Ayaş dutunda hasat başladı: Seyahatname’den sofralara

Ankara’nın Ayaş ilçesinde, Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde de adı geçen Ayaş dutu için hasat dönemi başladı. Üreticiler, haziran ayında olgunlaşan dutları sıcaklar artmadan sabahın ilk ışıklarıyla topluyor. Doğal yöntemlerle yetiştirilen dutlar, dalından alındığı gün pazara ve sofralara ulaştırılıyor.

AYAŞ DUTUNDA HASAT DÖNEMİ BAŞLADI

Ankara’nın Ayaş ilçesinde yüzyıllardır ününü koruyan Ayaş dutunda bu yılın hasadı başladı. İlçedeki köylerde ve bağ evlerinde dut yetiştiren üreticiler, olgunlaşan ürünleri toplamak için sabah erken saatlerde bahçelere giriyor.

Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde de yer alan Ayaş dutu, lezzeti, doğal yetişme şartları ve kısa sürede sofralara ulaşmasıyla biliniyor. Üreticiler, özellikle sıcak havalarda dut toplamanın zorlaşması nedeniyle hasadı güneş yükselmeden tamamlamaya çalışıyor.

DUTLAR SABAHIN İLK IŞIKLARIYLA TOPLANIYOR

Ayaş’ta dut hasadı, genellikle günün en serin saatlerinde yapılıyor. Üreticiler, sabah saatlerinde bahçeye girerek dallardaki olgun dutları özenle topluyor.

Ürünlerin hassas yapısı nedeniyle toplama işleminin dikkatli yapılması gerekiyor. Sıcaklığın artmasıyla dutların zarar görme ihtimali yükseldiği için hasadın erken saatlerde tamamlanması büyük önem taşıyor. Toplanan dutlar aynı gün içinde satış noktalarına gönderiliyor.

“40 YILDIR BU İŞİ YAPIYORUZ”

Ayaş’ta dut yetiştiriciliği yapan kamu görevlisi Ersin Kaya, üretime ailece devam ettiklerini söyledi. Bahçelerinde önce birkaç dut ağacı bulunduğunu belirten Kaya, talep artınca ağaç sayısını çoğalttıklarını ifade etti.

Kaya, “Tüccarlar ve komşularımız dut istediğinde birkaç ağacımız vardı. Biz de bu işi büyütelim dedik, çoğaltabildiğimiz kadar çoğalttık. Şimdi devam ediyoruz. 40 yıldır yapıyoruz bu işi. Burası 3 dönüme yakın, 25 ağacımız var” dedi.

AYAŞ DUTUNDA REKOLTE BEKLENTİSİ

Geçen yıl don nedeniyle bahçesinde ürün alamadığını belirten Ersin Kaya, bu yıl ise rekoltenin beklentinin altında kalabileceğini dile getirdi. Kaya, ilk dönemde çok meyve bulunduğunu ancak hava koşulları nedeniyle ürün kaybı yaşandığını söyledi.

Kaya, “Bu sene rekolte beklentimizden düşük olacak. Çok meyve vardı ancak ilk başta meyveler güneşten etkilenince, çok sıvı olduğu için dutun bir kısmı boşa gitti. O yüzden sezon biraz erken bitecek. Normalde 45 günü bulurdu. Bu yıl 1 ay ya olur ya olmaz. Rekolte 9-10 ton civarı olur” diye konuştu.

HASAT HAZİRANDA BAŞLAYIP TEMMUZDA TAMAMLANIYOR

Ayaş dutunda hasat takvimi, hava koşullarına göre değişiklik gösteriyor. Ersin Kaya, bu yıl yağışlar nedeniyle ürünün olgunlaşmasının yaklaşık bir hafta geciktiğini belirtti.

Normal şartlarda haziran ayının ilk haftasında dutların olgunlaştığını söyleyen Kaya, “Bu yıl dut hasadına haziranın 15’inde başladık. Temmuzun 15’i gibi bitebilir. Yağışlar nedeniyle haziranın ikinci haftası çıktı, bir hafta gecikmeli başladık” ifadelerini kullandı.

GÜNEŞ YÜKSELMEDEN HASAT TAMAMLANIYOR

Dut üretiminde günün erken saatleri büyük önem taşıyor. Ersin Kaya, hasat günlerinde sabah 04.30’da uyandıklarını, 05.00 gibi de bahçede çalışmaya başladıklarını anlattı.

Kaya, “Saat 05.00’te tam güneş doğmuyor ama gözle görülür olduğu için başlıyoruz. 08.00’de bitiriyoruz. Çünkü pazarcı geliyor, dut almak zorunda. Ankara’ya götürmek ve satışa sunmak zorunda” dedi.

AYAŞ DUTUNUN KİLOSU 50 LİRA OLDU

Ayaş dutunun bu yılki satış fiyatı da belli oldu. Üretici Ersin Kaya, geçen yıl kilosunu 40 liradan sattıkları dutun bu yıl 50 liradan alıcı bulduğunu söyledi.

Kaya, dut üretiminde en büyük zorluğun sabah erken kalkmak olduğunu belirtti. Hasadı eşi ve çocuklarıyla ailece yaptıklarını aktaran Kaya, bu nedenle dışarıdan işçi çalıştırmaya ihtiyaç duymadıklarını ifade etti.

AYAŞ DUTU NEDEN ÖZEL?

Ayaş dutunu diğer dutlardan ayıran özelliklere değinen Ersin Kaya, ürünün doğal yetişme koşullarına dikkat çekti. Kaya, Ayaş dutunun Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde de geçtiğini hatırlatarak, ilçenin bu ürünle tarihî bir bağa sahip olduğunu söyledi.

Kaya, “Ayaş dutu, Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde de geçer. Bir özelliği tabii ki var. Bizim dut ağacı organik bir ürün. Gübre ve ilaç istemez. Hiçbir zararlısı yoktur. İlaç atmayız, gübre atmayız. Sadece su veririz. Sulamamızı da içilebilir suyla yapıyoruz” diye konuştu.

DUT SOFRALIK, KURUTMALIK VE PEKMEZLİK KULLANILIYOR

Ayaş’ta toplanan dutların büyük bölümü sofralık olarak tüketiciye ulaştırılıyor. Ürünler, kısa süre içinde pazarlara ve satış noktalarına gönderiliyor.

Üreticiler, satış dışında kendi ihtiyaçları için dut kurutuyor ve pekmez yapıyor. Böylece Ayaş dutu hem taze meyve olarak hem de geleneksel yöntemlerle hazırlanan ürünler şeklinde değerlendiriliyor.

GENÇLERE DUT YETİŞTİRİCİLİĞİ TAVSİYESİ

Dut üretiminin aile geleneği olarak sürdüğünü belirten Ersin Kaya, gençlerin tarıma ilgisinin daha fazla olması gerektiğini söyledi. Kaya, düzenli işi olan kişilerin de sabah erken saatlerde yapılabilen bu üretimi ek gelir olarak değerlendirebileceğini ifade etti.

Hasadın kısa sürede tamamlanabildiğini belirten Kaya, dut yetiştiriciliğinin doğru bakım ve düzenli takip ile aile ekonomisine katkı sağlayabileceğini dile getirdi. Kaya, tarımsal üretime ilgi duyan gençlere Ayaş dutu yetiştiriciliğini tavsiye etti.