Fuat Oktay: NATO zirvesinden beklenti son derece yüksek

TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, Estonya’da düzenlenen Türkiye-Baltık Ülkeleri Parlamentoları Dışişleri Komisyonları Dördüncü Toplantısı’nın ardından açıklama yaptı. Oktay, temaslarda Rusya-Ukrayna savaşı, NATO gündemi, savunma sanayisi, Avrupa güvenliği ve siber güvenlik alanlarında Türkiye’nin yaklaşımını anlattı.

TÜRKİYE VE BALTIK ÜLKELERİ ESTONYA’DA BULUŞTU

Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, Estonya’daki temasları kapsamında Türkiye, Litvanya, Letonya ve Estonya parlamentolarının dışişleri komisyonları arasında yürütülen dörtlü formatın dördüncü toplantısına katıldı. Oktay, iki gün süren programda hem çok taraflı toplantılara hem de ikili görüşmelere iştirak etti.

Toplantı formatının Türkiye ile Baltık ülkeleri arasında düzenli bir parlamenter diplomasi zemini oluşturduğunu belirten Oktay, ilk toplantının Türkiye’de yapıldığını, sonraki buluşmaların Polonya ve Letonya’da gerçekleştirildiğini, gelecek toplantının ise yeniden Ankara’da planlandığını ifade etti. Oktay, toplantının yapıldığı ülkede ikili dışişleri komisyonları görüşmelerinin de ayrıca düzenlendiğini söyledi.

Estonya’daki ilk temasların Estonya Dışişleri Komisyonu ile başladığını aktaran Oktay, iki ülke arasındaki ilişkilerin hem hükümetler hem devlet kurumları hem de parlamentolar düzeyinde olumlu bir seyir izlediğini dile getirdi. Oktay, Türkiye ile Estonya arasında sorunlu bir başlık bulunmadığını, temasların sıkı iş birliği zemininde yürütüldüğünü kaydetti.

ESTONYA İLE İLİŞKİLER POZİTİF SEYREDİYOR

Fuat Oktay, Estonya ile yürütülen görüşmelerde ikili ilişkilerin geniş bir çerçevede ele alındığını belirtti. Üst düzey temasların iki ülke arasında karşılıklı güveni güçlendirdiğini söyleyen Oktay, parlamentolar arası diyaloğun da bu sürece katkı verdiğini ifade etti.

Oktay, Estonya Parlamentosu Başkanı ile de görüştüğünü belirterek yaklaşan NATO Parlamenter Asamblesi zirvesi ve Türkiye ziyaretiyle ilgili değerlendirmelerde bulunduklarını aktardı. Görüşmelerde NATO çerçevesindeki güvenlik iş birliği, bölgesel gelişmeler ve Türkiye’nin Estonya’daki temaslarının içeriği de ele alındı.

Estonya’da aynı dönemde farklı bir uluslararası gündemin bulunduğunu hatırlatan Oktay, Nordik ve Baltık ülkelerini bir araya getiren NB8 toplantısına da işaret etti. Beş Nordik ülke ile üç Baltık ülkesinden oluşan bu format kapsamında hükümet başkanlarının Estonya’da bulunduğunu belirten Oktay, Finlandiya Cumhurbaşkanı ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin de ülkede yer aldığını söyledi.

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI BÖLGEDE ENDİŞE YARATIYOR

Fuat Oktay, Baltık ve Nordik coğrafyasında Rusya-Ukrayna savaşının ciddi kaygı oluşturduğunu ifade etti. Estonya, Letonya ve Litvanya’nın yanı sıra Polonya, Romanya ve Nordik ülkelerinde de savaşın bölgesel güvenlik algısını doğrudan etkilediğini belirten Oktay, Türkiye’nin bu süreçte paniğin çözüm üretmeyeceği mesajını verdiğini söyledi.

Oktay, durumun ciddiyetine rağmen soğukkanlılığın korunması gerektiğini vurguladı. Türkiye’nin hem Rusya’ya hem Ukrayna’ya hem de Batılı müttefiklere, çözümün savaşta değil diplomasi ve temas kanallarında aranması gerektiğini anlattığını belirtti. Oktay, benzer mesajların Estonya’daki temaslarda da muhataplara iletildiğini kaydetti.

Türkiye’nin bölgesel krizlerde dengeli ve yapıcı bir çizgi izlediğini ifade eden Oktay, savaşın uzamasının yalnızca çatışan tarafları değil, Avrupa güvenlik mimarisini ve küresel istikrarı da etkilediğini söyledi. Bu nedenle çözüm arayışlarında iletişim kanallarının açık tutulmasının önem taşıdığını dile getirdi.

NATO İŞ BİRLİĞİ TEK BOYUTLU KALMAMALI

Fuat Oktay, Türkiye ve Estonya’nın NATO şemsiyesi altında aynı güvenlik mimarisinin parçası olduğunu belirtti. Ancak ilişkilerin yalnızca NATO çerçevesiyle sınırlı kalmaması gerektiğini ifade eden Oktay, ikili ve dörtlü temaslarda bu yaklaşımı muhataplarına anlattıklarını söyledi.

Oktay, güvenlik alanında güçlü iş birliği hedefleniyorsa bunun tek taraflı yürütülemeyeceğini dile getirdi. NATO içinde birlikte çalışabilirlik olarak tanımlanan yapının yalnızca askerî ekipmanlarla sınırlı olmadığını, kurumların, organizasyonların ve sistemlerin birlikte hareket edebilmesini de kapsadığını belirtti.

Bu düzeyde bir dayanışmanın yalnızca NATO başlığı altında sürdürülemeyeceğini kaydeden Oktay, Avrupa Birliği boyutunda da aynı anlayışın devam etmesi gerektiğini söyledi. Avrupa’nın savunma sanayisi, savunma bütçesi ve güvenlik hazırlıkları kapsamında yürüttüğü çalışmalarda Türkiye’nin dışarıda bırakılmasının uygun bir yaklaşım olmadığını ifade etti.

Oktay, Avrupa Birliği’nin güvenlik alanındaki SAFE programına da değinerek, bir yandan güvenlikte ortak hareket edilmesi istenirken diğer yandan Türkiye’nin savunma hazırlıklarının dışında tutulmasının çelişkili bir tutum oluşturduğunu belirtti. Türkiye’nin bu konudaki değerlendirmelerini Estonya temaslarında açık biçimde paylaştığını söyledi.

SAVUNMA SANAYİSİNDE TİCARET HACMİ ARTIYOR

Fuat Oktay, Estonya ile ekonomik ve ticari ilişkilerin önceki dönemlere göre daha canlı bir seviyeye ulaştığını bildirdi. İki ülke arasındaki toplam ticaret hacminin 600 milyon doları aştığını belirten Oktay, bu ticaretin dengeli bir yapıya sahip olduğunu ve Türkiye lehine seyrettiğini ifade etti.

Savunma sanayisi alanındaki ilişkilerin her geçen gün geliştiğini belirten Oktay, geçen yıl Estonya tarafından Türkiye’den kara araçları tedarik edildiğini hatırlattı. Bu kapsamda Otokar ve Nurol’dan alınan araçların ardından yeni bir anlaşmanın gündeme geldiğini söyledi.

Oktay, ARCA ile 300 milyon dolarlık yeni bir yatırım ve iş birliği sürecinin söz konusu olduğunu belirtti. Bu anlaşmanın hayata geçirilmesi için temaslarda bazı girişimlerde bulunduklarını aktaran Oktay, savunma sanayisindeki ortak çalışmaların iki ülke ilişkilerine yeni bir alan açtığını ifade etti.

Türkiye’nin savunma sanayisinde son yıllarda önemli bir kapasite geliştirdiğini kaydeden Oktay, Baltık ülkeleriyle yapılan görüşmelerde bu tecrübelerin paylaşılabileceğini söyledi. Oktay, güvenlik kaygılarının arttığı bir dönemde kabiliyet ve kapasite geliştirme konularının daha fazla önem kazandığını belirtti.

SİBER GÜVENLİKTE ORTAK ÇALIŞMA ALANLARI ELE ALINDI

Estonya temaslarında siber güvenlik başlığı da kapsamlı biçimde değerlendirildi. Fuat Oktay, siber tehditlerin tespiti, analiz edilmesi ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi alanında çalışan bir şirketten brifing aldıklarını söyledi. Oktay, söz konusu yapının Estonya’nın ulusal ölçekteki siber güvenlik çalışmalarında da görev aldığını belirtti.

Görüşmelerin oldukça faydalı geçtiğini ifade eden Oktay, Türkiye ile Estonya arasında siber güvenlikte yapılabilecek ortak çalışmaların ele alındığını aktardı. Estonya’nın dijital devlet ve dijitalleşme alanında yoğun bir tecrübeye sahip olduğunu belirten Oktay, ülkede kamu hizmetlerinin büyük bölümünün Türkiye’deki e-Devlet uygulamalarına benzer biçimde dijital ortamda yürütüldüğünü söyledi.

Oktay, dijitalleşmenin arttığı her alanda siber güvenliğin daha kritik hâle geldiğini vurguladı. Türkiye’de de Dijital Türkiye vizyonu kapsamında kapsamlı çalışmalar yürütüldüğünü belirten Oktay, siber güvenliğin birincil öncelikler arasında bulunduğunu kaydetti.

Türkiye’de bu alanda üst düzey izleme, takip ve strateji mekanizmalarının oluşturulduğunu ifade eden Oktay, Estonya’daki temaslarda iki ülkenin hangi alanlarda birlikte hareket edebileceğini değerlendirdiklerini söyledi. Siber tehditlerin sınır aşan niteliği nedeniyle uluslararası iş birliğinin önem taşıdığını belirtti.

ANKARA’DAKİ NATO ZİRVESİ KRİTİK GÖRÜLÜYOR

Fuat Oktay, Estonya’daki toplantılarda uluslararası sistemin bugünün ihtiyaçlarına ne ölçüde cevap verdiği konusunun da gündeme geldiğini belirtti. Yeni gelişen güvenlik ortamında daha kapsayıcı ve işlevsel bir uluslararası yapıya ihtiyaç duyulduğunu söyleyen Oktay, Ankara’da yapılacak NATO zirvesinin bu açıdan kritik bir zamanlamaya denk geldiğini ifade etti.

Oktay, NATO zirvesinden beklentilerin yüksek olduğunu belirterek, birlik, beraberlik ve dayanışma mesajlarının önemini vurguladı. Ancak yalnızca hazırlık ve savunma kapasitesinin değil, barışa yönelik iletişim kanallarının da güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“En kötü barış, en iyi savaştan daha iyidir” sözleriyle yaklaşımını özetleyen Oktay, her türlü riske karşı hazırlıklı olunması gerektiğini, bununla birlikte savaş yerine barışa dönük çalışmaların öncelenmesi gerektiğini belirtti. Oktay, yeni temas kanallarının nasıl açılabileceği konusunda Estonya’daki görüşmelerde yoğun değerlendirmeler yapıldığını aktardı.

AVRUPA’DA GÜVENLİK SORUMLULUĞU TARTIŞILIYOR

Oktay, Avrupa’da yaşanan güvenlik tartışmalarının yalnızca Rusya-Ukrayna savaşıyla sınırlı olmadığını söyledi. Transatlantik ilişkilerde yaşanan sorunların Avrupa’da yeni bir arayışa yol açtığını belirten Oktay, daha önce NATO ve ABD’nin koruma sağlayacağı düşüncesinin baskın olduğunu, bugün ise Avrupa’nın kendi güvenliği için daha fazla sorumluluk alma arayışına girdiğini ifade etti.

ABD’nin de Avrupa’dan daha fazla sorumluluk üstlenmesini beklediğini belirten Oktay, Baltık ülkelerinin bu tartışmayı doğrudan yaşayan ülkeler arasında yer aldığını söyledi. Türkiye’nin ise kendi savunma kapasitesini geliştirmiş, savunma sanayisini inşa etmiş ve çevresindeki krizlere hazırlıklı biçimde yaklaşan bir ülke olduğunu belirtti.

Oktay, Türkiye’nin bu tecrübelerini NATO zemininde ve parlamenter diplomasi kanalları üzerinden paylaşabileceğini ifade etti. Savunma harcamalarının yüzde ikiden yüzde beşe çıkarılması tartışmalarına da değinen Oktay, asıl meselenin bu kaynağın kapasite ve kabiliyeti artıracak şekilde nasıl kullanılacağı olduğunu söyledi.

BALTIK FORMATINDA GÖRÜŞMELER SÜRECEK

Fuat Oktay, Estonya temaslarının verimli geçtiğini belirterek Türkiye’nin tezlerini parlamenter diplomasi çerçevesinde muhataplarıyla paylaşma imkânı bulduklarını söyledi. Ukrayna’daki gelişmeler, NATO zirvesi beklentileri, uluslararası sistemin geleceği ve Avrupa güvenliği başlıklarında Türkiye’nin değerlendirmeleri aktarıldı.

Baltık ülkeleriyle yürütülen dörtlü formatın devam edeceğini ifade eden Oktay, bu tür görüşmelerin farklı ülkelerle sürdürüldüğünü de belirtti. Oktay, bir sonraki toplantının gelecek yıl Ankara’da yapılmasının planlandığını söyledi.

Türkiye’nin bölgesel ve küresel krizlerde diplomasi, caydırıcılık, savunma kapasitesi ve barış arayışlarını birlikte değerlendirdiğini belirten Oktay, Estonya’daki temasların bu çerçevede faydalı bir zemin sunduğunu ifade etti.