Sadece insanlara özgü değilmiş! Hayvanlar hastalıktan böyle kaçıyor
Teksas'taki bir barınakta salgına tanık olan Japon makaklarının, kirli yiyeceklerden uzak durarak hastalıktan kaçınma davranışı geliştirdiği kanıtlandı.
Okunma Süresi: 1 dakika 33 saniye
The New York Times gazetesinden Ryan Green'in derlediği araştırmaya göre, primatların hastalıklara karşı kendilerini koruma yöntemleri insanlara büyük benzerlik gösteriyor. Amerika Birleşik Devletleri (ABD)'nin Teksas eyaletindeki bir barınakta yapılan gözlemler, ölümcül bir virüs salgınına tanık olan Japon makaklarının kirlenmiş yiyeceklerden bilinçli olarak uzak durduğunu ortaya çıkardı.
Bilim insanları, primatların hastalık algısını incelemek üzere 2020 yılının başlarında Teksas'taki bir makak barınağında yaşanan bir salgını mercek altına aldı. Barınaktaki dört makak grubundan üçünü etkileyen, ısırık ve tırmalamalar yoluyla yayılan HIV benzeri ölümcül bir virüs, hayvanların büyük kısmını hasta ederken bazılarının ölümüne neden olmuştu. Bu süreçte sağlıklı kalan maymunlar, hasta arkadaşlarının durumunu yakından gözlemleme fırsatı buldu.
Hastalık tehdidinin sona ermesinin ardından araştırmacılar kritik bir deney başlattı. Makaklara iki parça yiyecek sunuldu: Biri temiz bir yüzeye, diğeri ise makak dışkısıyla kaplanmış ve kokuyu/enfeksiyon riskini ortadan kaldırmak için epoksi bir malzemeyle mühürlenmiş bir tahtaya yerleştirildi.
SOSYAL ÖĞRENME VE GEÇMİŞİN ETKİSİ
Doğal şartlarda dışkıdan her zaman rahatsız olmayan makakların, salgını deneyimledikten sonra kirli yiyeceği tüketme oranlarında ciddi bir düşüş gözlemlendi. Araştırmanın yazarlarından California Üniversitesi San Diego kampüsü Karşılaştırmalı Biliş Laboratuvarı Yöneticisi Federico Rossano, maymunların algıladıkları olası bir riske karşı uyum sağladığını vurguladı.
Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu ise "sosyal öğrenme" üzerine oldu. Çalışmanın yazarlarından bilişsel bilim araştırmacısı Stephan Kaufhold, salgına neden olan virüsün yiyecek yoluyla değil kan/temas yoluyla bulaşmasına rağmen, makakların hasta bireyleri gözlemleyerek hastalık riskine karşı genel bir "davranışsal bağışıklık sistemi" geliştirdiğini belirtti. Hatta kendileri hiç hastalanmamış ancak hasta bireylerle aynı ortamı paylaşmış hayvanlar da kirli yiyeceklerden aynı oranda kaçındı.
Bununla birlikte, hayvanat bahçesinde doğan, laboratuvarda tutulan veya insanlar tarafından evcil hayvan olarak yetiştirilen makakların kirli yiyecekleri tüketmeye daha yatkın olduğu saptandı. Uzmanlar, bu durumun annelerinden ve sürülerinden uzakta büyüyen hayvanların "kaçınma davranışlarını" sosyal olarak öğrenme fırsatını kaçırmasından kaynaklandığını düşünüyor. Brown Üniversitesi primatologlarından Elodie Freymann da araştırmanın, hayvanların geçmiş yaşam deneyimlerinin bugünkü davranışlarını şekillendirdiğini kanıtlayan güçlü bir örnek olduğunu ifade etti.
