İğneyle örülen ipek çiçekler: Nallıhan iğne oyasını farklı kılan ne?

Nallıhan, yüzyıllardır ipekle anılan bir ilçe; bu ipek geleneğinin en zarif ürünlerinden biri de iğne oyası. Yalnızca bir iğne ve ipek iplikle örülen üç boyutlu çiçekler, kadınların elinde minik birer sanat eserine dönüşüyor. Nallıhan iğne oyası, kendine özgü tekniği ve coğrafi işaret tesciliyle Ankara’nın el sanatları mirasında özel bir yere sahip.

NALLIHAN İĞNE OYASI NEDİR?

Nallıhan iğne oyası, Ankara’nın Nallıhan ilçesine özgü, iğne ve iplikle yapılan üç boyutlu bir el sanatı. İğneyle değişik biçimlerde ilmekler oluşturulup birleştirilerek hazırlanıyor.

Çoğunlukla takı ve süsleme amacıyla yapılan oya, geleneksel olarak kadınların elinde üretiliyor. İncelikli yapısı, onu sıradan bir el işinden fazlası hâline getiriyor.

NEDEN İPEK İPLİK?

Nallıhan iğne oyasının temel malzemesi, ipek iplik. Bu tesadüf değil: Nallıhan, İpek Yolu üzerinde yer alan ve yüzyıllardır ipekböcekçiliğiyle tanınan bir ilçe.

Köklü ipek geleneği, oyaya hem parlak bir görünüm hem de yöreyle güçlü bir bağ kazandırıyor. İpek iplik, Nallıhan oyasının inceliğinin de temel nedeni.

AYIRT EDİCİ TEKNİK: İP BÜKME

Nallıhan iğne oyasını başka oyalardan ayıran, kendine özgü tekniği. Oyada ipin bükülmesi yöntemi kullanılıyor ve oyanın kökü hiçbir zaman tülbent ya da kumaş üzerine yapılmıyor.

Bu teknik, oyaya önemli bir avantaj sağlıyor: ip bükme yöntemiyle yapılan iğne oyaları yıkamaya dayanıklı oluyor. Böylece oya, uzun yıllar ilk günkü görünümünü koruyabiliyor.

HANGİ MOTİFLER, NEREDE KULLANILIR?

Nallıhan iğne oyasında çoğunlukla çiçek motifleri işleniyor:

•    Gül

•    Karanfil

•    Menekşe

•    Papatya

KULLANIM ALANLARI

Bu motifler; başörtüsü ve yazma kenarlarında, fularlarda, takılarda ve çeşitli hediyelik eşyalarda kullanılıyor. Üç boyutlu yapısı, motiflere canlı bir görünüm kazandırıyor.

COĞRAFİ İŞARET TESCİLLİ

Nallıhan iğne oyası, 2018’de mahreç işareti olarak coğrafi işaret tescili aldı; tescil numarası 325. Aynı dönemde Nallıhan örtmesi de tescillenmişti.

Tescil, oyanın yöreye özgü tekniğini ve ününü koruma altına alıyor. Nallıhan iğne oyası böylece Nallıhan örtmesi ve Çubuk agat taşı gibi tescilli Ankara el sanatlarının arasında yerini aldı.

KADIN EMEĞİ VE BUGÜNÜ

Nallıhan iğne oyası, büyük ölçüde kadınların evde sürdürdüğü bir üretim. Üretilen oyalar, kurulan kooperatifler aracılığıyla satılıyor ve yurt dışına da gönderiliyor.

Geleneğin genç kuşaklara aktarılması için kurslar düzenleniyor. Böylece hem kadınlara bir gelir kapısı açılıyor hem de yüzyıllık bir el sanatı yaşatılıyor.

NALLIHAN İĞNE OYASI HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR

Nallıhan iğne oyasıyla ilgili en çok merak edilen sorular ve kısa yanıtları şöyle:

NALLIHAN İĞNE OYASI NASIL YAPILIR?

İğneyle ilmekler oluşturulup birleştirilerek, ipek iplikle üç boyutlu olarak örülür.

NEDEN YIKAMAYA DAYANIKLI?

İp bükme tekniğiyle yapıldığı ve kökü kumaşa işlenmediği için yıkandığında bozulmaz.

HANGİ MOTİFLER İŞLENİR?

Gül, karanfil, menekşe, papatya gibi çiçek motifleri yaygındır.

NEREDE KULLANILIR?

Başörtüsü kenarı, fular, takı ve hediyelik eşyalarda kullanılır.

COĞRAFİ İŞARETLİ Mİ?

Evet. 2018’de mahreç işareti olarak (Tescil No 325) tescillendi.