Tükürük Bezi Kanseri: Belirtileri, Nedenleri, Teşhis ve Tedavi Yöntemleri
Ağız ve boğaz sağlığında kritik rol oynayan tükürük bezlerinde gelişen kanserler nadir görülse de, erken teşhis edilmediğinde ciddi sonuçlara yol açabilir.
Tükürük bezleri, sindirim sisteminin başlangıcında görev yapan ve ağız sağlığı için hayati öneme sahip yapılardır. Bu bezler, tükürük salgılayarak yiyeceklerin parçalanmasına, sindirim sürecinin başlamasına ve ağız içinin nemli kalmasına yardımcı olur. Vücudumuzda üç büyük tükürük bezi ve çok sayıda küçük tükürük bezi bulunur. Büyük bezler kulak, çene altı ve dil altı bölgelerinde yer alırken, küçük bezler ağız içinde yaygın şekilde dağılmıştır.
Tükürük bezi kanseri, bu bezlerde bulunan hücrelerin anormal ve kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkar. Her kanser türünde olduğu gibi, bu hastalık da erken dönemde fark edilmezse çevre dokulara yayılabilir ve metastaz yapabilir. Nadiren görülen bir kanser türü olmasına rağmen, etkileri ciddi olabilir.
Kanser, çoğunlukla kulak altındaki parotis bezi gibi büyük tükürük bezlerinde ortaya çıkar. Bununla birlikte, küçük tükürük bezlerinde de tümör gelişme riski vardır. Bu tümörlerin bazıları iyi huylu olsa da, kötü huylu olanlar hızla büyüyebilir. Bu nedenle herhangi bir şişlik, ağrı ya da yüz hareketlerinde değişiklik fark edildiğinde vakit kaybetmeden doktora başvurmak gerekir.
Tükürük bezi kanserinin nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, çeşitli risk faktörleri tanımlanmıştır. Radyasyon maruziyeti, genetik yatkınlık, ileri yaş, bazı viral enfeksiyonlar ve bağışıklık sistemi bozuklukları bu riskler arasında yer alır. Ancak her hastada aynı nedenler görülmez.
Hastalık çoğunlukla ağrısız şişliklerle başlar. Ancak ilerleyen evrelerde çiğneme ve yutma güçlüğü, yüz kaslarında zayıflık, ağızda uyuşma ve kulak ağrısı gibi belirtiler de ortaya çıkabilir. Belirtiler başka hastalıklarla karıştırılabileceği için erken tanı koymak her zaman kolay değildir.
Teşhis sürecinde görüntüleme yöntemleri ve biyopsi büyük önem taşır. Ultrason, MR ve BT taramaları ile tümörün yeri ve büyüklüğü saptanabilir. Kesin tanı içinse biyopsi yapılması gerekir. Bu yöntemle alınan hücre örnekleri mikroskop altında incelenir.
Tedavi yöntemleri arasında cerrahi müdahale, radyoterapi ve kemoterapi bulunur. Çoğu vakada cerrahi tedavi ilk tercih edilen yöntemdir. Kanserin evresi, yayılım durumu ve hastanın genel sağlık koşulları tedavi planını belirler.
Tükürük bezi kanseri nadir görüldüğü için toplumsal farkındalık düşük seviyededir. Oysa erken evrede yakalanan vakalarda tedavi başarısı yüksektir. Bu nedenle ağız ve boğaz bölgesinde ortaya çıkan olağan dışı şikayetler dikkate alınmalıdır.
Tıp dünyasında yapılan araştırmalar, erken tanı ve doğru tedavi kombinasyonlarının yaşam süresini ve kalitesini belirgin şekilde artırdığını göstermektedir. Son yıllarda geliştirilen hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi yöntemleri, tükürük bezi kanseri tedavisinde umut verici sonuçlar ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak, tükürük bezi kanseri nadir görülen ama ihmal edilmemesi gereken bir hastalıktır. Erken teşhis ve doğru tedaviyle hastaların yaşam süresi uzatılabilir. Ayrıca sağlıklı yaşam alışkanlıkları, düzenli kontroller ve risk faktörlerinden korunmak bu hastalığın önlenmesinde önemli adımlar arasında yer alır.
Tükürük Bezi Kanserinin Tanımı
Tükürük bezi kanseri, tükürük üreten bezlerdeki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşan malign tümörlerdir. Her yaşta görülebilse de genellikle ileri yaşlarda daha sık teşhis edilir.
Tükürük Bezi Türleri
Parotis bezi: Kulak önünde ve altında bulunur, en büyük tükürük bezidir.
Submandibular bezi: Çene altında yer alır, tükürüğün önemli kısmını üretir.
Sublingual bezi: Dilin altında yer alır, küçük hacimli ama önemli bir bezdir.
Küçük tükürük bezleri: Ağız içinde dağınık şekilde bulunur.
Tükürük Bezi Kanseri Belirtileri
Ağız ya da çene çevresinde şişlik
Çiğneme ve yutma zorluğu
Yüzde uyuşma veya felç
Kulak ağrısı veya çene ağrısı
Tükürük salgısında azalma
Tükürük Bezi Kanserinin Nedenleri ve Risk Faktörleri
Genetik yatkınlık
Radyasyon tedavisi öyküsü
Kimyasal maruziyet
Yaş ve cinsiyet faktörleri
Epstein-Barr virüsü gibi bazı enfeksiyonlar
Tükürük Bezi Kanseri Tanısında Kullanılan Yöntemler
Fizik muayene
Ultrason, MR, BT görüntülemeleri
İnce iğne aspirasyon biyopsisi
Histopatolojik inceleme
Tükürük Bezi Kanseri Tedavi Yöntemleri
Cerrahi tedavi: Tümörün çıkarılması
Radyoterapi: Cerrahi sonrası destek tedavi
Kemoterapi: İleri evre vakalarda tercih edilebilir
İmmünoterapi ve hedefe yönelik tedavi: Yeni araştırmalarla umut verici sonuçlar sunmaktadır