Tarladan markete fiyat uçurumu! Üreticide 3,90 TL, markette 42,87 TL

Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin (TZOB) 31 Ekim 2026 tarihli raporu, tarım ürünlerinin tarladan market raflarına ulaşana kadar geçirdiği fiyat değişimlerini açıkladı.

Ekim ayında marketlerde takip edilen 36 ürünün 25'inde fiyat artışı yaşanırken, üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkı bazı ürünlerde dikkat çekici seviyelere çıktı. Listenin ilk sırasında ise limon yer aldı. Üreticide kilogramı 3 lira 90 kuruş olan limon, markette 42 lira 87 kuruştan satışa sunuldu.

ÜRETİCİ VE MARKET FİYATI ARASINDAKİ FARK LİMONDA YÜZDE 999,2

TZOB'un açıkladığı verilere göre, ekim ayında üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkı yüzde 999,2 ile limonda kaydedildi. Üreticide 3,90 TL olan ürünün markette 42,87 TL'ye satılmasıyla iki fiyat arasındaki makas yaklaşık 11 kata ulaştı.

Fiyat farkının en yüksek olduğu diğer ürünler ise kuru incir, havuç, elma ve iç fındık oldu. Kuru incirde yüzde 333,6 olan farkı, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık izledi. Buna göre market fiyatı üretici fiyatının kuru incirde 4,3, havuçta 3,8, elma ve iç fındıkta ise 3,3 katına çıktı.

Raporda ekim ayında hem üretici hem de market fiyatlarında en fazla artışın domateste yaşandığı belirtildi. Her iki grupta fiyatı en çok gerileyen ürün ise limon oldu.

MARKETTE 36 ÜRÜNÜN 25'İNİN FİYATI YÜKSELDİ

Ekim ayı boyunca marketlerde fiyatı izlenen 36 ürünün 25'inde zam, 11'inde ise düşüş görüldü. En yüksek fiyat artışı yüzde 62,9 ile domateste gerçekleşti.

Domatesin ardından yüzde 35,2'lik yükselişle sivri biber geldi. Mısırözü yağı yüzde 34,1, salatalık yüzde 32, yeşil soğan ise yüzde 27,9 oranında zamlandı.

Aynı dönemde markette fiyatı en fazla gerileyen ürün yüzde 16,5 ile limon oldu. Limonu yüzde 8,9 ile maydanoz, yüzde 8,1 ile pirinç, yüzde 5,6 ile nohut ve yüzde 5,5 ile zeytinyağı takip etti.

ÜRETİCİDE DOMATESİN FİYATI YÜZDE 76,1 ARTTI

Üretici fiyatlarına bakıldığında, ekim ayında incelenen 28 ürünün 15'inde artış, 9'unda düşüş yaşandığı görüldü. Dört ürünün fiyatında ise değişiklik olmadı.

Üreticide fiyatı en fazla yükselen ürün de domates oldu. Domatesin üretici fiyatı bir ayda yüzde 76,1 artarken, salatalıkta yüzde 60,5'lik yükseliş kaydedildi. Yeşil soğanın fiyatı yüzde 33,8, yeşil fasulyenin yüzde 33,7, sivri biberin ise yüzde 32,7 arttı.

Üreticide fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 44,3 ile limon olarak kayıtlara geçti. Bu ürünü yüzde 7,2 ile zeytinyağı, yüzde 5,5 ile Antep fıstığı, yüzde 5,4 ile fındık ve yüzde 5 ile patates izledi.

DOMATES VE SALATALIKTA FİYAT ARTIŞININ NEDENİ BELLİ OLDU

TZOB, üretici fiyatlarında yaşanan değişimlerin arkasındaki nedenlere de raporunda yer verdi. Domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabakta fiyatların yükselmesinde tarla üretiminin sona ermesi ve seracılık dönemine geçilmesi etkili oldu.

Yeşil fasulyede ise hasat sezonunun sonuna yaklaşılmasıyla ürün arzının azalması, üretici fiyatlarını yukarı taşıdı.

Limon fiyatlarındaki gerilemenin nedeni olarak erkenci çeşitlerin hasadının sürmesi ve piyasaya sunulan ürün miktarının artması gösterildi. Patateste hasadın sonuna gelinmesiyle ürünlerin önemli bir bölümünün depolara kaldırıldığı, depo fazlası ürünlerin düşük fiyatlarla piyasaya verilmesinin de üretici fiyatlarını aşağı çektiği belirtildi.

ZEYTİNYAĞI VE FINDIKTA FİYATLAR GERİLEDİ

Zeytinyağında yeni hasat döneminin başlaması, üretici fiyatlarındaki düşüşün nedenleri arasında gösterildi. TZOB, bu sezon zeytin rekoltesinin yüksek olmasının ve mevcut stoklarla birlikte piyasadaki ürün arzının artmasının fiyatları etkilediğini bildirdi. Bu gelişmeler sonucunda zeytinyağı üretici fiyatları geçen yılki seviyenin altına indi.

Fındıkta fiyatların baskılanması üretici fiyatlarında gerilemeye yol açarken, Antep fıstığında hasadın tamamen sona ermesiyle piyasaya sunulan ürün miktarının artması fiyat düşüşünde etkili oldu.

GÜBRE FİYATLARINDA YILLIK ARTIŞ YÜZDE 67,7'Yİ BULDU

Raporda yalnızca gıda fiyatları değil, tarımsal üretim maliyetlerindeki değişimler de ele alındı. Ziraat Odaları aracılığıyla girdi piyasalarından toplanan verilere göre, ekim ayında gübre fiyatlarında bir önceki aya kıyasla artış yaşandı.

ÜRE gübresinin fiyatı yüzde 3, DAP gübresinin yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze gübresinin yüzde 2 ve amonyum sülfat gübresinin yüzde 0,3 yükseldi. Amonyum nitrat gübresinde ise aylık bazda değişiklik kaydedilmedi.

Yıllık artış oranlarında ilk sırayı yüzde 67,7 ile amonyum nitrat aldı. Son bir yılda amonyum sülfat gübresi yüzde 56,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 42,3, DAP gübresi yüzde 39,7 ve ÜRE gübresi yüzde 18,3 oranında zamlandı.

SÜT VE BESİ YEMİNDE AYLIK ARTIŞ YÜZDE 6'YI AŞTI

Hayvancılıkta üretim maliyetlerini doğrudan etkileyen yem fiyatları da ekim ayında yükseldi. TZOB verilerine göre süt yemi bir önceki aya göre yüzde 6,6, besi yemi ise yüzde 6,5 zamlandı.

Yıllık bazda değerlendirildiğinde süt yemindeki fiyat artışı yüzde 38,9'a, besi yemindeki artış ise yüzde 38,6'ya ulaştı.

MAZOT FİYATLARINDA YILLIK ARTIŞ YÜZDE 73,4

Tarım sektörünün önemli gider kalemlerinden mazotun fiyatı da yükselişini sürdürdü. Ekim ayında mazot fiyatları eylüle göre yüzde 3,5 artarken, son bir yıllık dönemdeki yükseliş yüzde 73,4 olarak hesaplandı. Aynı dönemde elektrik fiyatları yıllık yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları ise yüzde 27,7 arttı.

TZOB'un ekim ayı raporu, bir yandan üretici ile market arasındaki fiyat farkının özellikle limonda belirginleştiğini ortaya koyarken diğer yandan gübre, yem, mazot, elektrik ve tarım ilacı gibi temel üretim girdilerindeki artışları da gözler önüne serdi.