Ankara, “beşeri kalkınma endeksi en yüksek il” oldu

TÜİK’in açıkladığı 2022 verilerine göre, Türkiye’de en yüksek beşeri kalkınma endeksine sahip il başkent Ankara oldu.

TÜRKİYE’NİN BEŞERİ KALKINMA ENDEKSİ YÜKSELDİ

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2018-2022 dönemine ait “İl Bazında Beşeri Kalkınma Endeksi” verilerini ilk kez kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan verilere göre Türkiye'nin genel endeks değeri 2018 yılında 0,844 iken, 2022 yılında %1,1 artarak 0,854'e yükseldi. Bu oranla Türkiye, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) kriterlerine göre “Çok Yüksek Beşeri Kalkınma” kategorisinde yer aldı.

YAŞAM, EĞİTİM VE GELİR GÖSTERGELERİ AÇIKLANDI

Beşeri kalkınma endeksinin temelini oluşturan alt bileşenler arasında yer alan yaşam beklentisi endeksi %2,2'lik bir düşüşle 0,882’ye gerilerken; eğitim endeksi %3 artışla 0,807’ye ve gelir endeksi %2,6 artışla 0,875’e ulaştı.

2022’NİN ŞAMPİYONU: ANKARA

Verilere göre, 2022 yılında il düzeyinde en yüksek beşeri kalkınma endeksine ulaşan il 0,891 ile Ankara oldu. Ankara’yı 0,886 ile İstanbul ve Kocaeli, 0,870 ile İzmir ve 0,867 ile Muğla takip etti. En düşük endeks değeri ise 0,748 ile Ağrı'ya ait. Ağrı’nın ardından Şanlıurfa, Van, Muş ve Bitlis en düşük değerlere sahip iller arasında yer aldı.

EN ÇOK GELİŞEN İLLER KİLİS VE ŞIRNAK

2018-2022 döneminde beşeri kalkınma endeksinde en yüksek artışı gösteren il %4,1 ile Kilis olurken; onu %4 ile Şırnak, %3,9 ile Çankırı ve Hakkari, %3,8 ile Ağrı izledi. Aynı dönemde düşüş yaşayan iller arasında ise Trabzon (%0,2), Ordu (%0,1), Rize (%0,03) ve Karabük (%0,02) yer aldı.

İL SEVİYESİNDE İLK KEZ YAYIMLANDI

TÜİK bülteninde beşeri kalkınma endeksinin kapsamına ilişkin de bilgilere yer verildi. Beşeri kalkınma endeksi; bireylerin yaşam süresi, eğitim düzeyi ve gelir düzeyine göre hesaplanıyor. Daha önce sadece ülke seviyesinde yayımlanan bu endeks, ilk kez il bazında açıklanarak yerel politikalar için de yol gösterici bir kaynak haline geldi.

TÜİK’in 2023 yılında eğitim süresi verilerini yayımlamasıyla birlikte, endeksin ülke içinde hesaplanabilir hale geldiği belirtiliyor. Böylece Türkiye, kendi resmi istatistik sistemiyle il düzeyinde gelişmişlik haritasını belirleme aşamasına geçmiş oldu.