Hacettepe Üniversitesinde afetlere yapay zekâlı dron filosu ödül aldı

Ankara’da Hacettepe Üniversitesi Yapay Zekâ Mühendisliği öğrencileri, şehirlerin “dijital ikizlerini” çıkarıp afet anında hızlı tarama, hasar analizi ve canlı tespiti yapmayı hedefleyen yapay zekâ destekli otonom dron filosu projesi hazırladı. “NEFES” adı verilen çalışma; deprem gibi afetlerde sahaya insan gücü girmeden önce durumu anlamayı, iletişim altyapısı çökerse havadan geçici ağ kurmayı ve operasyonu 7/24 sürdürebilmeyi amaçlıyor.

NEFES PROJESİ ŞEHİRLERİN DİJİTAL İKİZİNİ NASIL KULLANIYOR?

Projeyi; Hacettepe Üniversitesi öğrencileri Vehbi Berke Atabey, İbrahim Utku Göker, Ali Emre Arar ve İsmail Efe Karaaslan tasarladı. Çalışmada, şehirlerin afet öncesi haritalarının ve uydu verilerinin sisteme işlenmesiyle dijital ikiz oluşturulması planlanıyor. Bu sayede riskli yapıların afet olmadan önce tespit edilmesi hedefleniyor. Afet anında ise otonom dron sürüsünün bölgeyi hızla tarayıp yıkım ve hasarı sınıflandırması, öncelikli noktaların daha erken belirlenmesi amaçlanıyor.

ENKAZ ALTINDA CANLI TESPİTİ İÇİN SENSÖR FÜZYONU HEDEFI

NEFES projesinde, geliştirilecek “sensör füzyonu” yaklaşımıyla enkaz altında canlı tespitinin milimetrik hassasiyetle yapılması hedefleniyor. Ekip, farklı sensörlerden gelen verilerin yapay zekâ ile birleştirilmesi sayesinde hem tarama hızının artacağını hem de arama-kurtarma ekiplerine daha net bir konum tahmini sunulacağını öngörüyor. Böylece sahadaki kaynakların doğru noktaya yönelmesi ve zaman kaybının azalması bekleniyor.

İLETİŞİM ÇÖKERSE “UMUT KÖPRÜSÜ” İLE HAVADAN AĞ KURULACAK

Projenin bir diğer ayağı “Umut Köprüsü” modülü. Bu modülle, iletişim altyapısının zarar gördüğü senaryolarda havadan mesh tabanlı bir sistemle Wi‑Fi ağı kurulması hedefleniyor. Mesh sistemde cihazlar, tek bir merkez (baz istasyonu ya da ana yönlendirici) olmadan birbirleriyle doğrudan bağlantı kurarak ağ oluşturuyor. Öğrenciler, bu sayede afet bölgesinde kesintisiz iletişim kurulmasına destek vermek istiyor.

“HAYAT HATTI” İLE LOJİSTİK VE BATARYA DEĞİŞİMİ OTONOM OLACAK

NEFES içinde “Hayat Hattı” adı verilen bir insansız kara aracı (İKA) bileşeni de yer alıyor. Bu araçla; lojistik desteğin ve dronların batarya değişiminin otonom hale gelmesi, operasyonun insan müdahalesi azalacak şekilde 7/24 sürmesi hedefleniyor. Ayrıca ihtiyaç halinde temel malzemelerin (su, temel gıda, küçük ilk yardım ürünleri gibi) dronlara entegre edilerek ulaştırılması fikri de proje kapsamındaki senaryolar arasında bulunuyor.

UDHAM YARIŞMASINDA ÖDÜL: “EN GELİŞİME AÇIK PROJE”

“NEFES” projesi, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na bağlı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığı (UDHAM) tarafından bu yıl 3’üncüsü düzenlenen “Ulaşan ve Erişen Türkiye 2053 Üniversiteler Arası Fikir Yarışması”nda “En Gelişime Açık Proje” ödülünü aldı. Proje ekibi, yazılım tarafında belirli bir aşamaya geldiklerini ve çalışmayı geliştirmeyi sürdürdüklerini aktardı.

ÖĞRENCİ ATABEY: “DEPREM ANINDA NEFES OLMAK İSTİYORUZ”

Proje ekibinden 3’üncü sınıf öğrencisi Vehbi Berke Atabey, amaçlarının afetlerde insanlara “nefes” olabilmek olduğunu söyledi. Atabey’in verdiği bilgiye göre ekip, dronlardan alınan görüntüleri uydu verileriyle kıyaslayarak anlık hasar analizi yapmak ve sonrasında dronları daha alçak irtifaya indirerek enkaz altında insan olup olmadığına dair tahmin üretmek istiyor. Atabey, bu yöntemle insanların olası konumlarının kestirilip arama-kurtarma müdahalesinin yönlendirilmesini hedeflediklerini dile getirdi.

“1 SAATTE ŞEHRİN YARISINDAN FAZLASINI TARAMAK” HEDEFİ

Atabey, afet anında bir şehri hızlı şekilde bölgelere ayırıp taramayı planladıklarını belirterek, merkez üssü belirlendikten sonra bir şehrin 1 saat içinde yarısından fazlasını tarama hedefi koyduklarını anlattı. Dronların geri dönüp şarj olduktan sonra tekrar göreve çıkması da senaryonun önemli parçası olarak öne çıkıyor. Ayrıca dronların birbiriyle iletişim kurarak boşta kalan alanları hızlıca taraması ve gerekirse aynı noktadan birkaç kez geçip doğrulama yapması hedefleniyor.

TEKNOFEST VURGUSU: “HAVACILIKTA YAPAY ZEK” İLE ÖDÜL

Ekipten 3’üncü sınıf öğrencisi Ali Emre Arar da TEKNOFEST 2025’e “havacılıkta yapay zekâ” projesiyle katıldıklarını ve bu kapsamda “en yenilikçi yazılım” ödülü aldıklarını belirtti. Arar, NEFES projesiyle özellikle acil müdahale hizmetlerinde süreyi kısaltmayı ve sahadaki karar süreçlerini hızlandırmayı hedeflediklerini kaydetti.