Velayet ve Velilik arasındaki fark nedir?
İslam tasavvufunda önemli bir yere sahip olan “velayet” ve “velilik” kavramları sıklıkla karıştırılıyor. Peki, velayet neyi ifade eder, velilik ne anlama gelir? İşte ikisinin arasındaki temel farklar…
VELAYET NEDİR?
"Velayet" (Arapça: ولاية), kelime anlamı olarak "yakınlık, koruma, yöneticilik" gibi anlamlara gelir. Dini terminolojide ise velâyet, Allah’a yakınlık makamı anlamındadır. Bir kimsenin Allah’ın özel koruması altında olması, O’nun dostluğunu kazanması ve manevi yetkilerle donatılması durumu "velayet" olarak adlandırılır.
Özellikle tasavvuf geleneğinde velâyet, Allah’a ulaşmış, ilahi sırları idrak etmiş kişilerin ulaştığı bir manevi mertebe olarak kabul edilir. Bu makam, kişinin sadece bireysel ibadetlerle değil, ilahi aşk, teslimiyet ve ruhsal olgunlukla eriştiği yüksek bir manevi seviyedir.
VELİLİK NEDİR?
"Velilik" ise, velayet makamına erişmiş kişilere verilen isimdir. Yani velayet bir makam iken, velilik bu makamın sahibi olan şahsın sıfatıdır. Allah’ın dostluğunu kazanan, velayet makamına ulaşan kimseye "veli" denir. Veliler, ilahi sırları bilen, topluma manevi rehberlik eden kimseler olarak görülür.
Velilik bir doğuştan kazanılan özellik değildir; iman, sabır, ilim ve takva ile kazanılan bir ruhsal konumdur. Bu nedenle "veli" unvanı, kişiye gösterdiği manevi yolculuk ve ulaştığı olgunluk sebebiyle verilir.
EN SIK YAPILAN YANLIŞ: MAKAMLA KİŞİNİN KARIŞTIRILMASI
Velayet ve velilik kavramları çoğu zaman yanlış şekilde birbirinin yerine kullanılmaktadır. Oysa velayet bir statü ve yetki hali iken, velilik bu halin sahibine verilen bir isimdir. Bu ayrım, özellikle tasavvuf metinlerinde ve İslam düşüncesinde çok net çizilmiştir.
Velayet olmadan velilik olmaz. Ancak velayet, kişinin manevi olgunluğunu, velilik ise bu olgunluğa erişmiş kişinin adını ifade eder.
Özetle:
Velayet, Allah’a yakınlık ve O’nun manevi koruması altında olma makamıdır. Manevî bir derece veya seviye olarak kabul edilir.
Velilik ise, velayet makamına ulaşmış kişiye verilen sıfattır. Bu kişi halk arasında "veli" yani Allah dostu olarak bilinir.
İslam tasavvufunda derin bir anlam taşıyan velâyet ve velilik kavramları, maneviyatın temel yapı taşlarıdır. Velayet, manevi bir yetki ve makamı tanımlarken; velilik, bu makamın sahibi olan kişiyi ifade eder. Doğru bir kavrayış, bu iki kavram arasındaki ince fakat önemli farkı anlamayı gerektirir.