20. Türk Tarih Kongresi Ankara'da 300 akademisyenle sona erdi

Türk Tarih Kurumu (TTK), 20. Türk Tarih Kongresi'ni Ankara'da Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yerleşkesi'nde düzenledi. Kongre 26-30 Ekim'de yapıldı ve kapanış oturumuyla sona erdi. 30'u aşkın ülkeden yaklaşık 300 akademisyen katıldı.

20. TÜRK TARİH KONGRESİ ANKARA'DA TAMAMLANDI

Kongrede Türk tarihi ve tarih yazıcılığına ilişkin güncel araştırmalar ele alındı. Osmanlı tarihi, Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti tarihi, Orta Asya Türk tarihi ile dünya tarihi alanlarında bildiriler sunuldu.

Kapanışta konuşan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Derya Örs, kongrenin yalnızca bildiriler ve oturumlardan ibaret olmadığını söyledi. Örs şöyle konuştu:

"Bu kongrenin asıl değeri ele aldığı konuların çeşitliliği kadar yeni sorular ortaya koyabilmesinde, bilinenleri yeni kaynaklar ışığında yeniden değerlendirebilmesinde ve farklı yaklaşımları bilimsel tartışmaya açabilmesinde yer almaktadır."

YAPAY ZEKA VE SAYISAL YÖNTEMLER TARİH YAZIMINDA TARTIŞILDI

Örs, kongrede Anadolu'nun eski çağlarından Osmanlı ve Cumhuriyet tarihine uzanan geniş bir yelpazede çalışmaların işlendiğini aktardı. Yapay zekanın ve sayısal yöntemlerin tarih yazımına sunduğu imkânların da değerlendirildiğini söyledi.

Cumhuriyet'in 103. yıl dönümünün kongreyle aynı döneme denk gelmesinin ayrı bir anlam taşıdığını vurgulayan Örs, genç araştırmacıların katılımından memnun olduğunu dile getirdi. Belgeye dayalı yaklaşımın önemine de dikkat çekti:

"Tarih belge ile konuştuğunda güvenilir, belge ile sınandığında kalıcı olur."

ÖRS: CUMHURİYET TARİHİNİ BİLGİ VE BELGEYE DAYALI OKUYUN

Örs, tarihçinin kaynakları sorgulaması, belgelerin doğruluğunu incelemesi ve bilimsel yöntemlerden ayrılmaması gerektiğini belirtti. Tarihin ideolojik yaklaşımlarla çarpıtılmasına karşı olduklarını söyledi. Cumhuriyet tarihi ve Atatürk hakkında bilgi ve belgeye dayanmayan değerlendirmelerin kamuoyunda yanlış algılara yol açtığını ifade etti.

Atatürk'ün görüşlerini istismar edenlerin ve ona ait olmayan söz ve davranışlarla yanlış bilgi yayanların bulunduğunu anlatan Örs, bu durumun özellikle sosyal medyada tartışmalara neden olduğunu kaydetti. Cumhuriyet'in Türk milletine kazandırdığı hakların ve Atatürk'ün Milli Mücadele dönemindeki çabalarının doğru anlaşılması gerektiğini vurguladı.

Atatürk'ün yalnızca askerî başarılarıyla değil, düşünceleri ve bilimsel yaklaşımıyla da değerlendirilmesi gerektiğini belirten Örs, şunları söyledi:

"Gazi Mustafa Kemal Atatürk silahı yere bıraktığında bu milleti kalemiyle, fikriyle, yani düşüncesiyle inşa etti."

Türk aydınlarına düşen görevin bilim, sanat ve kültürün rehberliğinde ülkeyi daha aydınlık yarınlara taşımak olduğunu söyleyen Örs, farklı görüşlerin saygı çerçevesinde ifade edilebilmesinin önemine işaret etti. Eleştiri hakkının korunmasını Cumhuriyet ve demokrasinin vazgeçilmez gereklerinden saydı.

NUTUK'UN 100. YILI İÇİN 2027'DE PROGRAMLAR DÜZENLENECEK

Örs, Atatürk'ün 1927'de okuduğu Nutuk'un 100. yılı dolayısıyla 2027'de çeşitli programlar düzenlemeye hazırlandıklarını bildirdi. Nutuk'un farklı dillerde erişilebilir olması için çalışma yürüttüklerini belirtti. Eserin Braille alfabesi ve işaret dili gibi erişilebilir formatlarla daha geniş kitlelere ulaştırılmasının hedeflendiğini anlattı.

Nutuk'un kutsallaştırılmasının söz konusu olmadığını söyleyen Örs şu ifadeleri kullandı:

"Birilerinin zannettiği veya iddia ettiği gibi hiç kimse Nutuk'a bir kutsallık atfetmiyor. Nutuk ezberleyeni ben görmedim. Nutuk'un böyle bir kutsallığı yok. Ama Nutuk, Atatürk'ün gözünden Cumhuriyet tarihini anlamamız için gereken bilgileri en azından onun penceresinden bize veriyor. Oturur okursun."

Nutuk'un okunmadan eleştirilmesine tepki gösteren Örs, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Okumadığınız bir şeyi eleştirecek kadar akıldan, bilimden, kültürden, medeniyetten koparsanız zaten size yapacağımız bir şey yok. Yani bunları hiçbir siyaset adına yapıyor değiliz. Atatürk Araştırma Merkezi, Atatürk'ün Nutuk'unu çalışmayacak da ne çalışacak? Türk Tarih Kurumu, Cumhuriyet tarihini incelemeyecek, irdelemeyecek, yanlış bilinenlerin doğrusunu anlatmayacak da ne iş yapacak?"

BİLDİRİLERİN KISA SÜREDE YAYIMLANMASI HEDEFLENİYOR

Örs, kongrede sunulan bildirilerin kısa sürede yayımlanarak bilim dünyasının erişimine açılmasını istediklerini söyledi. Ortaya çıkan bilimsel birikimin yeni araştırmalara ve uluslararası iş birliklerine katkı sağlamasını temenni etti.

KAPANIŞTA DEĞERLENDİRME OTURUMU YAPILDI

Kapanış programında TTK Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Azmi Özcan başkanlığında değerlendirme oturumu düzenlendi. Oturuma Prof. Dr. Mehmet Öz, Prof. Dr. Mahmut Ak, Prof. Dr. Mustafa Hamdi Sayar, Prof. Dr. Gazi Osman Özgüdenli, Dr. Özgür Özsoy, Prof. Dr. İlhan Şahin, Prof. Dr. Kerim Fidan ve Prof. Dr. İsmail Hacıoğlu katıldı.