Yerli balıklar tehlikede: Bi Amerikalısı eksikti, o da geldi!

Ankara’da yaşayan sportif olta balıkçısı Ayhan Bülbül, başkentteki dere ve barajlarda görülen Perch balığına ilişkin uyarıda bulundu. Halk arasında “Amerikan levreği” olarak bilinen türün yerli balık popülasyonunu baskıladığını iddia eden Bülbül, Sıraz, Kasna ve Kaymur gibi türlerin korunması gerektiğini söyledi.

ANKARA’DA YERLİ BALIK TÜRLERİ İÇİN TEHLİKE İDDİASI

Ankara’da sportif amaçlı olta balıkçılığı yapan Ayhan Bülbül, başkentteki bazı akarsu, dere ve barajlarda yerli balık türlerinin azaldığını savundu. Bülbül, özellikle Perch balığının yayılımının yerli türler üzerinde baskı oluşturduğunu öne sürdü.

Halk arasında “Amerikan levreği” olarak bilinen Perch balığının, başkentteki su kaynaklarında daha sık görülmeye başladığını belirten Bülbül, bu durumun ekosistem dengesini etkileyebileceğini ifade etti. Bülbül’e göre Sıraz, halk arasındaki adıyla kara balık, Ankara’daki akarsu yaşamı açısından büyük önem taşıyor.

PERCH BALIĞI YERLİ TÜRLERİ TEHDİT EDİYOR MU?

Ayhan Bülbül, başta Berçin Çayı olmak üzere Ankara çevresindeki farklı dere ve akarsularda olta balıkçılığı yaptığını söyledi. Bu bölgelerde daha önce tatlı su kefali, Sıraz, sazan ve bıyıklı balık olarak bilinen türlerle karşılaştığını belirten Bülbül, son dönemde Perch balığının yaygınlaşmasının dikkat çekici olduğunu dile getirdi.

Bülbül, Perch balığını “istilacı tür” olarak nitelendirirken, bazı balıkçıların bu türe “baskın tür” dediğini aktardı. Perch balığının barajlara bırakıldıktan sonra derelere yayıldığını iddia eden Bülbül, yerli türlerin yaşam alanlarında bu türle rekabet etmek zorunda kaldığını savundu.

“YÖRE HALKI OLARAK GÖRÜŞÜMÜZ BU BALIKLARIN SOYU TÜKENMEKTE”

Ankara’daki derelerde avlanan balıkların halk arasında çay balığı, kara balık veya Sıraz olarak adlandırıldığını söyleyen Bülbül, bu türlerin bölge için özel bir yere sahip olduğunu belirtti. Yerli balıkların Türkiye’nin doğal su varlıkları açısından değerli olduğunu vurgulayan Bülbül, yöresel isimler değişse de bu türlerin korunması gerektiğini ifade etti.

Bülbül, “Derelerde avlanıyoruz. Tuttuğumuz balıklar çay balığı olarak geçiyor. Kara balık veya Sıraz olarak adlandırılıyor. Ülke genelinde çok önemli bir balıktır, sadece Türkiye’de yetişiyor. Yöresel olarak isimleri değişebilir ama bu balıklar bizim derelerimizde yaşıyor. Yöre halkı olarak görüşümüz, bu balıkların soyu tükenmekte” dedi.

BERÇİN ÇAYI’NDA PERCH BALIĞI GÖRÜLDÜ

Ayhan Bülbül, yaklaşık bir hafta önce tatlı su kefali için at çek avı yapmak üzere gittiği derede Perch balığıyla karşılaştığını söyledi. Bu durumun kendisini şaşırttığını belirten Bülbül, gördüğü balığı sosyal medya hesabından paylaştığını aktardı.

Bülbül, paylaşımın ardından birçok kişinin benzer şekilde şaşkınlık yaşadığını söyledi. Başkent çevresindeki doğal su kaynaklarında Perch balığının görülmesinin, yerli balık türleri açısından kaygı verici olduğunu savundu.

SIRAZ BALIĞI EKOSİSTEM İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?

Bülbül, Sıraz balığının su ekosistemindeki rolüne dikkat çekerek bu türün yalnızca avcılık açısından değil, doğal denge bakımından da önemli olduğunu ifade etti. Sıraz balığının yaşam döngüsünde planktonla beslendiğini belirten Bülbül, bunun su kalitesi üzerinde etkili olduğunu savundu.

Yerli balıkların azalmasının yalnızca tür kaybı anlamına gelmediğini söyleyen Bülbül, bu durumun akarsu ve barajlardaki su görünümünü de etkileyebileceğini öne sürdü. Bülbül’e göre Sıraz gibi türlerin azalması, plankton dengesinin bozulmasına ve suyun renginde değişimlere yol açabiliyor.

“10-12 YIL ÖNCE SULARIMIZ ÇOK ŞEFFAFTI”

Ankara çevresindeki baraj ve akarsularda su kalitesinin geçmiş yıllara göre değiştiğini iddia eden Bülbül, yaklaşık 10-12 yıl önce suların daha berrak olduğunu söyledi. Bugün birçok barajda suyun yeşil ve kahverengi tonlara yaklaştığını belirten Bülbül, bunun yerli türlerdeki azalmayla bağlantılı olabileceğini savundu.

Bülbül, “Sıraz balığı, kara balık dediğimiz balık endemik bir balıktır. Dünyada sadece Türkiye üzerinde yetişen bir balık. İnsanlara bunu anlattığımız zaman, Perch balığının eti daha lezzetli diyorlar. Olabilir ama bizim yerli balıklarımızın ekosistem üzerinde çok büyük bir etkisi var” ifadelerini kullandı.

PLANKTON DENGESİ VE SU KALİTESİ UYARISI

Bülbül, Sıraz balığının küçük yaştan yetişkinliğe kadar planktonla beslendiğini belirterek bu özelliğin su kalitesinin korunmasında önemli olduğunu söyledi. Bülbül’e göre bu balıkların azalması, sıcaklıkların yükseldiği dönemlerde plankton artışını hızlandırabiliyor.

Sıcak havalarda baraj ve akarsularda görülen renk değişimlerinin plankton yoğunluğuyla ilişkili olabileceğini öne süren Bülbül, yerli balık türlerinin sucul ekosistemde doğal denge unsuru olduğunu ifade etti. Bu nedenle yerli türlerin korunmasının gelecek yıllar için kritik olduğunu savundu.

PERCH BALIĞININ YAYILIMI BALIKÇILARI ENDİŞELENDİRDİ

Ayhan Bülbül, Perch balığının Ankara’daki barajlarda ve derelerde hızla yayıldığını iddia etti. Uzun yıllardır Kızılcahamam ve çevresindeki derelerde avlandığını söyleyen Bülbül, geçmişte sık görülen bazı türlerin artık daha az rastlanır hâle geldiğini belirtti.

Bülbül, sazan, kefal ve bıyıklı balık olarak bilinen türlerin azaldığını savunarak Perch balığının yerli balıklar üzerindeki baskısının arttığını ifade etti. Perch balığının farklı şartlara kolay uyum sağlayabildiğini ve yumurtaları sayesinde hızla çoğalabildiğini söyledi.

“PERCH BALIĞI YERLİ BALIKLARI YOK ETME AŞAMASINDA”

Bülbül, Perch balığının yerli balıklar üzerinde ciddi bir tehdit oluşturduğunu düşündüğünü belirtti. Ankara’daki su kaynaklarında bu balığın yayılmasının önüne geçmenin zor olduğunu savunan Bülbül, türün barajlarda geniş alanlara yayıldığını öne sürdü.

Bülbül, “Perch balığının bizim sularımıza ciddi anlamda etki ettiğini düşünüyorum. Çünkü ben yıllardır Kızılcahamam ve derelerinde avlanırım. Perch balığı, bizim yerli balıklarımızı yok etme aşamasında. Sazan, kefal veya bekir balığı dediğimiz bıyıklı balıkları neredeyse göremez olduk” diye konuştu.

VATANDAŞLARA SPORTİF AVLAMA VE GERİ BIRAKMA ÇAĞRISI

Ayhan Bülbül, yetkililerden çok vatandaşlara çağrıda bulunduğunu belirterek yerli türlerin korunması için av baskısının azaltılması gerektiğini söyledi. Sıraz, Kasna ve Kaymur gibi balıkların avlanmasının mümkün olduğunca sınırlandırılması gerektiğini ifade etti.

Bülbül, bu türlerin gelecek nesillere aktarılabilmesi için sportif olta balıkçılığında yakala-bırak yönteminin tercih edilmesini önerdi. Yerli balıkların avlandıktan sonra suya geri bırakılmasının türlerin devamlılığı açısından önemli olduğunu belirtti.

ANKARA’DA SU EKOSİSTEMİ İÇİN KORUMA VURGUSU

Ankara’daki baraj, dere ve akarsuların yalnızca balıkçılık açısından değil, doğal yaşamın devamı bakımından da önemli olduğunu belirten Bülbül, yerli türlerin korunması gerektiğini söyledi. Başkent çevresindeki su kaynaklarında yaşayan endemik balıkların azalmasının ekosistemi olumsuz etkileyebileceğini dile getirdi.

Uzman değerlendirmesi gerektiren tür yayılımı, popülasyon azalması ve su kalitesi gibi konularda bilimsel araştırmaların önem taşıdığı belirtiliyor. Buna rağmen sahadaki balıkçıların gözlemleri, yerel ekosistemlerdeki değişimlerin takip edilmesi açısından dikkat çekiyor.

PERCH BALIĞI NEDEN TEHDİT OLARAK GÖRÜLÜYOR?

Perch ya da Amerikan levreği olarak anılan yırtıcı tatlı su balıkları, bulundukları su ekosisteminde küçük balıklar, yavru balıklar, larvalar, omurgasızlar ve bazı balık yumurtalarıyla beslenebilir. Bu özellikleri nedeniyle özellikle kapalı havza, gölet, baraj ve dere sistemlerinde yerli türler üzerinde baskı oluşturabilir.

Eğer bu türler doğal olarak bulunmadıkları bir su kaynağına sonradan bırakılmışsa, yerli balıklarla besin, yaşam alanı ve üreme alanı rekabetine girebilir. Bu durum Sıraz, Kasna, Tatlı su kefali, bıyıklı balık ve benzeri yerli türlerin popülasyonunu olumsuz etkileyebilir.

HER PERCH GÖRÜLDÜĞÜ YERDE İSTİLACI MIDIR?

Hayır. Bir türün “istilacı” sayılması için yalnızca o bölgede görülmesi yetmez. Bilimsel olarak şu soruların yanıtlanması gerekir:

• Tür o su kaynağına doğal yollarla mı geldi, yoksa insan eliyle mi bırakıldı?
• Üreme başarısı yüksek mi?
• Yerli türlerin yumurta, yavru ya da ergin bireyleriyle besleniyor mu?
• Yerli türlerin sayısında ölçülebilir azalma var mı?
• Su ekosisteminde kalıcı denge bozulmasına yol açıyor mu?

Bu nedenle “Perch balığı yerli balıkları kesin olarak yok ediyor” demek için bilimsel saha çalışması gerekir. Ancak istilacı yırtıcı balıkların yerli türler için risk oluşturduğu bilimsel olarak bilinen bir durumdur.

ANKARA’DAKİ DURUM İÇİN NE SÖYLENEBİLİR?

Ankara’daki dere, baraj ve göletlerde Perch ya da Amerikan levreği olarak tanımlanan yırtıcı türlerin görülmesi, yerel balıkçılar açısından haklı bir endişe nedeni olabilir. Özellikle Sıraz gibi yerli ve bölgesel türlerin azaldığına dair gözlemler dikkate değerdir.

Ancak bunun doğrudan tek sebebinin Perch balığı olduğunu söylemek için daha fazla veri gerekir. Çünkü yerli balıkların azalmasında şu faktörler de etkili olabilir:

• Kuraklık ve su seviyesinin düşmesi,
• Kirlilik ve tarımsal atıklar,
• Barajlaşma ve habitat parçalanması,
• Kaçak veya aşırı avcılık,
• İklim değişikliği,
• Suya bilinçsiz balık salımı,
• Üreme alanlarının bozulması.