Ankara’da psikiyatri ve psikolog gizliliği: Randevu ve kayıtlarda mahremiyet nasıl korunuyor?

Ankara’da psikiyatri ve psikolog randevularında gizlilik, Türk Ceza Kanunu, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Hasta Hakları Yönetmeliği ve meslek etik kuralları çerçevesinde korunuyor. Kamu hastaneleri MHRS ve e-Nabız altyapısını kullanırken, özel hastaneler ve muayeneler yetkili yazılımlarla çalışıyor. Hasta kayıtları erişim loglarıyla izleniyor, yetkisiz paylaşım ve sızmalar disiplin, idari ve ceza yaptırımlarına konu olabiliyor.

ANKARA’DA PSİKİYATRİ VE PSİKOLOJİK DESTEK TALEBİ ARTIYOR

Ankara’da hem kamu hastanelerinde hem üniversite hastanelerinde hem de özel kliniklerde psikiyatri ve psikolog randevularına yönelik talep son yıllarda belirgin şekilde yükseldi. 

Yoğun mesai temposu, ekonomik sıkıntılar, öğrencilerin sınav stresi ve büyükşehirde yaşamanın getirdiği baskılar, ruh sağlığı hizmetlerine başvuruyu artıran başlıca nedenler arasında gösteriliyor.

Bu tablo, “mahremiyet” başlığını daha da görünür hale getiriyor. Özellikle kamu kurumlarında çalışanlar, öğrenciler veya küçük ilçelerde yaşayanlar için “bilgilerim görünür mü, kaydım kimlerin önüne düşer, iş yerim öğrenir mi” gibi sorular, randevu almadan önce en fazla dile getirilen kaygılar arasında. Ankara’da hem mevzuat hem pratik uygulama bu kaygıları azaltmayı hedefliyor.

HUKUKİ ÇERÇEVE GİZLİLİĞE ZORUNLU KORUMA SAĞLIYOR

Türkiye genelinde olduğu gibi Ankara’da da psikiyatri ve psikolog randevularındaki gizliliğin temel dayanağını birkaç ana mevzuat oluşturuyor:

• Türk Ceza Kanunu’nda “meslek sırrı” ve “özel hayatın gizliliği” düzenlemeleri
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)
• Hasta Hakları Yönetmeliği
• Sağlık Bakanlığı ilgili yönergeler ve genelgeler
• Türk Tabipleri Birliği ve psikolog meslek örgütlerinin etik kuralları

Bu çerçeveye göre, sağlık meslek mensupları, öğrendikleri her türlü sağlık bilgisini, hastanın açık rızası ve hukuken zorunlu haller dışında açıklayamıyor. Ankara’daki kamu ve özel tüm sağlık kuruluşları, ruh sağlığına ilişkin kayıtları “özel nitelikli kişisel veri” olarak tanımak ve buna uygun teknik–idari tedbir almak zorunda.

KAMU HASTANELERİ DİJİTAL ALTYAPIYLA KAYIT GÜVENLİĞİ SAĞLIYOR

Ankara’daki kamu hastanelerinde psikiyatri randevuları Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) üzerinden alınıyor, muayene ve tanı bilgileri ise e-Nabız ve hastane bilgi yönetim sistemine işleniyor. Bu sistemlere erişim, yetkilendirilmiş kullanıcı adı–şifre ve çoğu kurumda ek güvenlik katmanları ile sınırlandırılıyor.

Her erişim, sistem üzerinde loglanıyor; yani kim, hangi dosyaya, ne zaman girdiği kayıt altına alınıyor. Ruh sağlığı kayıtları “özel nitelikli veri” olduğu için, bu alanlara erişebilecek personel sayısı sınırlı tutuluyor. Ankara’daki pratikte, dosyalara yetkisiz erişim tespitinde hem kurum içi disiplin süreçleri hem de KVKK kapsamında idari yaptırımlar devreye girebiliyor.

ÖZEL HASTANELER VE MUAYENELER YETKİLİ YAZILIMLAR KULLANIYOR

Ankara’da özel hastaneler, tıp merkezleri ve bireysel muayeneler de Sağlık Bakanlığı’nın denetlediği bilgi yönetim sistemlerini kullanmak zorunda. Bu yazılımlarda hasta dosyaları, görüşme notları ve tanı bilgileri dijital olarak saklanıyor, belli süreler boyunca mevzuata uygun şekilde arşivleniyor.

KVKK ve hasta hakları mevzuatı gereği, özel kurumlar da teknik güvenlik (şifreleme, yedekleme, erişim logları, yetki sınırlandırması) ve idari güvenlik (personel eğitimi, gizlilik sözleşmesi, veri ihlali prosedürü) tedbirleri almak zorunda. Ankara’da bazı özel klinikler, psikoterapi notlarını e-Nabız’a işlemeyip sadece klinik içi sistemlerinde daha da sınırlı erişimle tutmayı tercih ediyor; bu, mevzuata aykırı olmadığı sürece ek bir mahremiyet katmanı sağlayabiliyor.

PSİKOLOGLAR GÖRÜŞME NOTLARINI SINIRLI ERİŞİMLE TUTUYOR

Psikiyatristler hekim statüsünde, psikologlar ise sağlık meslek mensubu olarak meslek etiği ve gizlilik yükümlülüğüne tabi. 

Ankara’da çalışan psikologlar, seans notlarını çoğunlukla sadece kendilerinin erişebildiği dosyalarda veya kilitli dolap/şifreli bilgisayar ortamında saklıyor.

Meslek etiği gereği, bu notlar üçüncü kişilerle paylaşılmıyor. Sadece süpervizyon veya bilimsel çalışma gibi süreçlerde, kimlik bilgilerinden arındırılmış örnekler üzerinden, danışanın rızası alınarak sınırlı paylaşım yapılabiliyor. Ankara pratiğinde, özellikle okul psikologları ve kurumsal çalışan psikologlarda, gizlilik yükümlülüğü ile kurum talepleri arasında denge kurulması büyük önem taşıyor.

E-NABIZ VE MHRS KAYITLARI MAHREMİYET ÇERÇEVESİNDE İŞLENİYOR

e-Nabız’da psikiyatri randevusu ve reçeteleri görülebiliyor; ancak sisteme erişim, sadece hastanın kendisi, velisi/vasisinin yetkisi veya hukuki zorunluluk hallerinde ilgili makamlarca kullanılabiliyor. Ankara’da pek çok hasta, “psikiyatriye gittim diye e-Nabız’dan herkes görür mü” sorusunu yöneltiyor.

Pratikte, e-Nabız’a giriş için kişinin kendi şifresi gerekiyor; iş yeri, okul veya üçüncü kişiler bu kayıtlara doğrudan erişemiyor. Sağlık personelinin ilgili kayda bakabilmesi için de yetkilendirilmiş kullanıcı olması ve sistemde erişimi loglanan bir kişi olması şart. 

Ankara’daki kamu hastanelerinde, “merak edip dosya açma” davranışı tespit edildiğinde, hem disiplin hem de cezai süreç gündeme gelebiliyor.

GİZLİLİĞİN SINIRLARI HUKUK VE ETİKLE BELİRLENİYOR

Gizlilik mutlak değil; hukuken ve etik olarak bazı istisnalar mevcut. Ankara’daki ruh sağlığı profesyonelleri, genellikle ilk görüşmede bu sınırları danışanlarına açıklıyor. 

Temel başlıklar şöyle:

• Kendine yönelik ciddi ve acil zarar riski
• Başkasına yönelik ciddi ve acil zarar riski
• Çocuk istismarı, ağır şiddet, suç bildirimi gerektiren durumlar
• Mahkeme kararı ile bilgi talebi

Bu hallerde psikiyatrist veya psikolog, danışanın bilgisi dahilinde veya mümkün değilse sonradan bilgilendirerek ilgili kurumlarla gerekli bilgiyi paylaşabiliyor. Ankara pratiğinde, çoğu uzman, “minimum gerekli bilgi” prensibiyle, sadece zorunlu ve sınırlı paylaşım yapmaya özen gösteriyor.

ÇALIŞANLAR VE ÖĞRENCİLER GİZLİLİK KONUSUNDA TEREDDÜT YAŞIYOR

Ankara’da özellikle kamu çalışanları, asker–polis personeli ve öğrenciler, ruh sağlığı başvurularının kariyerlerine veya eğitim hayatlarına etkisi konusunda çekince taşıyabiliyor. “Psikiyatri kaydı iş yerime bildirilir mi, güvenlik soruşturmamda çıkar mı?” sorusu sıkça soruluyor.

Mevzuata göre, kişinin rızası olmadan genel ruh sağlığı başvuru bilgisi kurumlarla paylaşılmıyor. Ancak silahlı görev, ağır güvenlik sorumluluğu veya özel sağlık raporu gerektiren mesleklerde, resmi sağlık kurulu raporu süreçlerinde psikiyatrik değerlendirme istenebiliyor. 

Ankara’da bu tür meslekler için başvurularda, hekimin verdiği rapor ve mevcut yasal düzenleme birlikte belirleyici oluyor; rutin bir poliklinik başvurusu, otomatik olarak iş yerine veya okula bildirilmiş sayılmıyor.

SIK SORULAN SORULAR

Psikiyatriye gidersem Ankara’da iş yerim bunu öğrenir mi?

• Rutin poliklinik başvurusu ve reçete, kendiliğinden iş yerine bildirilmez. Kurumun özel bir rapor talebi, güvenlik soruşturması veya sağlık kurulu süreci yoksa, Ankara’da standart başvurular iş yerine otomatik yansımıyor.

Psikologla konuştuklarım kayda geçer mi?

• Psikologlar seans notları tutar; ancak bu notlar sadece kendilerinin veya yetkili olduğu ölçüde kurum içi sınırlı erişim kapsamındadır. Ankara’da etik kurallara göre, kimliğinizi açık eden içerik üçüncü kişilerle paylaşılmaz; istisnalar, ciddi zarar riski veya yasal bildirim zorunluluğu ile sınırlıdır.

e-Nabız’da psikiyatri kaydımı ailem görebilir mi?

• 18 yaş üstünde, şifrenizi paylaşmadığınız sürece hayır. e-Nabız erişimi kişiseldir. 18 yaş altı için ebeveynlerin belirli ölçüde erişim hakkı bulunabilir; Ankara’da detay uygulama, yaş, velayet ve sistem ayarlarına göre değişir.

Ankara’da özel klinikte terapi daha mı gizli?

• Hem kamu hem özel, aynı temel mevzuata ve KVKK’ya tabidir. Özel kliniklerde seans notlarının e-Nabız’a girilmemesi gibi uygulamalar mahremiyet algısını güçlendirebilir; ancak hukuki gizlilik yükümlülüğü her iki tarafta da aynıdır.

ANKARA’DA HASTA HAKLARI BİRİMLERİ BAŞVURUYU BEKLİYOR

Gizlilik ihlali şüphesi olan durumlarda, Ankara’daki kamu ve özel hastanelerde bulunan Hasta Hakları Birimleri’ne başvuru yapılabiliyor. Ayrıca KVKK Kurumu’na şikâyet, Sağlık Bakanlığı iletişim hatları ve meslek odalarına başvuru gibi yollar da açık. Bu başvurular, hem bireysel mağduriyetin giderilmesi hem de sistemin kendini düzeltmesi açısından önemli bir denetim mekanizması oluşturuyor.