ASBÜ Rektörü Arıcan Özbekistan’da Türk dünyasının edebî mirasını anlattı

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi  (ASBÜ) Rektörü, Türkiye Yazarlar Birliği Şeref Başkanı ve TÜRKSOY Yazarlar Birliği Başkan Vekili Prof. Dr. Musa Kâzım Arıcan, Özbekistan’ın tarihî Margilan şehrinde düzenlenen Özbekistan Yazarlar Birliği Uluslararası Edebiyat ve Kitap Okuma Festivali’ne katıldı. 29 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştirilen festivalin açılış konuşmasını yapan Arıcan, Türkiye’den ve Anadolu’dan dostluk ve kardeşlik mesajları getirdiğini ifade etti. Festivalin düzenlenmesinden duyduğu memnuniyeti dile getiren Arıcan, Özbekistan’ın bağımsızlığının 35. yıl dönümünü de kutladı.

“EDEBÎ DOSTLUK, EBEDÎ DOSTLUKTUR”

Konuşmasında Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in “Edebî dostluk, ebedî dostluktur.” sözünü hatırlatan Arıcan, edebiyatın toplumlar arasında kalıcı ilişkiler kurulmasındaki rolüne dikkat çekti. Edebiyatın yalnızca sanatsal üretimden ibaret olmadığını belirten Arıcan, ortak kültürel değerlerin korunması, karşılıklı anlayışın geliştirilmesi ve kültürel hafızanın gelecek kuşaklara aktarılması açısından edebiyatın önemli bir işlev üstlendiğini ifade etti. Bu anlayışın Türk devletleri arasındaki birlik ve dayanışmayı güçlendirmesine yönelik temennisini paylaştı.

CUMHURİYET BAYRAMI VE TÜRK DÜNYASININ ORTAK GELECEĞİ

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nın Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 103. yıl dönümü olduğunu hatırlatan Arıcan, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü ve Cumhuriyet’in kuruluş sürecini andı. Türklerin köklü devlet geleneği ile Cumhuriyet’in kuruluşu arasındaki tarihî bağa değindi. Arıcan, aynı günlerde Ankara’da gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi’nin de Türk dünyası arasındaki iş birliği ve dayanışma açısından önem taşıdığını belirtti. Festivalin, Türk devletleri arasında kültürel yakınlaşmayı ve ortak edebî üretimi destekleyen bir buluşma zemini oluşturmasını temenni etti.

TÜRK EDEBİYATININ ÖNEMLİ İSİMLERİNE DİKKAT ÇEKTİ

Türk edebiyatının farklı dönemlerinde yetişen önemli şahsiyetleri konuşmasında ele alan Arıcan; Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Yunus Emre, Hacı Bayram-ı Velî, Tevfik Fikret, Nâzım Hikmet, Necip Fazıl Kısakürek ve Sezai Karakoç gibi isimlerin edebiyat ve düşünce dünyasındaki yerini vurguladı. Türkiye Yazarlar Birliğinin kurucu ve şeref başkanı D. Mehmet Doğan’ın 1992 yılından itibaren Türk dünyasında edebî ve kültürel faaliyetlere öncülük ettiğini belirten Arıcan, Türkçenin Uluslararası Şiir Şöleni’nin de bu alandaki uzun soluklu çalışmalardan biri olduğunu ifade etti. Konuşmasında Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e atfedilen “Bedenimin babası Ali Rıza Efendi’dir, hislerimin babası Namık Kemal’dir, fikirlerimin babası Ziya Gökalp’tir.” sözünü de hatırlatan Arıcan, TÜRKSOY tarafından Ziya Gökalp’in 150. doğum yılı dolayısıyla 2026 yılının Ziya Gökalp yılı olarak anılmasına değindi. Arıcan, bu kapsamda Ziya Gökalp’in Turan şiirini okudu.

ORTAK MEDENİYET MİRASI VE TARİHÎ ŞAHSİYETLER

Türk-İslam düşüncesi, tarihi ve edebiyatının akademik çalışma alanları arasında bulunduğunu belirten Arıcan, Özbekistan coğrafyasının önemli düşünürleri ve tarihî şahsiyetleri üzerine de çalışmalar yaptığını anlattı. Bu kapsamda Fergânî, Babür Şah ve Bâbürnâme ile Burhâneddin el-Mergīnânî ve el-Hidâye eserine değindi. Özellikle el-Hidâye eserinin Osmanlı medreselerinde okutulmasının, Orta Asya ile Anadolu arasındaki ilmî ve düşünsel etkileşimin örneklerinden biri olduğunu ifade etti. Arıcan, ortak medeniyet mirasının farklı coğrafyalarda gelişen bilgi ve kültür gelenekleri üzerinden değerlendirilmesinin önemine işaret etti.

ASBÜ’DE TÜRKİYE-ÖZBEKİSTAN İŞ BİRLİĞİ ETKİNLİKLERİ

Arıcan, ağustos ayında Türk Dünyası Kültür Başkenti Andican’da gerçekleştirilen edebiyat buluşmalarını da hatırlattı. Özbekistan Yazarlar Birliği ve TÜRKSOY Yazarlar Birliği çerçevesinde farklı Türk devletlerinden şair ve yazarların bir araya geldiğini belirten Arıcan, bu tür buluşmaların kültür, sanat ve edebiyat alanındaki ilişkileri geliştirdiğini ifade etti. ASBÜ’nün, Özbekistan’ın bağımsızlığının 35. yıl dönümü kapsamında Türkiye ile Özbekistan arasındaki tarihî ve kültürel bağları ele alan etkinliklere ev sahipliği yaptığını aktaran Arıcan, Özbekistan Yazarlar Birliği iş birliğiyle Ali Şir Nevai Sempozyumu’nun düzenlendiğini belirtti. Özbekistan’ın Ankara Büyükelçiliği iş birliğiyle “Türkiye-Özbekistan İlişkileri: Emir Timur” başlıklı etkinliğin gerçekleştirildiğini de kaydeden Arıcan, Özbekistan Maneviyat ve Marifet Merkezi ile iş birliği çerçevesinde Türkiye Yazarlar Birliği ev sahipliğinde “Bağımsızlığının 35. Yılında Türkiye-Özbekistan İlişkileri” panelinin düzenlendiğini ifade etti. ASBÜ ev sahipliğinde ise “Türk ve Özbek Fikir ve Edebiyat Hayatında Marifet ve Maneviyat” panelinin gerçekleştirildiğini aktardı. Arıcan, Türkiye ile Özbekistan arasındaki ilişkilerin akademik çalışmalar, edebiyat, kültür, maneviyat ve sanat aracılığıyla geliştirilmesinin önemine dikkat çekti.