Gaz şikayetinizin nedeni sandığınızdan farklı olabilir! İşte dikkat edilmesi gerekenler

Sürekli Gaz Çıkarmanın Sebebi Nedir? Vücudunuz Bu Sorunla Ne Anlatıyor?

Sürekli gaz çıkarmak, günlük yaşamı zorlaştırabilen ve kişilerin zaman zaman rahatsızlık duyduğu sindirim sorunları arasında yer alıyor. Özellikle yemeklerden sonra artan gaz, karında şişkinlik ve bağırsak hareketleriyle birlikte görülebiliyor. Bu durumun nedeni çoğu zaman tüketilen yiyecekler veya yemek yeme alışkanlıkları olsa da bazı sindirim sistemi sorunları da aşırı gaz oluşumuna yol açabiliyor. Peki, sürekli gaz çıkarmanın sebebi nedir? Çok fazla gaz çıkarmak normal mi, hangi hastalıkların belirtisi olabilir ve gaz şikâyetini azaltmak için neler yapılabilir?

SÜREKLİ GAZ ÇIKARMANIN SEBEBİ NEDİR?

Bağırsaklarda gaz oluşması, sindirim sürecinin doğal bir parçasıdır. Yemek yerken veya bir şeyler içerken yutulan hava ile bağırsak bakterilerinin tam olarak sindirilemeyen karbonhidratları parçalaması, gaz oluşumunun başlıca nedenleri arasında bulunur. Vücut, oluşan gazı geğirme veya bağırsaklardan çıkarma yoluyla dışarı atar.

Ancak gaz çıkarma sıklığının kişinin alışılmış düzenine göre belirgin biçimde artması, karında şişkinlik oluşturması veya günlük yaşamı etkilemesi durumunda altta yatan nedenin araştırılması gerekebilir.

Gaz şikayetinin nedeni herkeste aynı olmayabilir. Bazı kişilerde baklagiller veya gazlı içecekler etkili olurken bazı kişilerde süt ürünlerini sindirmekte güçlük çekmek, kabızlık ya da hassas bağırsak sendromu gibi durumlar öne çıkabilir.

ÇOK FAZLA GAZ ÇIKARMAK NEDEN OLUR?

Aşırı gaz çıkarmanın tek bir nedeni yoktur. Beslenme alışkanlıklarından bağırsakların çalışma biçimine kadar farklı etkenler bu şikayete yol açabilir.

1. GAZ YAPAN YİYECEKLERİ FAZLA TÜKETMEK

Bazı yiyecekler, bağırsaklarda daha fazla gaz oluşmasına neden olabilir. Özellikle sindirimi zor olan bazı karbonhidratlar, kalın bağırsaktaki bakteriler tarafından parçalanırken gaz açığa çıkarır.

Gaz şikâyetini artırabilen yiyecek ve içecekler arasında şunlar bulunur:

- Kuru fasulye, nohut ve mercimek gibi baklagiller

- Lahana, brokoli ve karnabahar gibi sebzeler

- Soğan ve bazı lifli gıdalar

- Süt ve bazı süt ürünleri

- Gazlı içecekler

- Fruktoz içeren bazı yiyecek ve içecekler

- Sorbitol gibi şeker alkolleri içeren şekersiz sakız ve şekerlemeler

Bu yiyeceklerin herkeste aynı etkiyi göstermediği unutulmamalıdır. Gaz şikâyeti yaşayan kişilerin hangi yiyeceklerden sonra belirtilerin arttığını gözlemlemesi, beslenme düzenini değerlendirmesine yardımcı olabilir.

2. HIZLI YEMEK YEMEK VE HAVA YUTMAK

Yemekleri çok hızlı yemek, lokmaları yeterince çiğnememek, yemek sırasında sürekli konuşmak ve gazlı içecekler tüketmek daha fazla hava yutulmasına neden olabilir.

Yutulan havanın bir bölümü geğirme yoluyla dışarı atılırken bir bölümü bağırsaklara ilerleyerek gaz şikâyetine katkıda bulunabilir. Sakız çiğnemek ve sigara kullanmak da bazı kişilerde yutulan hava miktarını artırabilir.

Yavaş yemek yemek, lokmaları iyi çiğnemek ve gazlı içecekleri azaltmak bu tür şikâyetlerin hafiflemesine yardımcı olabilir.

3. LAKTOZ İNTOLERANSI

Süt içtikten veya süt ürünleri tükettikten sonra sık sık gaz, şişkinlik, karın ağrısı ya da ishal yaşanıyorsa laktoz intoleransı olasılığı değerlendirilebilir.

Laktoz, süt ve süt ürünlerinde bulunan bir şekerdir. Bu şekerin sindirilmesi için gereken laktaz enzimi yeterli olmadığında laktozun bir bölümü sindirilmeden kalın bağırsağa ulaşır. Buradaki bakterilerin laktozu parçalaması sonucunda gaz oluşabilir.

Belirtiler, süt ürünü tüketildikten sonraki birkaç saat içinde ortaya çıkabilir. Ancak yalnızca gaz çıkarmak laktoz intoleransı tanısı koymak için yeterli değildir. Şikâyetlerin tekrarlaması durumunda bir sağlık uzmanına başvurulması gerekir.

4. KABIZLIK

Kabızlık, sık gaz çıkarma ve karında şişkinlik şikâyetlerinin nedenlerinden biri olabilir. Dışkının bağırsaklarda ilerlemesinin yavaşlaması, karında doluluk ve rahatsızlık hissini artırabilir.

Seyrek dışkılama, sert dışkı, tuvalete çıkarken zorlanma ve tam boşalamama hissi kabızlığın yaygın belirtileridir. Bu belirtilere gaz da eşlik edebilir.

Yeterli sıvı almak, kişinin durumuna uygun lifli besinler tüketmek ve düzenli hareket etmek kabızlığın hafiflemesine yardımcı olabilir. Ancak şiddetli karın ağrısı, kusma veya gaz ve dışkı çıkaramama gibi belirtiler varsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.

5. HASSAS BAĞIRSAK SENDROMU

Hassas bağırsak sendromu, karın ağrısı, şişkinlik, gaz, ishal ve kabızlık gibi belirtilerle ortaya çıkabilen bir sindirim sistemi rahatsızlığıdır. Belirtiler kişiden kişiye değişebilir ve dönem dönem artıp azalabilir.

Özellikle gaz şikâyetine tekrarlayan karın ağrısı ve dışkılama alışkanlıklarında değişiklik eşlik ediyorsa bu olasılık doktor tarafından değerlendirilebilir.

Sık gaz çıkarmak tek başına hassas bağırsak sendromu olduğu anlamına gelmez. Tanı için belirtilerin seyri ve diğer olası nedenler dikkate alınmalıdır.

6. ÇÖLYAK HASTALIĞI VE SİNDİRİM SORUNLARI

Çölyak hastalığı, gluten tüketiminin ince bağırsakta bağışıklık sistemi kaynaklı bir reaksiyona yol açtığı bir hastalıktır. Bazı kişilerde şişkinlik, gaz, ishal, karın ağrısı ve besinlerin emiliminde sorunlar görülebilir.

Bunun yanında bazı sindirim sistemi rahatsızlıkları, besinlerin yeterince sindirilememesi veya emilememesi de gaz şikâyetini artırabilir.

Gaz problemi uzun sürüyorsa ve özellikle açıklanamayan kilo kaybı, sürekli ishal ya da dışkılama alışkanlığında belirgin değişiklik eşlik ediyorsa yalnızca beslenme kaynaklı olduğu düşünülmemeli, doktor değerlendirmesi alınmalıdır.

7. BAZI İLAÇLARIN YAN ETKİLERİ

Bazı ilaçlar gaz, şişkinlik veya bağırsak alışkanlıklarında değişikliklere neden olabilir. Örneğin bazı laksatifler ve bazı ağrı kesiciler bu tür şikâyetlerle ilişkili olabilir.

Yeni bir ilaca başladıktan sonra gaz şikâyetinde artış fark edilirse bu durum doktor veya eczacıyla görüşülebilir. Ancak kullanılan ilaçlar, doktor önerisi olmadan bırakılmamalı veya dozları değiştirilmemelidir.

GÜNDE KAÇ KEZ GAZ ÇIKARMAK NORMALDİR?

Gaz çıkarma sıklığı kişiden kişiye değişir. Sindirim sistemi gazlarıyla ilgili araştırmalar, insanların günde ortalama 8-14 kez gaz çıkarabildiğini ve bazı kişilerde bu sayının daha yüksek olabildiğini gösteriyor. Bazı kaynaklarda günde 20-25 defaya kadar gaz çıkarmanın normal aralıkta görülebileceği belirtiliyor.

Bu nedenle yalnızca gaz çıkarma sayısına bakarak bir sağlık sorunu olduğu sonucuna varmak doğru değildir. Kişinin normal düzeninde belirgin bir değişiklik olup olmadığı, gazın ağrı ve şişkinlikle birlikte görülüp görülmediği ve başka belirtilerin eşlik edip etmediği daha önemlidir.

Gaz çıkarma sıklığı aniden arttıysa, şikâyetler devam ediyorsa veya günlük yaşamı olumsuz etkiliyorsa bir sağlık uzmanına danışılması uygun olur.

SÜREKLİ GAZ ÇIKARMAK HANGİ DURUMLARDA TEHLİKELİ OLABİLİR?

Gaz çıkarmak tek başına çoğunlukla ciddi bir hastalığın belirtisi değildir. Ancak bazı belirtilerle birlikte ortaya çıktığında dikkate alınmalıdır.

Aşağıdaki durumlarda doktora başvurulması önemlidir:

- Sürekli veya tekrarlayan karın ağrısı ve şişkinlik

- Uzun süren ishal ya da kabızlık

- Dışkılama alışkanlığında belirgin değişiklik

- İstem dışı kilo kaybı

- Dışkıda kan görülmesi

- Gaz şikayetiyle birlikte tekrarlayan bulantı veya kusma

- Şikâyetlerin giderek artması veya günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemesi

Şiddetli ve aniden başlayan karın ağrısı, belirgin karın şişliği, kusma ve gaz ya da dışkı çıkaramama birlikte görülüyorsa acil tıbbi yardım alınmalıdır. Bu belirtiler bağırsak tıkanıklığı gibi hızlı değerlendirme gerektiren durumlarla ilişkili olabilir.

ÇOK FAZLA GAZ ÇIKARMAYI AZALTMAK İÇİN NE YAPILABİLİR?

Gaz şikayetini azaltmak için öncelikle hangi alışkanlıkların belirtileri artırdığı belirlenmelidir. Herkes için geçerli tek bir beslenme listesi bulunmadığından, gereksiz yere çok sayıda yiyeceği beslenmeden çıkarmak yerine kişisel tetikleyicileri saptamak daha doğru bir yaklaşımdır.

Gaz şikayetini hafifletmeye yardımcı olabilecek öneriler şunlardır:

- Yavaş yiyin: Lokmaları iyice çiğneyin ve yemek sırasında acele etmeyin.

- Gazlı içecekleri azaltın: Bu içecekler bazı kişilerde gaz şikâyetini artırabilir.

- Besin günlüğü tutun: Hangi yiyeceklerden sonra gazın arttığını not edin.

- Öğünleri gözden geçirin: Çok büyük öğünler yerine daha küçük porsiyonlar tüketmeyi deneyin.

- Düzenli hareket edin: Yemek sonrasında hafif yürüyüş gibi aktiviteler sindirim sürecine yardımcı olabilir.

- Kabızlığı önlemeye çalışın: Yeterli sıvı alın ve lif miktarını kişisel toleransınıza uygun şekilde ayarlayın.

- Şikayetler sürüyorsa destek alın: Beslenme değişikliklerine rağmen gaz problemi devam ediyorsa nedenin belirlenmesi için doktora başvurun.

Süt ürünleriyle ilişki fark ediliyorsa laktoz intoleransı açısından değerlendirme yapılabilir. Ancak uzun süreli ve kısıtlayıcı diyetlere doktor veya diyetisyen önerisi olmadan başlanmamalıdır.

GAZIN KOKUSU NEDEN KÖTÜ OLABİLİR?

Gazın kokusu, bağırsaklarda oluşan gazların bileşimine ve özellikle kükürt içeren bazı bileşiklere bağlı olabilir. Bazı yiyecekler, bağırsak bakterilerinin faaliyetleri ve sindirim sürecindeki farklılıklar kokuyu etkileyebilir.

Kötü kokulu gaz tek başına belirli bir hastalığı göstermez. Ancak bu durum yeni başladıysa, uzun sürüyorsa veya ishal, karın ağrısı, dışkı değişiklikleri ya da kilo kaybı gibi belirtilerle birlikte görülüyorsa değerlendirilmesi gerekir.

SÜREKLİ GAZ ÇIKARMAK İÇİN HANGİ DOKTORA GİDİLİR?

Gaz şikayeti uzun sürüyorsa ilk olarak aile hekimine veya iç hastalıkları uzmanına başvurulabilir. Gerekli görülürse gastroenteroloji bölümünde değerlendirme yapılabilir.

Doktor, şikayetlerin ne zamandır devam ettiğini, hangi yiyeceklerle arttığını, dışkılama alışkanlıklarını ve eşlik eden belirtileri sorgulayabilir. Muayene ve öyküye göre gerekli testler planlanabilir.

Gaz çıkarmanın nedenini belirlemek için herkese aynı testlerin yapılması gerekmez. Tedavi, altta yatan nedene göre değişir.

SÜREKLİ GAZ ÇIKARMANIN NEDENİ HER ZAMAN HASTALIK DEĞİLDİR

Çok fazla gaz çıkarmak çoğu zaman beslenme alışkanlıkları, yutulan hava veya bazı yiyeceklerin bağırsaklarda parçalanmasıyla ilişkilidir. Bununla birlikte laktoz intoleransı, kabızlık ve hassas bağırsak sendromu gibi durumlar da şikâyetin artmasına neden olabilir.

Gaz çıkarma sıklığının kişiden kişiye değiştiği unutulmamalıdır. Önemli olan, belirtilerin kişinin normal düzeninden farklılaşıp farklılaşmadığı ve başka şikâyetlerin eşlik edip etmediğidir. Gaz problemi uzun sürüyorsa, şiddetleniyorsa veya karın ağrısı, dışkılama değişiklikleri ve kilo kaybı gibi belirtilerle birlikte görülüyorsa tıbbi değerlendirme ihmal edilmemelidir.