.

SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)

Ankara’da seyyar satıcılar tamamen yasak mı?

• Tamamen yasak değil; belediyeden izinli, ruhsatlı veya belirli gün/alan için yetkilendirilmiş seyyar satıcılar olabiliyor. Sorun, ruhsatsız ve izinsiz işgallerde ortaya çıkıyor.

Zabıta malları hemen toplamak zorunda mı, önce uyarı yapamaz mı?

• Mevzuat uyarı yapmayı engellemiyor; ancak kamu düzeni veya güvenliğini bozacak, yaya geçişini ciddi engelleyecek işgal varsa doğrudan kaldırma ve el koyma yoluna gidilebiliyor. Uygulama, yer ve durumun ağırlığına göre değişebiliyor.

El konulan mallar tamamen müsadere mi ediliyor?

• Hayır, her zaman değil. Sağlığa uygun, hukuken sakıncası olmayan ürünler, ceza ve masraflar ödendiğinde iade edilebiliyor. Bozulmuş, sağlıksız veya mevzuata aykırı ürünler ise imha edilebiliyor.

Kaldırımım evimin önü, tezgâh açsam müdahale edilir mi?

• Evet. Kaldırım kamusal alan; “evin önü” olması size ayrıcalık tanımıyor. Belediyeden izin ve ruhsat olmadan kaldırım işgali yapılması, Ankara genelinde kabahat sayılıyor.

Ankara’da kaldırımı işgal eden iş yerini nereye şikâyet edebilirim?

• Öncelik ALO 153 Mavi Masa ve ilgili ilçe belediyesi zabıtasında. Gerek görürseniz 155/112 üzerinden de asayiş veya güvenlik yönünden ihbarda bulunabilirsiniz.