Fon soruşturması borsayı sarstı: Kayıpların telafisi 139 gün sürdü
Fon soruşturmasının etkisiyle Borsa İstanbul’da şirketlerin toplam piyasa değeri 7,5 trilyon lira eridi. Geçmiş kayıpların telafisi ortalama 139 gün sürdü.
Okunma Süresi: 2 dakika 50 saniye
Dünya Gazetesi'nden Ufuk Korcan'ın haberine göre, Borsa İstanbul’da yatırım fonlarına yönelik soruşturmayla derinleşen satış baskısı, şirketlerin toplam piyasa değerinde yaklaşık 7,5 trilyon liralık kayba yol açtı. BIST 100 Endeksi’nin zirvesinden yüzde 27 gerilediği süreçte, piyasalarda toparlanmanın ne kadar süreceği tartışılıyor. Geçmiş dönemlerde benzer kayıpların telafisi ortalama 139 gün sürerken, son düşüşün hangi seviyede duracağı ve yatırımcı güveninin ne zaman yeniden sağlanacağı belirsizliğini koruyor.
Satış baskısı borsanın geneline yayıldı
Eylül ayında bazı yatırım fonlarının düşük likiditeye sahip hisselerde yoğunlaşan pozisyonları nedeniyle başlayan sorunlar, ekim ayında da Borsa İstanbul’un gündeminde yer aldı. Yatırımcıların paralarını geri çekme talepleri karşısında fonların nakde ulaşmakta zorlanması, hisse senetleri üzerindeki satış baskısını artırdı.
Pusula Portföy ve Tera Portföy çevresinde yoğunlaşan süreç kapsamında Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17 Eylül’de 131 fonun tasfiyesine karar verdi. Soruşturma çerçevesinde yeni gözaltı ve tutuklamalar yaşanırken, 24 Ekim’de 15 kişinin daha tutuklandığı bildirildi. Haksız kazanç sağladığı iddia edilen kişilerin belirlenmesi ve mağduriyetlerin giderilmesine ilişkin süreç de devam ediyor.
Fonların nakit ihtiyacını karşılamak için hisse satışına yönelmesi, başlangıçta belirli hisselerle sınırlı kalan baskının daha geniş bir alana yayılmasına neden oldu. Yatırımcı güvenindeki zayıflama da piyasadaki kayıpları derinleştiren etkenler arasında yer aldı.
BIST 100 Endeksi, 9 Eylül’de 14 bin 673 puanla gördüğü zirvenin ardından 23 Ekim’de 10 bin 707 puana kadar indi. Yaklaşık 44 günde yüzde 27 gerileyen endekste, şirketlerin toplam piyasa değerindeki kaybın 7,5 trilyon liraya, yani yaklaşık 150 milyar dolara ulaştığı hesaplandı. Bir dönem günlük taban fiyatla kapanan hisse sayısı 100’ü aşarken, cuma günü 74 hisse senedi taban seviyeden işlem gördü.
Borsa İstanbul’da 2008’den bu yana ilk kez üst üste altı haftalık düşüş yaşanması da satış dalgasının boyutunu ortaya koydu. Endeksteki gerileme şimdilik Covid-19 salgını döneminde kaydedilen yüzde 34,2’lik düşüşün altında kalsa da, mevcut baskının ne zaman sona ereceği netleşmiş değil.
Geçmiş kayıplar ne kadar sürede telafi edildi?
Önceki piyasa hareketleri, sert düşüşlerin ardından toparlanma süresinin her dönemde farklılaştığını gösteriyor. Endeksin eski zirvesine dönüşü bazen birkaç haftada gerçekleşirken, bazı dönemlerde aylarca sürdü.
2023 genel seçimleri öncesinde yaşanan yüzde 24,4’lük düşüşün telafisi 40 gün aldı. Merkez Bankası’nın faiz artırımları döneminde yüzde 15,9 gerileyen endeks ise 36 gün içinde önceki zirvesine ulaştı. Buna karşılık 2024’te sıkı para politikası ve jeopolitik risklerin etkisiyle yaşanan yüzde 23,9’luk kaybın giderilmesi 289 gün sürdü.
Naci Ağbal’ın görevden alınmasının ardından endeks yaklaşık altı günde yüzde 21 değer kaybederken, eski seviyesine dönmesi 230 günü buldu. Covid-19 döneminde yüzde 34,2’ye ulaşan düşüşün ardından toparlanma süresi de 238 gün olarak kaydedildi.
Bu örnekler, kaybın büyüklüğünün tek başına toparlanma süresini belirlemediğine işaret ediyor. Piyasada güvenin yeniden oluşması, satışların sona ermesi ve yatırımcıların yeniden alıma yönelmesi de belirleyici rol oynuyor.
Fonların tasfiye süreci belirleyici olacak
Mevcut düşüşü geçmiş dönemlerden ayıran önemli unsurlardan biri, satışların bir bölümünün fon tasfiyeleri ve yatırımcıların nakit çekme talepleriyle bağlantılı olması. İşlem hacmi düşük hisselerde oluşan baskının, fonların diğer varlıklarına da yansıması piyasanın genelinde likidite endişelerini artırıyor.
Bu nedenle toparlanmanın yalnızca endekste görülecek günlük yükselişlerle ölçülmesi yeterli olmayacak. Fonların tasfiye işlemlerinin ne kadar süreceği, nakit taleplerinin karşılanması ve piyasa likiditesinin normale dönmesi, kalıcı iyileşmenin temel göstergeleri arasında bulunuyor.
Öte yandan, Merkez Bankası’nın faiz indirimlerine başlamasının ardından atacağı yeni adımlar da borsanın yönü üzerinde etkili olabilecek. İran Savaşı’nın petrol fiyatlarına yansıması ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz politikası da yatırımcıların yakından izleyeceği gelişmeler arasında yer alıyor. Piyasadaki kayıpların ne zaman telafi edileceği ise bu gelişmelerin yanı sıra güven ortamının yeniden tesis edilmesine bağlı olacak.
