Zeytinyağı her zaman masum değil: Bu 5 detaya dikkat!

Zeytinyağının Bilinmeyen Zararları: Fazlası Vücutta Ne Yapıyor?

Zeytinyağı, sağlıklı beslenmeyle özdeşleşen ve özellikle Akdeniz mutfağında sık kullanılan yağların başında geliyor. Salatalardan sebze yemeklerine, kahvaltıdan sıcak yemeklere kadar pek çok tarifte tercih ediliyor. Ancak sağlıklı olarak bilinen bir besinin de tüketim miktarı ve kullanım şekli önem taşıyor.

Zeytinyağının fazla tüketilmesi günlük kalori alımını artırabiliyor, bazı kişilerde sindirim rahatsızlıklarına yol açabiliyor. Yağın yanlış saklanması veya kızartma sırasında aşırı ısıtılması da kalitesini olumsuz etkileyebiliyor.

1. FAZLA ZEYTİNYAĞI TÜKETMEK KİLO ALIMINI KOLAYLAŞTIRABİLİR

Zeytinyağının sağlıklı yağlar arasında yer alması, istenildiği kadar tüketilebileceği anlamına gelmiyor. Çünkü zeytinyağı da diğer yağlar gibi yüksek enerji içeriyor.

Bir yemek kaşığı zeytinyağı yaklaşık 120 kalori sağlayabiliyor. Salataya, sebze yemeğine ve kahvaltıya göz kararı eklenen yağlar bir araya geldiğinde günlük enerji alımı fark edilmeden yükselebiliyor.

Örneğin bir öğünde salataya, diğerinde sebze yemeğine ve akşam yemeğinde farklı bir yemeğe eklenen zeytinyağının toplamı, tahmin edilenden daha fazla olabilir. Günlük alınan enerji harcanan enerjiyi düzenli olarak aştığında kilo artışı görülebilir.

Bu durum zeytinyağının doğrudan zararlı olduğu anlamına gelmiyor. Önemli olan tüketilen miktar ve genel beslenme düzeni. Zeytinyağını tereyağı gibi doymuş yağ kaynaklarının yerine ölçülü kullanmak, sağlıklı beslenme açısından daha avantajlı olabilir.

2. BAZI KİŞİLERDE MİDE VE BAĞIRSAK RAHATSIZLIĞI YAPABİLİR

Zeytinyağı çoğu kişi tarafından rahatlıkla tüketilebilse de yüksek miktarda yağ içeren öğünler bazı kişilerde sindirim sorunlarına neden olabilir.

Özellikle bir seferde fazla miktarda zeytinyağı tüketmek; mide bulantısı, şişkinlik, karında rahatsızlık veya ishal gibi şikâyetlere yol açabilir. Bu belirtiler herkes için geçerli değildir ve yalnızca zeytinyağına özgü de değildir.

Reflü, safra kesesi taşı veya yağlı yiyecekleri sindirmekte güçlük çekme gibi sorunları bulunan kişilerde yağlı öğünler şikâyetleri artırabilir. Özellikle yağlı yemeklerden sonra tekrarlayan karın ağrısı, bulantı veya belirgin sindirim sorunları yaşanıyorsa bunun yalnızca tüketilen yağa bağlanmaması gerekir.

Şikâyetler sürekli tekrarlıyorsa bir sağlık uzmanına danışmak önemlidir. Safra kesesi veya başka bir sindirim sistemi sorunu bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

3. ZEYTİNYAĞI İÇMEK HER ZAMAN EKSTRA FAYDA SAĞLAMIYOR

Son yıllarda sabah aç karnına bir kaşık zeytinyağı içmenin kilo vermeyi kolaylaştırdığı, bağırsakları temizlediği veya vücuda özel faydalar sağladığı yönünde çeşitli iddialar öne çıkıyor.

Ancak zeytinyağını doğrudan içmenin, onu dengeli bir beslenmenin parçası olarak tüketmeye kıyasla ek sağlık faydaları sağladığına ilişkin yeterli kanıt bulunmuyor.

Üstelik bir veya iki yemek kaşığı zeytinyağını içmek, günlük beslenmeye yaklaşık 120-240 kalori ekleyebilir. Bu miktar, diğer öğünlerden alınan enerjiyle birlikte değerlendirildiğinde kilo kontrolünü zorlaştırabilir.

Zeytinyağından yararlanmak için mutlaka aç karnına içmek gerekmiyor. Salatalarda, sebze yemeklerinde veya diğer öğünlerde ölçülü biçimde kullanmak daha pratik bir yaklaşım.

Özellikle kilo vermek amacıyla zeytinyağı içmeyi alışkanlık haline getirenlerin, bunun tek başına yağ yakımını hızlandıran bir yöntem olmadığını bilmesi gerekiyor.

4. YAĞI TEKRAR TEKRAR ISITMAK KALİTESİNİ BOZABİLİR

Zeytinyağı yemeklerde ve uygun koşullarda kızartmada kullanılabilir. Ancak yağın uzun süre yüksek sıcaklıkta tutulması veya tekrar tekrar ısıtılması, zamanla yapısında istenmeyen değişikliklere yol açabilir.

Özellikle kızartma sırasında yağın duman çıkarmaya başlaması, aşırı ısındığının ve bozulma sürecinin ilerlediğinin bir işareti olabilir. Bu durumda yağın kullanılmaya devam edilmesi önerilmez.

Kızartma yağını tekrar kullanmak da dikkat gerektirir. Tekrarlanan ısıtma ve soğutma döngüleri, yağın oksitlenmesini ve istenmeyen parçalanma ürünlerinin oluşmasını artırabilir.

Bu nedenle zeytinyağını yakacak kadar yüksek sıcaklıklara çıkarmamak, kızartma sırasında sıcaklığı kontrol etmek ve belirgin biçimde bozulan yağı yeniden kullanmamak önemlidir.

Burada sık karşılaşılan bir yanlış bilgiyi de düzeltmek gerekiyor: Zeytinyağı, yalnızca zeytinyağı olduğu için ısıtıldığında zararlı hale gelmez. Uygun sıcaklıkta ve doğru şekilde kullanıldığında yemek pişirmeye elverişlidir. Asıl sorun, yağın aşırı ısıtılması ve tekrar tekrar kullanılmasıdır.

5. YANLIŞ SAKLAMA ZEYTİNYAĞININ KALİTESİNİ DÜŞÜREBİLİR

Zeytinyağının kalitesini etkileyen unsurlardan biri de saklama koşullarıdır. Güneş ışığı, yüksek sıcaklık ve hava ile uzun süre temas, yağın oksitlenmesini hızlandırabilir.

Oksitlenme ilerledikçe zeytinyağının aroması ve tadı bozulabilir. Yağda alışılmadık, bayat veya rahatsız edici bir koku oluşması da kalite kaybının işaretlerinden biri olabilir.

Zeytinyağını daha iyi korumak için şu noktalara dikkat edilebilir:

- Şişeyi doğrudan güneş ışığı almayan bir yerde saklayın.

- Ocağın veya fırının hemen yanında tutmayın.

- Kullanımdan sonra kapağını sıkıca kapatın.

- Büyük miktarlarda alıyorsanız yağı uzun süre açıkta bekletmemeye çalışın.

- Ürünün ambalajındaki saklama ve tüketim önerilerini takip edin.

Doğru saklama, zeytinyağının hem lezzetini hem de kalitesini daha uzun süre korumasına yardımcı olur.

ZEYTİNYAĞINA ALERJİ GELİŞEBİLİR Mİ?

Zeytinyağına karşı alerji yaygın değildir. Bununla birlikte bazı kişilerde zeytine veya ürünün içeriğindeki başka bileşenlere karşı alerjik reaksiyon görülebilir.

Kaşıntı, döküntü, dudaklarda şişme veya sindirim şikâyetleri gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Ancak bu belirtilerin tek başına zeytinyağı alerjisini kanıtlamadığı unutulmamalıdır.

Zeytinyağı tükettikten sonra nefes almada güçlük, boğazda şişme veya hızla ilerleyen ciddi bir alerjik reaksiyon gelişirse acil tıbbi yardım alınmalıdır.

Daha önce zeytin veya zeytinyağı tükettikten sonra tekrarlayan belirtiler yaşayan kişilerin ürünü yeniden denemeden önce sağlık uzmanına danışması gerekir.

ZEYTİNYAĞI TÜKETİMİNDE NEYE DİKKAT EDİLMELİ?

Zeytinyağının olası dezavantajlarından kaçınmak için tamamen beslenmeden çıkarılması gerekmiyor. Aksine, uygun miktarda ve doğru biçimde kullanıldığında sağlıklı bir beslenme düzeninin parçası olabilir.

Dikkat edilmesi gereken temel noktalar şöyle:

- Günlük toplam yağ ve kalori alımını göz önünde bulundurun.

- Zeytinyağını ölçülü kullanın; sağlıklı olması sınırsız tüketilebileceği anlamına gelmez.

- Yağı aşırı ısıtmaktan ve tekrar tekrar kızartmada kullanmaktan kaçının.

- Şişeyi ışıktan ve yüksek sıcaklıktan uzak tutun.

- Yağlı yiyeceklerden sonra sürekli sindirim sorunu yaşıyorsanız altta yatan nedenleri araştırın.

- Zeytinyağını içmenin özel bir sağlık yararı sağlayacağı düşüncesiyle gereğinden fazla tüketmeyin.

ZEYTİNYAĞINI TÜKETİRKEN DİKKAT!

Zeytinyağı, doymamış yağ asitleri bakımından zengin bir besindir ve doymuş yağların yerine kullanıldığında kalp sağlığını destekleyen bir beslenme düzenine katkı sağlayabilir. Ancak yüksek kalorili olması nedeniyle aşırı tüketilmesi kilo kontrolünü zorlaştırabilir. Bazı kişilerde sindirim rahatsızlıkları görülebilir; yanlış saklama ve tekrar tekrar yüksek sıcaklığa maruz bırakma da yağın kalitesini düşürebilir.

Bu nedenle zeytinyağını zararlı bir besin olarak görmek yerine miktarına, kullanım şekline ve saklama koşullarına dikkat etmek gerekir. Dengeli beslenmenin bir parçası olarak ölçülü kullanıldığında zeytinyağından yararlanmak mümkündür.