Taceddin Dergâhı’nın hikâyesi nedir?

Ankara’nın Hamamönü çevresinde, bugün Hacettepe Üniversitesi kampüsünün içinde kalan iki katlı ahşap bir yapı, Türk tarihinin en önemli anlarından birine tanıklık etti: İstiklal Marşı burada yazıldı. Taceddin Dergâhı, hem köklü bir tarikat geçmişine hem de Mehmet Akif Ersoy’un milli mücadele yıllarındaki eviyle ulusal bir hafıza mekânı. Bugün ise Mehmet Akif Ersoy Müze Evi olarak ziyaretçilerini ağırlıyor.

TACEDDİN DERGÂHI NEDİR, NEREDEDİR?

Taceddin Dergâhı, Ankara’nın Altındağ ilçesinde, Hamamönü’ne yakın bir konumda yer alıyor. Bugün Hacettepe Üniversitesi Merkez Kampüsü’nün sınırları içinde kalan iki katlı ahşap bir yapı.

Dergâh, Bayramiyye tarikatına bağlı; adını Taceddin Sultan’dan (Taceddin-i Veli) alıyor. Zamanla türbe, dergâh evi, çeşme, hazire ve cami gibi bölümlerden oluşan bir külliyeye dönüşmüş.

KÜLLİYENİN KÖKLERİ: TACEDDİN SULTAN

Dergâha adını veren Taceddin Sultan, halk arasında büyük sevgi gören bir isim; Taceddin-i Veli olarak da anılıyor. Ona duyulan saygı, yapının çevresine de yansımış.

Külliye, 1826’da onarım görüyor. Sultan Abdülmecid döneminde yapılan eklemelerle türbe, dergâh evi, çeşme ve cami bir arada bir külliye hâlini alıyor.

MEHMET AKİF NEDEN BURAYA YERLEŞTİ?

Mehmet Akif Ersoy, İstanbul’un işgalinin ardından milli mücadeleye katılmak için Nisan 1920’de Ankara’ya geldi. O dönem şehirde kiralık ev bulmak son derece zordu.

Akif’e hayranlık duyan Taceddin-i Veli Camii imamı Tevfik Hoca (Tevfik Çiftdoğan), onu karşıladı ve külliyedeki bu yapıyı kendisine tahsis etti. Akif, Büyük Millet Meclisi’nde Burdur milletvekiliydi ve burada çok sayıda şiir kaleme aldı.

İSTİKLAL MARŞI BU ODADA NASIL YAZILDI?

Milli mücadele yıllarında Maarif Vekaleti, orduya ve halka moral verecek bir milli marş için yarışma açtı. Aranan şiir çıkmayınca, Maarif Vekili Hamdullah Suphi, 5 Şubat 1921’de Akif’e bir davet mektubu gönderdi.

Akif, marşı Taceddin Dergâhı’ndaki odasında yazdı. Şiir önce cephede askerlere okundu; 17 Şubat 1921’de Hâkimiyet-i Milliye ve Sebilürreşad’da yayımlandı; 12 Mart 1921’de ise Büyük Millet Meclisi’nde kabul edildi.

Akif, marşı kendi şiir kitabı Safahat’a almadı; ‘O benim değil, milletimindir’ dedi. Yarışmanın para ödülünü de bağışladı.

BUGÜN: MEHMET AKİF ERSOY MÜZE EVİ

Dergâhın selamlık bölümü, 1949’da müze eve dönüştürülme kararı aldı; ancak yapı uzun süre bakımsız kaldı. 1982’de onarıldı ve 1984’te ziyarete açıldı.

Müze evde Mehmet Akif’e ait cep saati, gözlük, tespih ve tüfek gibi kişisel eşyalar ile şairin yüz kalıbı sergileniyor. Yapının karşısında, 2003’te dikilen bir büst ve İstiklal Marşı’nın ilk iki kıtasının yazılı olduğu bir kitabe bulunuyor.

TACEDDİN DERGÂHI HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR

Taceddin Dergâhı ve Mehmet Akif Ersoy Müze Evi’yle ilgili en çok merak edilen sorular ve kısa yanıtları şöyle:

TACEDDİN DERGÂHI NEREDE?

Ankara’nın Altındağ ilçesinde, bugün Hacettepe Üniversitesi Merkez Kampüsü sınırları içinde yer alır.

İSTİKLAL MARŞI BURADA MI YAZILDI?

Evet. Mehmet Akif Ersoy, marşı Taceddin Dergâhı’ndaki odasında kaleme aldı.

İSTİKLAL MARŞI NE ZAMAN KABUL EDİLDİ?

12 Mart 1921’de Büyük Millet Meclisi’nde kabul edildi.

MEHMET AKİF BURAYA NASIL YERLEŞTİ?

Taceddin-i Veli Camii imamı Tevfik Hoca, yapıyı milli mücadele yıllarında ona tahsis etti.

BUGÜN ZİYARET EDİLEBİLİR Mİ?

Evet; yapı, Mehmet Akif Ersoy Müze Evi olarak ziyarete açıktır.