Telefon, televizyon, beyaz eşya… Garanti bitmeden bozulan üründe hangi haklarınız var? İşte yanıtı

Yeni alınan telefonun arızalanması, çamaşır makinesinin çalışmaması veya televizyonun garanti bitmeden bozulması tüketicileri zor durumda bırakabiliyor. Ancak tüketiciler her durumda yalnızca tamiri kabul etmek zorunda değil. Arızanın niteliğine ve yasal koşullara göre ücretsiz onarım, ürün değişimi, bedel iadesi veya indirim talep edilebiliyor.

GARANTİ SÜRESİNDE BOZULAN ÜRÜNDE HANGİ HAKLAR VAR?

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında ayıplı mal durumunda tüketici, yasal şartlar oluştuğunda dört seçimlik haktan yararlanabiliyor. Bunlar ücretsiz onarım, ayıpsız misliyle değişim, sözleşmeden dönerek bedel iadesi ve ayıp oranında fiyat indirimi olarak sıralanıyor.

Ancak garanti süresi içinde arızalanan her ürün için otomatik olarak para iadesi veya değişim yapılması gerekmiyor. Arızanın nedeni, ürünün ayıplı olup olmadığı ve somut olayın koşulları birlikte değerlendiriliyor. Kullanıcı hatası iddiası da gerektiğinde teknik bulgularla desteklenmeli.

ÜCRETSİZ TAMİR VE ÜRÜN DEĞİŞİMİ HANGİ DURUMLARDA İSTENİR?

Arıza garanti kapsamındaysa ve tüketici ücretsiz onarım hakkını seçmişse işçilik, parça veya başka bir ad altında ücret talep edilmemesi gerekiyor. Ürünün servise ulaştırılması ve geri gönderilmesiyle ilgili masraflar da kural olarak tüketiciye yüklenemiyor. Kullanıcı hatası tespit edilirse değerlendirme değişebiliyor.

Ücretsiz onarım hakkı kullanıldıktan sonra ürünün garanti süresi içinde yeniden arızalanması, azami tamir süresinin aşılması veya tamirinin mümkün olmadığının belirlenmesi hâlinde tüketici diğer seçimlik haklarına başvurabiliyor. Bu koşullarda bedel iadesi, ayıp oranında indirim veya ayıpsız ürünle değişim talep edilebiliyor.

ÜRÜNÜN TAMİR SÜRESİ KAÇ GÜN?

Azami tamir süresi, ürün grubuna göre değişiyor. Satış sonrası hizmet mevzuatında birçok ürün için 20 iş günü, binek otomobil ve kamyonetler için 30 iş günü uygulanıyor. Ancak ürünün ilgili mevzuat listesinde yer alan özel süresi kontrol edilmeli.

Tamir süresinin aşılması, tüketicinin diğer seçimlik haklarını kullanabilmesi açısından önem taşıyabiliyor. Bu nedenle ürünün servise teslim edildiği tarihi gösteren belge saklanmalı; servis formunda arıza ve tüketicinin talebi açıkça belirtilmeli. Ürünün garanti kapsamında tamirde kaldığı süre de garanti süresine ekleniyor.

GARANTİ SÜRESİ NE ZAMAN BAŞLAR?

Garanti süresi kural olarak ürünün tüketiciye teslim edildiği tarihte başlıyor. Garanti belgesiyle satılması zorunlu ürünlerde yasal garanti süresi genel olarak en az iki yıl olmakla birlikte, ürünün türüne ilişkin özel düzenlemeler kontrol edilmeli.

Fatura veya satış fişi satın alma tarihini kanıtlamaya yardımcı oluyor. Belgenin kaybolması tek başına garanti hakkını ortadan kaldırmıyor; elektronik fatura ve banka kayıtları gibi belgeler de satın almayı kanıtlamak için kullanılabiliyor.

GARANTİDEKİ ÜRÜN İÇİN NEREYE BAŞVURULUR?

Satıcı veya yetkili servis sorunu çözmüyorsa tüketicinin başvurabileceği yollar bulunuyor. İlk olarak arızanın ne zaman ortaya çıktığı ve hangi hakkın kullanılmak istendiği satıcıya yazılı biçimde bildirilmeli. Fatura, servis formu, teknik rapor ve yazışmalar saklanmalı.

Uyuşmazlığın tutarı ilgili yılın parasal sınırı içindeyse Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurulabiliyor. Başvuru, e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) aracılığıyla da yapılabiliyor. Hakem heyetinin görev alanı dışında kalan uyuşmazlıklarda ise mevzuattaki koşullara göre tüketici mahkemesi ve zorunlu arabuluculuk süreçleri gündeme gelebiliyor.

KULLANICI HATASI DENİLİRSE NE YAPILMALI?

Yetkili servis, arızanın kullanıcı hatasından kaynaklandığını ileri sürerek ücretsiz onarım talebini reddedebilir. Böyle bir durumda tüketici, arızanın nedenini açıklayan teknik raporun bir örneğini istemeli ve rapordaki gerekçeleri incelemeli. Yalnızca sözlü açıklamayla yetinmemek, olası uyuşmazlıklarda önem taşıyor.

Tüketici rapordaki değerlendirmeye katılmıyorsa satıcıya yazılı itirazda bulunabilir ve şartları uygunsa Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurabilir. Bununla birlikte düşürme, sıvı teması veya talimatlara aykırı kullanım gerçekten arızaya neden olmuşsa garanti kapsamında ücretsiz onarım talebi reddedilebilir.