ASO'dan kadın girişimciliği için beş başlıklı destek planı

Ankara Sanayi Odası, kadınların ekonomik hayata katılımını artırmak ve girişimcilik potansiyellerinin üretime daha fazla yansımasını sağlamak amacıyla kapsamlı bir araştırma gerçekleştirdi. ASO Araştırma Merkezi ASOSİTAM ile Kadın Girişimciliği Koordinatörlüğü tarafından hazırlanan “Kadın Girişimciliğinde Dönüşüm Açığı: Ankara Örneği” başlıklı raporda, kadınların işletme kurarken ve mevcut işletmelerini büyütürken karşılaştıkları sorunlar ele alındı. Araştırma kapsamında Ankara'nın farklı sektörlerinde faaliyet gösteren 102 kadın girişimcinin anket yanıtları değerlendirildi. Ayrıca katılımcılardan 20'siyle derinlemesine görüşmeler yapılarak işletmelerin gelişimini etkileyen koşullar ve çözüm ihtiyaçları incelendi.

EĞİTİM DÜZEYİ YÜKSEK, İHRACAT ORANI SINIRLI

Rapordaki verilere göre araştırmaya katılan kadın girişimcilerin yüzde 93'ü en az lisans mezunuyken, yüzde 42'si lisansüstü eğitim aldı. Katılımcıların yüzde 70'inin kendi işletmesini kurduğu belirlenirken, incelenen işletmelerin yarısının 10 veya daha az çalışanla faaliyet gösterdiği tespit edildi. İhracat gerçekleştiren işletmelerin oranı ise yüzde 29 olarak kaydedildi. Kadın girişimcilerin yeniliğe açıklık düzeyini ölçen puanın beş üzerinden 4,21 olması, araştırmanın öne çıkan sonuçları arasında yer aldı. Raporda, eğitim ve yenilikçilik alanındaki bu birikimin işletmelerin büyümesine, istihdam artışına ve ihracat kapasitesine daha güçlü katkı sunabilmesi için finansman, teknik iş birliği, üretim ve pazara erişim olanaklarının geliştirilmesi gerektiği belirtildi. Çalışmada, kadınların sahip olduğu bilgi ve beceriler ile bunların ekonomik sonuçlara dönüşmesi arasındaki mesafe “dönüşüm açığı” olarak tanımlandı. İşletmesini kendi kuran kadınların büyüme ihtiyaçlarının, mevcut bir işletmeye sonradan katılan kadınlardan farklılaşabildiğine dikkat çekilerek desteklerin bu farklılıklara göre düzenlenmesi önerildi.

FİNANSMAN, BAKIM SORUMLULUKLARI VE YÖNETİM YETKİSİ ÖNE ÇIKTI

Araştırmada kadın girişimcilerin özellikle yatırım ve büyüme planlarında finansmana erişim ve girişimci olarak kabul görme konusunda güçlüklerle karşılaştıkları aktarıldı. Sanayi ve teknoloji sektörlerinde çalışan bazı katılımcılar, mesleki yeterliliklerini tekrar tekrar kanıtlamak zorunda kaldıklarını ifade etti. Bakım sorumluluklarının işletmelerine ayırabildikleri zamanı kısıtladığına ilişkin değerlendirmeler de raporda yer aldı. Aile şirketlerinden elde edilen bulgular ise bazı kadınların işletmelerde önemli sorumluluklar üstlenmelerine rağmen resmî karar yetkilerinin veya mülkiyet paylarının aynı ölçüde bulunmadığını gösterdi. Raporda, kadınların işletmelerde üstlendikleri görevlerin görünür hale getirilmesi ve fiilî sorumluluklarının karar alma yetkileriyle desteklenmesi gerektiği vurgulandı.

BEŞ ALANDA UYGULANABİLİR DESTEK ÖNERİSİ

ASO'nun hazırladığı raporda, kadın girişimcilerin ihtiyaçlarına yönelik beş ayrı uygulama paketi geliştirildi.

• Bakım ve Zaman Maliyeti Paketi: Organize sanayi bölgeleri (OSB) ve teknoparklarda çocuk bakım hizmetlerinin sunulması, etkinliklerin gündüz saatlerinde ve uzaktan katılıma uygun biçimde düzenlenmesi önerildi.
• Yetki Devri ve Aile Anayasası Paketi: Aile işletmelerinde görevlerin, karar yetkilerinin ve devir süreçlerinin yazılı kurallarla belirlenmesi için danışmanlık ve hukuki destek sağlanması hedeflendi.
• Finansmana Erişim ve Ölçeklenme Paketi: Kredi garantileri, yatırımcılarla eşleştirme, yatırıma hazırlık desteği ve ihracat siparişlerini karşılayacak işletme sermayesine erişim gibi araçlar gündeme getirildi.
• Köprü Kurucu Ağ ve Kamuya Erişim Paketi: Kadın girişimcilerin yeni pazarlara ulaşmasını, üniversitelerle iş birliği kurmasını ve kamu desteklerinden daha etkin yararlanmasını kolaylaştıracak mekanizmalar önerildi.
• ASO Kurumsal Temsil ve Görünürlük Göstergeleri Paketi: Kadınların ASO bünyesindeki komite, kurul ve heyetlerdeki temsilinin takip edilmesi ve teknik başarılarının daha görünür hale getirilmesi amaçlandı.

FİİLÎ YÖNETİM KRİTERİ İLE KADINLARIN KATKISI ÖLÇÜLECEK

Raporda öne çıkan önerilerden biri de kadın girişimcilerin destek programlarına dahil edilmesinde fiilen üstlendikleri yönetim sorumluluğunun dikkate alınması oldu. “Fiilî Yönetim Kriteri” adı verilen yaklaşımın, kadınların bütçe, yatırım, personel ve üretim kararlarında düzenli biçimde sorumluluk almasını esas alması önerildi. Buna ek olarak ortaklık veya imza ve temsil yetkilerinden en az birinin bulunması ölçüt olarak belirlendi. ASO Meclis Üyesi ve TOBB Ankara Kadın Girişimciler Kurulu Başkanı Hande Öztürk, mevcut uygulamalarda kadın girişimciliğinin zaman zaman yalnızca resmî ortaklık bilgileri üzerinden değerlendirildiğine dikkat çekti. Öztürk, işletmeyi fiilen yöneten ancak imza yetkisi babasında, eşinde veya ortağında bulunan kadınlarla karşılaştıklarını belirterek raporun bu kişilerin katkılarının görünür hale gelmesine yardımcı olacağını ifade etti.

ASO BAŞKANI ARDIÇ: KADINLARIN KATKISI SANAYİNİN REKABET GÜCÜNÜ ARTIRABİLİR

ASO Başkanı Seyit Ardıç, kadın girişimcilerin bilgi, deneyim ve çalışma iradesinin üretim ve istihdama daha güçlü yansıtılması gerektiğini belirtti. Ardıç, kadınların işletmelerini kurma, büyütme ve yönetme süreçlerinde daha fazla fırsata sahip olmasının verimlilik, teknoloji, ölçeklenme ve markalaşma hedeflerine katkı sağlayacağını kaydetti. Ankara'nın üniversiteleri, organize sanayi bölgeleri, teknoparkları, araştırma-geliştirme merkezleri ve savunma sanayisiyle önemli bir üretim ve teknoloji altyapısına sahip olduğunu vurgulayan Ardıç, bu ekosistemin kadın girişimcilerin ihtiyaçlarıyla daha etkin biçimde buluşturulması gerektiğini ifade etti. Kadınların yenilikçi fikirlerinin ve yönetim becerilerinin iş hayatına değer kattığını belirten Ardıç, bu katkının güçlendirilmesinin ortak bir sorumluluk olduğunu dile getirdi. Eğitim ve yetkinlik geliştirme çalışmalarının yanı sıra kadınların mevcut becerilerini kullanabilecekleri fırsatların da genişletilmesi gerektiğini söyledi.

ASO'DAN ÜÇ SOMUT ADIM

Seyit Ardıç, rapordaki önerilerin uygulamaya geçirilmesi için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOSGEB, üniversiteler ve TOBB Ankara Kadın Girişimciler Kurulu başta olmak üzere ilgili paydaşlarla iş birliği yapacaklarını açıkladı.

Ardıç'ın duyurduğu üç temel adım şöyle sıralandı:

• Fiilî Yönetim Kriteri'nin ASO'nun destek ve teşvik programlarına aşamalı olarak dahil edilmesi.
• Politika önerilerinin ASO Teknopark ve ilgili müdürlüklerle birlikte bir uygulama takvimine bağlanması.
• Kadın girişimciliğine ilişkin göstergelerin her yıl takip edilmesi ve elde edilen ilerlemenin üyelerle ve kamuoyuyla paylaşılması.

ASO Başkanı Ardıç, araştırmanın yalnızca Ankara ile sınırlı kalmaması gerektiğini de belirtti. Farklı illerde benzer çalışmalar yürütülmesinin, kadın girişimcilerin ihtiyaçlarının daha kapsamlı biçimde anlaşılmasına ve Türkiye genelinde daha etkili destek politikaları geliştirilmesine katkı sağlayacağını ifade etti.