Ankara'da evde sağlık hizmeti nereden alınır, palyatif bakım için nereye başvurulur?

Ankara’da yatağa bağımlı, kronik hastalığı ilerlemiş ya da yaşam sonu bakım ihtiyacı olan pek çok hasta için evde sağlık hizmeti ve palyatif bakım artık hastaneye gitmeden de mümkün hale geliyor. Sağlık Bakanlığı, Ankara İl Sağlık Müdürlüğü, kamu hastaneleri ve aile hekimleri, bu sürecin farklı basamaklarını birlikte yürütüyor. Başvuru kanallarının net olmaması ise özellikle hasta yakınlarını sık sık tereddütte bırakıyor.

EVDE SAĞLIK HİZMETLERİ SAĞLIK BAKANLIĞI ÜZERİNDEN YÜRÜTÜLÜYOR

Ankara’da evde sağlık hizmetlerinin ana çatısını T.C. Sağlık Bakanlığı’na bağlı Evde Sağlık Hizmetleri Birimleri oluşturuyor. 

Mevzuata göre:

• Evde sağlık hizmetleri, ağırlıklı olarak kamu hastaneleri bünyesindeki evde sağlık birimleri üzerinden veriliyor.
• Ankara’da koordinasyon, Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Evde Sağlık Hizmetleri Koordinasyon Merkezi tarafından sağlanıyor.
• Aile hekimleri ise hem başvuruya yönlendirme, hem de hastanın genel sağlık takibini sürdürme noktasında rol oynuyor.

Uygulamada; Ankara’daki hasta veya yakını, çoğunlukla üç yoldan birini kullanarak sisteme giriyor: 444 38 33 numaralı ulusal çağrı merkezi (Evde Sağlık Hattı), doğrudan başvurduğu hastane, ya da aile hekimi.

BAŞVURULAR ULUSAL ÇAĞRI MERKEZİ VE HASTANELER ÜZERİNDEN ALINIYOR

Ankara’da evde sağlık hizmeti ihtiyacı olan hastalar için izlenen yollar netleşmiş durumda:

444 38 33 Evde Sağlık Hizmetleri Çağrı Merkezi:

• Türkiye genelinde olduğu gibi Ankara’da da en temel başvuru kanalı.
• Hasta yakını arama yaptığında, adres ve hastalık bilgileri alınıyor.
• Sistem, başvuruyu Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Evde Sağlık Koordinasyon Merkezi’ne iletiyor.
• Buradan da hastanın ikamet ettiği bölgeye göre ilgili hastanenin evde sağlık birimine yönlendirme yapılıyor.

Kamu Hastaneleri:

• Ankara Şehir Hastanesi, eğitim araştırma hastaneleri ve bazı ilçe devlet hastanelerinde ayrı Evde Sağlık Birimi bulunuyor.
• Bu birimlere bizzat gidilerek ya da telefonla ulaşılarak başvuru yapılabiliyor.
• Hastane, başvuru formu alıp koordinasyona bildiriyor; ev ziyareti planlanıyor.

Aile Hekimlikleri:

• Hasta veya yakını, bağlı olduğu aile hekimine durumu anlattığında;
• Aile hekimi hastanın tıbbi durumunu değerlendirip evde sağlık hizmetine uygunluk konusunda kanaat oluşturuyor.
• Gerekli gördüğünde evde sağlık birimine veya ilgili hastaneye yazılı bildirim yapabiliyor.
• Mevzuatta ana sorumluluk Sağlık Bakanlığı ve İl Sağlık Müdürlükleri’nde. 
• Ankara ölçeğinde bakıldığında, pratikte hastayı “sahada” takip edenler, hastane evde sağlık ekipleri oluyor.

HANGİ HASTALAR ANKARA’DA EVDE SAĞLIK HİZMETİ ALABİLİYOR?

Evde sağlık hizmeti, her “evde muayene isteği” için değil, belirli kriterleri sağlayan hastalar için sunuluyor. Genel çerçeve Ankara’da da aynı:

• Yatağa bağımlı hastalar (felç, ileri evre nörolojik hastalıklar vb.)
• İleri evre kanser hastaları
• İleri derecede hareket kısıtlılığı bulunan yaşlı bireyler
• Uzun süreli kronik hastalık yönetimi gerektiren, hastaneye gidip gelmesi tıbben riskli görülenler
• Cerrahi sonrası döneminde, kısa süreli yoğun ev takibi gerekenler (hekim kararıyla)

Ankara’da evde sağlık ekipleri;

• Hekim,
• Hemşire,
• Gerektiğinde fizyoterapist, psikolog, sosyal çalışmacı

gibi farklı meslek gruplarından oluşabiliyor. Ekipler, hastanın durumuna göre evde muayene, pansuman, tedavi düzenleme, ilaç takibi, eğitim ve yönlendirme gibi hizmetleri veriyor.

PALYATİF BAKIM BİRİMLERİ HASTANE VE EV ARASINDA KÖPRÜ KURUYOR

Palyatif bakım, özellikle yaşam sonu bakım ya da ileri evre kronik / kanser hastalarında ağrı kontrolü, semptom yönetimi, psikososyal destek gibi çok daha kapsamlı bir yaklaşımı ifade ediyor. 

Ankara’da;

• Palyatif bakım hizmetleri çoğunlukla kamu hastaneleri bünyesindeki palyatif bakım merkezleri üzerinden yürütülüyor.
• Ankara Şehir Hastanesi başta olmak üzere, bazı üniversite ve eğitim araştırma hastanelerinde palyatif bakım servisleri bulunuyor.
• Evde sağlık ekipleri, pal­yatif bakım hastalarını düzenli izleyip, gerektiğinde hastane palyatif ünitesine yatırılmasını sağlayabiliyor.

Başvuru çoğu zaman şöyle ilerliyor:

• Hastayı takip eden onkoloji, iç hastalıkları, nöroloji gibi branş hekimleri, palyatif ihtiyacı olduğunu düşündüğünde ilgili palyatif bakım birimine yönlendiriyor.
• Aile hekimleri de palyatif bakım gereksinimini görürse, hastayı Ankara’daki ilgili hastanenin palyatif merkezine sevk edebiliyor.
• Palyatif ekip, hasta ve yakınlarıyla birlikte “evde mi, hastanede mi, hangi sıklıkta” sorularına yanıt arayan bir bakım planı oluşturuyor.

ANKARA’DA KOORDİNASYON İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN SAĞLANIYOR

Mevzuata göre, il düzeyinde evde sağlık ve palyatif bakım hizmetlerinin planlanmasından ve koordinasyonundan İl Sağlık Müdürlüğü sorumlu. 

Ankara özelinde:

• İl Sağlık Müdürlüğü,
• Evde sağlık ekiplerinin sayısını,
• Hangi hastanenin hangi bölgeden sorumlu olacağını,
• Çağrı merkezi üzerinden gelen başvuruların dağılımını

düzenliyor.

Palyatif bakım tarafında ise;

• Hangi hastanenin palyatif yatak kapasitesi olduğu,
• Hangi vakaların önceliklendirileceği,
• büyük ölçüde müdürlük ve hastane yönetimleri tarafından belirleniyor.

Pratikte, Ankara’daki vatandaş genellikle bu kurumsal yapıyı görmüyor; doğrudan 444 38 33, aile hekimi veya tedavisinin sürdüğü hastane üzerinden sürece dahil oluyor.

VATANDAŞLAR BAŞVURU SÜRECİNDE DİKKATLİ DAVRANMALI

Evde sağlık ve palyatif bakım, özellikle kırılgan hasta grupları için kritik. Ankara’daki başvurularda hasta ve yakınlarının dikkat etmesi gerekenler şöyle özetlenebilir:

• Hastanın detaylı tıbbi öyküsünü (tanılar, raporlar, kullandığı ilaçlar) başvuru esnasında mümkün olduğunca eksiksiz anlatmak.
• Adres ve iletişim bilgilerinin doğru, güncel olduğundan emin olmak; Ankara içi olası taşınmalarda durumu tekrar bildirmek.
• Evde sağlık ekibi ziyarete geldiğinde, soruları ve beklentileri net şekilde dile getirmek.
• Palyatif bakımda; sadece tıbbi tedavi değil, ağrı, uyku, beslenme, ruh hali ve aile içi yük paylaşımı gibi konuları da hekimle konuşmak.

Bu süreçte herhangi bir aksama ya da bilgi eksikliği hissedildiğinde, Ankara İl Sağlık Müdürlüğü, SABİM 184 veya CİMER üzerinden geri bildirim yapılması, sistemin iyileştirilmesine de katkı sağlıyor.

SIK SORULANLAR: ANKARA’DA EVDE SAĞLIK VE PALYATİF BAKIM

Ankara’da evde sağlık hizmeti başvurusu için ilk aramam gereken numara hangisi?

• Ulusal Evde Sağlık Hizmetleri Hattı olan 444 38 33 numarası en temel kanal. Aradığınızda Ankara’daki adresiniz ve hasta bilgileri alınarak en yakın evde sağlık birimine başvurunuz yönlendiriliyor.

Ankara’da evde sağlık hizmetlerini kim veriyor, özel hastaneler de bu sistemde mi?

• Sistemin omurgasını Sağlık Bakanlığı’na bağlı kamu hastaneleri ve Ankara İl Sağlık Müdürlüğü’nün koordine ettiği evde sağlık ekipleri oluşturuyor. Özel hastaneler bazı durumlarda kendi evde bakım birimlerine sahip olsa da bunlar çoğunlukla SGK evde sağlık sistemi dışında, ayrı sözleşme ve ücretlendirme ile çalışıyor.

Evde sağlık ile palyatif bakım arasında Ankara’da nasıl bir fark var?

• Evde sağlık, daha geniş bir çerçevede, evde muayene, pansuman, ilaç ve cihaz takibi gibi hizmetleri kapsıyor. Palyatif bakım ise özellikle ileri evre, ağır kronik veya kanser hastalarında yaşam kalitesini artırmaya odaklı; ağrı kontrolü, psikososyal destek ve aileyle birlikte planlanan daha kapsamlı bir yaklaşım.

Palyatif bakım için bizzat Ankara’daki hastaneye gitmek mi gerekiyor?

• Çoğu zaman hastayı takip eden branş hekimi ya da evde sağlık ekibi, palyatif bakım ihtiyacını tespit edip sizi yönlendiriyor. Ancak hasta yakını olarak, aile hekiminize veya ilgili hastaneye başvurup “palyatif bakım değerlendirmesi” talep edebilirsiniz.

Evde sağlık hizmeti Ankara’da ücretli mi?

• Sağlık Bakanlığı’nın evde sağlık hizmeti kapsamına alınan SGK’lı hastalar için, kamu sisteminde sunulan evde sağlık ve palyatif bakım hizmetleri temelde ücretsiz yürütülüyor. Özel evde bakım şirketleri veya özel hastane evde bakım birimleri ise kendi ücret politikalarına sahip; bu, kamu sistemi dışında ayrı bir alan.