Nallıhan’da yapay zeka ile 120 farklı mantar türü kayıt altında
Ankara Üniversitesi, Nallıhan’da yapay zeka, trüf köpekleri ve arazi çalışmalarıyla 120’nin üzerinde mantar türünü belirleyerek Türkiye’nin biyoçeşitlilik envanterini genişletiyor.
ANKARA’DA BİYOÇEŞİTLİLİK ARAŞTIRMASINA YENİ YÖNTEM
Ankara Üniversitesi, Nallıhan’ın farklı ekolojik özellikler taşıyan bölgelerinde yürüttüğü çalışmalarda 120’nin üzerinde mantar türünü tespit ederek yapay zeka destekli bir sistemle türleri kayıt altına alıyor. Araştırma ekibi, bölgenin hem yer üstünde hem de toprak altında yetişen mantarlarını inceleyerek kapsamlı bir envanter oluşturuyor.
TRÜF KÖPEKLERİYLE DERİNLEŞEN ARAZİ ÇALIŞMASI
Çalışmalarda özel eğitimli trüf köpeklerinin desteğiyle toprak altındaki türler çıkarılıyor, mantarlar yenilebilir, zehirli ve ekonomik değeri olan gruplara ayrılarak sınıflandırılıyor. Yapay zeka ile desteklenen bu süreçte her mantar örneği ayrı bir kategori altında Türkiye’nin biyoçeşitlilik kayıtlarına işleniyor.
500 TÜRE ULAŞMA HEDEFİ
Türkiye’de ilk kez yapay zeka tabanlı taksonominin kullanıldığı projede araştırma ekibi, arazi çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte 500’e yakın türün belirlenmesini amaçlıyor. Şu ana kadar elde edilen yüzlerce örnek, laboratuvar analizleriyle desteklenerek daha ayrıntılı incelemeye tabi tutuluyor.
UZMANLARIN PROJEYE YÖNELİK DEĞERLENDİRMESİ
Ankara Üniversitesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Profesör Doktor Ilgaz Akata, hem ekonomik değeri olan hem de halk sağlığını tehdit eden mantarların ayrıştırılmasına odaklandıklarını belirtiyor. Akata, profesyonel arama köpeği Ares’in yardımıyla trüf mantarlarına daha hızlı ulaştıklarını ve topladıkları verilerin bölge için önemli olduğunu ifade ediyor.
TOPLANAN ÖRNEKLERDE ÇARPICI SEVİYELER
Sadece bir aylık arazi çalışmasında yaklaşık 250 örnek toplandığını belirten Akata, bu örneklerin 70’inin beş farklı trüf türüne ait olduğunu, ayrıca yaklaşık 15-20 civarında ekonomik değeri yüksek mantar tespit ettiklerini aktarıyor. Bunun yanında bölgede çok sayıda zehirli türe de rastladıklarını söylüyor.
TÜRKİYE’DE BİR İLK: YAPAY ZEKA İLE TAKSONOMİ
Akata, Nallıhan’ın İç Anadolu ile Karadeniz iklimi arasında bir geçiş alanı olduğunu ve bu nedenle daha önce kaydedilmemiş türlere ulaşabildiklerini ifade ediyor. Araştırma kapsamında her mantarın görüntüsü çekiliyor, koordinatları belirleniyor ve yetiştiği habitat detaylarıyla birlikte haritalara işleniyor.
MODERN SINIFLANDIRMA TEKNİKLERİ
Türkiye’de yaklaşık 2.700 makroskobik mantar türü bulunduğunu hatırlatan Akata, önceki yıllarda daha basit yöntemlerle yapılan sınıflandırmanın artık hem morfolojik hem moleküler analizlerle desteklendiğini belirtiyor. Yapay zeka, makine öğrenimi ve derin öğrenme yöntemleriyle türlerin daha hassas bir şekilde ayrıştırıldığını vurguluyor.
NALLIHAN’A EKONOMİK KATKI BEKLENİYOR
Nallıhan Meslek Yüksekokulu Müdürü Doktor Öğretim Üyesi Ayhan Aydın, projenin Ankara Üniversitesi’nin farklı fakülteleri ile Yapay Zeka Enstitüsü ortaklığında yürütüldüğünü belirtiyor. Aydın, bölgede bulunan kıymetli mantarların ilerleyen dönemde ekonomik değere dönüştürülebileceğini, çalışmaların çeşitliliğin belirlenmesi ve haritalandırmanın tamamlanmasıyla daha somut sonuçlar vereceğini aktarıyor.