Sürekli erteliyor musunuz? Tembellik sandığınız şey psikolojik bir sorun olabilir!

Ertelemek Gerçekten Tembellik mi?

Yapılması gereken işleri sürekli sonraya bırakmak, toplumda çoğu zaman “tembellik” olarak etiketleniyor. Ancak uzmanlara göre kronik erteleme davranışı her zaman isteksizlikten kaynaklanmıyor. Aksine bu durum, psikolojik süreçlerle yakından ilişkili olabiliyor.

Erteleme davranışı, literatürde “prokrastinasyon” olarak adlandırılıyor. Kişi yapılması gereken işi bildiği halde bilinçli olarak geciktiriyor ve çoğu zaman bunun olumsuz sonuçlarını da öngörüyor.

Ertelemenin Arkasında Ne Var?

Uzmanlara göre erteleme çoğunlukla zaman yönetimi sorunu değil, duygu yönetimi sorunu olarak ortaya çıkıyor. Kişi, yapacağı işle ilgili stres, kaygı, başarısızlık korkusu ya da mükemmeliyetçilik baskısı hissedebiliyor.

Ertelemenin yaygın nedenleri arasında:

• Başarısız olma korkusu
• Mükemmeliyetçilik
• Motivasyon eksikliği
• Dikkat dağınıklığı
• Kaygı bozuklukları
• Depresif belirtiler

yer alıyor.

Kişi işi yapmaktan çok, o işle ilgili hissettiği olumsuz duygudan kaçınmak için ertelemeyi tercih edebiliyor.

Mükemmeliyetçilik Ertelemeyi Artırıyor

Yüksek standartlara sahip bireylerde “kusursuz yapmalıyım” düşüncesi baskı oluşturabiliyor. Bu baskı, işe başlamayı zorlaştırıyor. Kişi ya mükemmel olmayacağı korkusuyla başlamıyor ya da sürekli hazırlık yapıp eyleme geçemiyor.

Bu durum dışarıdan bakıldığında tembellik gibi görünse de aslında performans kaygısıyla bağlantılı olabiliyor.

Depresyon ve Kaygı İlişkisi

Sürekli erteleme davranışı, depresyon ve anksiyete bozukluklarında sık görülen bir tablo. Enerji düşüklüğü, isteksizlik ve odaklanma güçlüğü görevleri başlatmayı zorlaştırabiliyor.

Özellikle şu belirtiler eşlik ediyorsa psikolojik destek öneriliyor:

• Günlük işlevsellikte belirgin düşüş
• Sürekli yorgunluk
• Umutsuzluk hissi
• Yoğun suçluluk duygusu
• Karar vermede zorlanma

Dikkat Eksikliği ile Bağlantı

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan bireylerde erteleme sık görülüyor. Odaklanma problemi, zaman algısında bozulma ve görevleri organize edememe erteleme davranışını tetikleyebiliyor.

Bu durumda kişi işi yapmak istemediği için değil, organize olmakta zorlandığı için geciktirebiliyor.

Ertelemenin Psikolojik Döngüsü

Erteleme genellikle şu döngüyle ilerliyor:

• Yapılması gereken görev beliriyor.
• Kişi stres veya kaygı hissediyor.
• Geçici rahatlama için işi erteliyor.
• Zaman daralıyor ve stres artıyor.
• Suçluluk ve yetersizlik hissi oluşuyor.

Bu döngü tekrarlandıkça özgüven zedelenebiliyor.

Erteleme Ne Zaman Sorun Haline Gelir?

Ara sıra görevleri geciktirmek yaygın bir davranış. Ancak şu durumlarda dikkat gerekiyor:

• İş, okul veya sosyal hayat olumsuz etkileniyorsa
• Sürekli son dakikaya bırakma alışkanlığı varsa
• Erteleme nedeniyle yoğun kaygı yaşanıyorsa
• Kişi kendini yetersiz hissetmeye başladıysa

Uzmanlar, kronik hale gelen ertelemenin profesyonel destekle ele alınabileceğini belirtiyor.

Erteleme ile Baş Etmek İçin Neler Yapılabilir?

Uzmanların önerileri şöyle:

• Büyük görevleri küçük parçalara bölmek
• “Mükemmel olmalı” düşüncesini sorgulamak
• 10 dakika kuralı uygulamak (Sadece 10 dakika başlamak)
• Günlük plan yazmak
• Dikkat dağıtıcıları azaltmak
• Uyku ve beslenme düzenini korumak
• Davranışsal teknikler, erteleme döngüsünü kırmada etkili olabiliyor.

Tembellik Etiketi Yanıltıcı Olabilir

Uzmanlara göre kronik erteleme çoğu zaman karakter zayıflığı değil, duygusal düzenleme güçlüğüyle ilişkili bir davranış. Bu nedenle kişiyi “tembel” olarak etiketlemek sorunu çözmüyor.

Her şeyi ertelemek, bazen zihnin stresle baş etme biçimi olabiliyor. Ancak bu durum yaşam kalitesini düşürüyorsa, altında yatan psikolojik nedenlerin değerlendirilmesi önem taşıyor.