Ankara’da MR ve ameliyat randevusu gecikirse hasta ne yapabilir? Hangi haklar var?

Ankara’da kamu ve üniversite hastanelerinde MR, tomografi ve ameliyat randevuları aylar sonrasına atılırken, hastalar teşhis ve tedavide gecikme yaşıyor. Sağlık Bakanlığı mevzuatı, Hasta Hakları Yönetmeliği ve Anayasa’daki “sağlık hakkı” çerçevesinde Ankara’daki hastalar; makul sürede hizmet alma, başka hastaneye sevk isteme, şikâyet ve tazminat talep etme gibi haklara sahip oluyor.

ANKARA’DA GECİKEN MR VE TOMOGRAFİ RANDEVULARI HASTALARI MAĞDUR EDİYOR

Ankara’da özellikle büyük kamu hastanelerinde MR ve tomografi randevularının 1–3 ay sonrasına verilmesi, bazı durumlarda cihaz arızası veya yoğunluk gerekçesiyle tekrar ertelenmesi artık kronikleşmiş bir sorun haline geldi. Beyin, omurga, kanser taraması gibi aciliyet taşıyan tetkiklerin gecikmesi, hastaların tanı ve tedavi süreçlerini doğrudan etkiliyor.

Mevzuata göre, tanı ve tedavide tıbben gecikmesinde sakınca bulunan işlemler için hastanın makul süreyi aşan bekleme listelerine mahkûm edilmemesi gerekiyor. Uygulamada ise Ankara’daki birçok hasta, MHRS’den randevu bulamayıp “hastane listesine yazılma” yöntemiyle aylarca beklemek zorunda kalıyor. Bu noktada hasta, hem hastane yönetimine resmî başvuru yapma hem de başka bir kamu sağlık kuruluşuna sevk talep etme hakkına sahip.

HASTALAR “MAKUL SÜREDE HİZMET ALMA” HAKKINI KULLANIYOR

Hasta Hakları Yönetmeliği’ne göre her hasta, “adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlık hizmetlerinden ihtiyaçlarına uygun ve makul süre içinde yararlanma” hakkına sahip. Bu ilke, Ankara’daki yoğun hastaneler için de geçerli; “çok hasta var” gerekçesi, sınırsız bekleme süresini meşru kılmıyor.

Ankara’da pratikte şu ayrım öne çıkıyor:

Hayati risk / kanser şüphesi / beyin, kalp, acil nörolojik durumlar

Bu grupta yer alan hastalar için MR, tomografi veya ameliyatın gecikmesi “tıbben sakıncalı gecikme” sayılıyor. Doktor epikrize veya rapora “acil”, “ivedi” ya da “öncelikli tetkik” ifadesi yazdığında, hasta sırada öne çekilmesini talep edebiliyor.

Planlı, acil olmayan tetkikler

Diz, bel, omuz gibi kronik sorunlara dönük MR taleplerinde ise sistem genellikle normal randevu sürecine işliyor. Yine de 2–3 ayı aşan süreler için hastanın durumunu ağırlaştırdığı iddiasıyla şikâyet ve sevk talebi hakkı gündeme geliyor.

ANKARA’DA AMELİYAT RANDEVULARI GECİKİNCE HASTALAR HAKLARINI ARIYOR

Ankara’daki şehir hastanesi ve eğitim araştırma hastanelerinde ameliyat bekleme süreleri branşa göre değişse de, özellikle ortopedi, göz, genel cerrahi ve kulak burun boğaz alanlarında bekleme listeleri uzayabiliyor. Bazı hastalarda 6–12 aya varan ameliyat tarihleri verildiği, zaman zaman “malzeme yok”, “yoğunluk var” gibi gerekçelerle tarihlerin ötelenebildiği ifade ediliyor.

Hasta Hakları Yönetmeliği, hastaya “teşhis, tedavi ve bakımın zamanında yapılmasını isteme” hakkı tanıyor. Ameliyatın gecikmesi, hastalığın ilerlemesine, ağrının artmasına, iş gücü kaybına yol açıyorsa; hasta:

• Doktorundan yazılı tıbbi değerlendirme isteyebiliyor,
• Hastanenin hasta hakları birimine başvurarak ameliyat tarihinin öne çekilmesini talep edebiliyor,
• Gerekirse İl Sağlık Müdürlüğü’ne ve CİMER’e başvuru yaparak şikâyetini resmileştirebiliyor.

HASTALAR BAŞKA HASTANEYE SEVK İSTİYOR

Sağlık hizmetlerinde temel ilke, hizmete erişimde eşitlik ve süreklilik. Ankara’da bir kamu hastanesinde MR, tomografi veya ameliyat için verilen tarih tıbben kabul edilemeyecek kadar geç ise, hasta aynı ilde veya başka ildeki bir kamu hastanesine sevk edilmesini talep edebiliyor.

Pratikte süreç şöyle işliyor:

Doktor değerlendirmesi yapılıyor:

• Doktor, hastalığın gecikmeye tahammülü olup olmadığını tıbbi olarak değerlendiriyor.

Sevk talebi gerekçelendiriliyor:

• “Kurumda ilgili tetkik/ameliyatın makul sürede yapılamaması” gerekçesi yazılıp hasta başka hastaneye yönlendirilebiliyor.

Hasta randevu sisteminden yararlanıyor:

• Ankara içindeki diğer kamu hastanelerinden, üniversite hastanelerinden veya gerekirse başka illerden randevu alınabiliyor.

Teorik olarak özel hastanelere sevk ve bedelinin kamu tarafından karşılanması da bazı özel durumlarda (örneğin ilgili branşın hiç olmaması, cihaz bulunmaması) mümkün; ancak Ankara’da genelde “imkân var ama sıra uzun” olduğu için bu yol daha dar yorumlanıyor.

HASTALAR ŞİKÂYET VE TAZMİNAT YOLUNA BAŞVURABİLİYOR

Geciken randevular sadece sıkıntı yaratmakla kalmayıp sağlık kaybına, hastalığın ilerlemesine veya kalıcı hasara yol açmışsa, hukuki süreç de gündeme geliyor.

Ankara’da izlenen adımlar özetle şöyle:

Hasta Hakları Birimi’ne başvuru:

• Ankara’daki tüm kamu hastanelerinde hasta hakları birimleri bulunuyor. Buraya yapılan yazılı başvurulara normalde 30 gün içinde yanıt verilmesi gerekiyor.

İl Sağlık Müdürlüğü ve CİMER başvurusu:

• Hastane içi başvuru sonuç vermezse veya memnun kalınmazsa, İl Sağlık Müdürlüğü’ne ve CİMER üzerinden Sağlık Bakanlığı’na şikâyet iletilebiliyor.

İdare aleyhine dava ve tazminat talebi:

• Gecikme yüzünden hastalık ilerlemiş, organ kaybı, sakatlık, iş gücü kaybı veya ölüm meydana gelmişse, idare aleyhine tam yargı davası (tazminat davası) açılabiliyor. Burada; dosyalar, uzman bilirkişi raporları ve kayıtlar esas alınıyor.

Hukuken önemli nokta şu:

• Eğer gecikme “sağlık personelinin kusurundan” veya “idarenin organizasyon eksikliğinden” kaynaklanıyorsa, tazminat ihtimali güçleniyor. Sadece genel yoğunluk ve olağan bekleme süreleri, her zaman tazminat için yeterli görülmeyebiliyor; bu kısmı mahkeme takdir ediyor.

ANKARA’DA HASTALAR PRAKTİK OLARAK NELER YAPABİLİYOR?

Ankara’daki fiili uygulamaya göre, yoğun randevu sorunlarıyla karşılaşan hastaların en çok başvurduğu yollar şöyle sıralanıyor:

MHRS’yi sık sık kontrol etmek:

• Özellikle gece saatlerinde ve sabah erken saatlerde boşalan randevular yakalanabiliyor. Ankara’da birçok kişi, “randevu takibi”ni günlük rutin haline getirmiş durumda.

Öncelik kodu için doktorla görüşmek:

• Durumu ciddi olanlar, poliklinik muayenesinde doktordan “acil/öncelikli tetkik” notu isteyerek liste önceliği talep ediyor.

Hastane içi alternatifleri araştırmak:

• Aynı hastanenin farklı cihazları, gece mesaisi veya hafta sonu çekim olanakları bulunabiliyor.

Şehir hastanesi–eğitim araştırma–ilçe hastaneleri arasında dağılım yapmak:

• Bazı ilçe hastanelerinde MR ve tomografi randevularının daha kısa olduğu dönemler olabiliyor; Ankara’da hastalar, farklı hastaneleri karşılaştırarak randevu alıyor.

EN ÖNEMLİ HAK “BİLGİLENDİRİLME” HAKKINI OLUŞTURUYOR

Hastalar sadece tetkik ve ameliyat değil, bekleme süresiyle ilgili olarak da bilgilendirilme hakkına sahip. Hastane; cihazın ne zaman çalıştığını, tahmini bekleme süresini, olası erteleme risklerini ve alternatif merkezleri söylemek zorunda.

Bu bilgi, ileride hukuki süreç gerekirse kritik hale geliyor; “bana söylenmedi, bilgilendirilmedim” diyen hasta lehine yorum yapılabiliyor. Ankara’daki pratikte birçok hasta, sözel bilgiyle yetindiği için daha sonra ispat güçlüğü yaşayabiliyor; bu nedenle önemli bilgilerin yazılı alınması tavsiye ediliyor.

SIK SORULANLAR: ANKARA’DA GECİKEN TETKİK VE AMELİYAT İÇİN NE YAPILMALI?

Ankara’da MR randevum 3 ay sonraya verildi, bu yasal mı?

• Durumun aciliyetine bağlı. Hayati risk veya hastalığın ilerleme riski varsa “tıbben makul süre” aşılıyor sayılabilir. Doktordan durumun acil olduğuna dair yazılı ifade isteyip, öncelik ve/veya sevk talep edebilirsiniz.

Tomografi randevum sürekli erteleniyor, şikâyet nereye yapılmalı?

• Önce hastanenin hasta hakları birimine yazılı başvurun. Sonuç alamazsanız Ankara İl Sağlık Müdürlüğü’ne ve CİMER’e ayrıntılı bir dilekçeyle başvurabilirsiniz. Ertelenme tarihlerini ve size bildirilen gerekçeleri mutlaka not edin.

Ameliyatım 1 yıl sonrasına verildi, başka hastaneye gitmeyi isteyebilir miyim?

• Evet. Doktorunuzdan veya hastane yönetiminden, “mevcut kurumda makul sürede ameliyat olamadığınız” gerekçesiyle başka bir kamu hastanesine sevk talep edebilirsiniz. MHRS üzerinden müsait merkezleri de ayrıca kontrol edin.

Gecikme yüzünden sağlığım bozuldu, tazminat isteyebilir miyim?

• Gecikmenin hastalığınızı belirgin şekilde kötüleştirdiğini ve bunun idarenin kusurundan kaynaklandığını gösterebilirseniz, idare aleyhine tazminat davası açabilirsiniz. Bu süreç için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.

Ankara’da özel hastaneye yönlendirilip ücretimin devlet tarafından karşılanması mümkün mü?

• Bu, genellikle kamu kurumunda ilgili hizmetin hiç verilemediği veya çok istisnai tıbbi gerekçelerin bulunduğu durumlarda gündeme gelir. Sadece yoğunluk gerekçesiyle Ankara’dan özel hastaneye sevk ve tüm bedelin devletçe ödenmesi, pratikte sınırlı uygulanıyor.