Bir kelimeyi 20 kez söyleyin: Beyniniz bakın ne yapıyor
Bir kelimeyi art arda söylediğinizde neden bir süre sonra yabancı ve anlamsız gelir? Beynin bu şaşırtıcı tepkisinin bilimsel bir açıklaması var. İşte detaylar...
Okunma Süresi: 1 dakika 17 saniye
Günlük hayatta fark etmeden yaşadığımız bazı deneyimler, beynin çalışma biçimi hakkında şaşırtıcı ipuçları verebiliyor. Bir kelimeyi peş peşe söylediğinizde, çok iyi bildiğiniz bir sözcüğün bir anda garip, yabancı hatta anlamsız gelmesi de bunlardan biri. Peki bu tuhaf hissin arkasında ne var?
Bir kelime art arda tekrarlandığında beynin sözcüğe alışması, ses ile anlam arasındaki bağlantının geçici olarak zayıflamış gibi algılanmasına yol açabilir. Kelime aslında anlamını kaybetmez.
Bu deneyim psikolojide “semantic satiation”, Türkçede ise “anlamsal doygunluk” olarak adlandırılır. Tekrar yoğunlaştıkça sözcüğün anlamından ziyade ses yapısı daha fazla fark edilebilir.
BEYİN KELİMELERİ TEKRARLAYINCA NEDEN FARKLI ALGILIYOR?
Normalde kelimeler otomatik biçimde anlamlandırılır ve kişi seslerle anlam arasındaki bağlantıyı düşünmez. Sürekli tekrar ise bu alışılmış süreci bilinç düzeyinde fark edilir hâle getirebilir.
Örneğin “masa” kelimesini defalarca söylediğinizde, bir süre sonra sözcük temsil ettiği nesneden kopmuş gibi hissedilebilir. Aslında değişen kelime değil, beynin o anda ona yaklaşımıdır.
BİR KELİMEYİ ÇOK TEKRARLAMAK ONU UNUTTURUR MU?
Hayır. Tekrar nedeniyle oluşan yabancılık veya anlamsızlık hissi genellikle geçicidir. Tekrar sona erdiğinde ve dikkat başka bir noktaya yöneldiğinde kelimenin alışılmış anlamı yeniden normal şekilde algılanabilir.
Bu deneyim her kelimede ve kişide aynı şiddette yaşanmayabilir. Tekrarın süresi, kişinin dikkat düzeyi ve kelimenin özellikleri hissin ne kadar belirgin olacağını etkileyebilir.
Anlamsal doygunluk, tek başına kelimenin kalıcı olarak unutulduğu anlamına gelmez. Ancak günlük yaşamda sürekli dil sorunları veya belirgin kelime hatırlama güçlüğü yaşanıyorsa durum farklı değerlendirilmelidir.
