Ankara’da sokak temizlenmiyorsa nereye şikayet edilir?

Ankara’da çöp toplama saatleri, geri dönüşüm kutularının yerleştirilmesi ve sokak temizliği; 5393 sayılı Belediye Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili yönetmeliklerle belediyelerin zorunlu görevleri arasında düzenleniyor. Ankara Büyükşehir ve ilçe belediyeleri, hem rutin temizlik programı hem de vatandaş şikâyetleri üzerinden hukuken sorumluluk taşıyor.

ANKARA’DA ÇÖP TOPLAMA VE GERİ DÖNÜŞÜM HİZMETİ ZORUNLU OLARAK YÜRÜTÜLÜYOR

Belediye sınırları içindeki temizlik, katı atık toplama ve geri dönüşüm hizmetleri, Ankara’da hem Büyükşehir hem ilçe belediyeleri arasında görev paylaşımıyla yürütülüyor. 

Çöplerin toplanması, sokakların süpürülmesi, konteynerlerin yerleştirilmesi, geri kazanılabilir atıklar için mavi/kumbara tipi kutuların konulması; “isteğe bağlı” değil, mevzuat gereği verilmesi gereken temel hizmet olarak kabul ediliyor.

5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere “çevre ve temizlik hizmeti yapmak” görevi yüklüyor. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ise Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne katı atık yönetimi, bertarafı ve genel planlama görevini veriyor. 

İlçe belediyeleri ise mahalle bazında günlük toplama, konteyner bakımı ve sokak temizliğiyle yükümlü. Özellikle nüfusu yoğun ilçelerde, temizlik filoları ve vardiya sayıları Ankara Büyükşehir ile koordinasyon içinde belirleniyor.

ÇÖP TOPLAMA SAATLERİ PLANLANIYOR VE MAHALLELERE BİLDİRİLİYOR

Ankara’da her mahalle için çöp toplama güzergâhı ve saat aralıkları oluşturuluyor. Bu planlamada nüfus yoğunluğu, işyeri sayısı, ana arterlere yakınlık, pazar yerleri ve hastane-okul gibi yoğun kullanım alanları dikkate alınıyor. 

Uygulamada;

• Bazı bölgelerde günde bir kez,
• Yoğun ticari bölgelerde günde iki veya daha fazla kez,
• Pazar kurulan alanlarda pazar sonrasında ek toplama

programlanıyor.

Belediyeler bu saatleri web siteleri, sosyal medya hesapları, mahalle muhtarlıkları ve bazen bina girişlerine asılan duyurularla paylaşıyor. 

Çöplerin bu saatler dışında ve özellikle gün ortasında dışarı çıkarılması; hem görüntü ve koku kirliliği, hem de sokak hayvanlarının poşetleri dağıtması nedeniyle ayrı bir çevre sorunu yaratıyor. Buna rağmen, planlanan saatte çöp alınmaması veya sistematik gecikme yaşanması halinde belediyenin hizmet kusuru gündeme geliyor.

GERİ DÖNÜŞÜM KUTULARI VE ATIK AYRIŞTIRMA HİZMETİ YAYGINLAŞIYOR

Geri dönüşüm, Ankara’da hem Büyükşehir hem ilçe belediyelerinin son yıllarda ağırlık verdiği bir alan. 2872 sayılı Çevre Kanunu ve Atık Yönetimi Yönetmeliği, ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanmasını zorunlu kılıyor. 

Bu kapsamda:

• Mavi/özel renkli geri dönüşüm konteynerleri,
• Cam şişeler için cam kumbaraları,
• Elektronik atık, pil, yağ toplama noktaları

yerleştiriliyor.

Geri dönüşüm kutularının her sokakta bulunmaması, belediyeyi otomatik olarak “mevzuata aykırı” hale getirmiyor; ancak nüfus yoğunluğu, apartman site yoğunluğu ve ticari yapılaşma göz önüne alınarak erişilebilir sayıda ve mesafede olması bekleniyor. 

Ankara’da bazı ilçeler, sitelere ve büyük apartmanlara ambalaj atığı poşeti dağıtarak belirli günlerde kapıdan ayrı toplama yapıyor. Bu hizmetin duyurulmasına rağmen fiili olarak yürütülmemesi ise şikâyet konusu olabiliyor.

TEMİZLİK AKSAMASINDA BELEDİYENİN HİZMET KUSURU OLUŞABİLİYOR

Çöp yığınlarının günlerce alınmaması, sokakların uzun süre süpürülmemesi, konteynerlerin dolup taşması gibi durumlar; Ankara’da belediyenin “hizmet kusuru” kapsamında değerlendirilebiliyor. 

Özellikle:

• Sağlık açısından risk oluşturan birikmeler,
• Yaz aylarında artan koku ve haşere,
• Okul çevresi, hastane, pazar yeri gibi hassas bölgelerdeki ihmal

durumunda belediyenin sorumluluğu ağırlaşıyor.

Vatandaş, önce ilgili ilçe belediyesine başvurduğu halde makul süre içinde çözüm sağlanmazsa, Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne, CİMER’e ve gerektiğinde idare mahkemesine başvurma imkânına sahip. Mevzuat, belediyelerin “kaynak yetersizliği” gerekçesiyle temel temizlik görevini bütünüyle aksatmasına izin vermiyor.

ANKARA’DA ŞİKÂYET HATLARI VE ÇÖZÜM SÜRECİ İŞLETİLİYOR

Ankara’da çöp toplama, geri dönüşüm kutusu eksikliği veya sokak temizliğiyle ilgili şikâyet kanalları oldukça çeşitli:

• İlçe belediyelerinin çağrı merkezleri ve WhatsApp hatları,
• Ankara Büyükşehir Belediyesi Mavi Masa (153) sistemi,
• Belediyelerin mobil uygulamaları ve web şikâyet formları,
• CİMER üzerinden yapılan başvurular.

Şikâyet yapılırken; adres, sokak adı, apartman numarası, mümkünse fotoğraf ve hangi tarihten beri sorun yaşandığının belirtilmesi çözüm hızını artırıyor. 

Ankara’da pratikte, Mavi Masa üzerinden yapılan başvurulara genellikle kayıt numarası veriliyor ve SMS/e-posta ile dönüş sağlanıyor. Sorunun tekrar etmesi halinde aynı numara üzerinden “süreklilik” vurgulanabiliyor.

BELEDİYENİN İHMALİ ZARAR DOĞURURSA TAZMİNAT GÜNDEME GELEBİLİYOR

Aşırı çöp birikmesi sonucu haşere istilası yaşanması, apartman önünde oluşan kirlilik nedeniyle maddi zarar ortaya çıkması gibi durumlarda; teorik olarak belediyeye karşı tazminat davası açılması mümkün. 

İdare hukuku çerçevesinde;

• Hizmet hiç verilmiyorsa,
• Yetersiz veriliyorsa,
• Geç veriliyorsa

idarenin hizmet kusuru gündeme gelebiliyor. 

Ankara’da bu tür davalarda mahkemeler; belediyenin temizlik programını, gelen şikâyetleri, yapılan müdahaleleri ve olayın yoğunluğunu birlikte değerlendiriyor. Vatandaşın da çöpü kurallara aykırı saatlerde çıkarıp çıkarmadığı, konteyner kullanımına uyup uymadığı dikkate alınıyor.

ANKARA’DA MEVZUAT VE UYGULAMA BİRBİNİ TAMAMLAMAYA ÇALIŞIYOR

Pratikte Ankara’da karşılaşılan sorunların önemli bir kısmı, mevzuat eksikliğinden çok uygulama ve denetim zafiyetine dayanıyor. Kanunlar; temizlik, çevre sağlığı ve atık yönetimini belediyelerin asli görevi olarak tanımlıyor. 

Ancak;

• Hızla artan nüfus ve yapılaşma,
• Bazı bölgelerde yetersiz personel ve araç,
• Vatandaşın çöp çıkarmada kural ihlalleri

sahadaki tabloyu zorlaştırıyor. 

Buna rağmen, Ankara Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyeleri; temizlik filosu yenileme, geri dönüşüm noktalarını artırma, “sıfır atık” projeleri ve mobil şikâyet sistemleriyle yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumlu kalıyor.

SIK SORULAN SORULAR

1. Ankara’da çöp toplama saatleri açıklanmak zorunda mı?

• Evet, belediyeler temizlik programını planlamak ve vatandaşla paylaşmakla yükümlü. 
• Saatler web sitesi, sosyal medya veya muhtarlıklar üzerinden duyurulabiliyor.

2. Sokakta geri dönüşüm kutusu yoksa belediyeden talep edebilir miyim?

• Evet. 
• İlçe belediyesine resmi başvuru yaparak talepte bulunabilirsiniz. 
• Belediyenin, yoğunluğu ve bütçe imkânlarını gözeterek makul sürede cevap vermesi gerekiyor.

3. Çöp günlerce alınmazsa nereye şikâyet edebilirim?

• Önce ilçe belediyenizin temizlik birimine ve çağrı merkezine başvurabilirsiniz. 
• Çözüm olmazsa Ankara Büyükşehir Mavi Masa 153, belediye web formu ve CİMER devreye giriyor.

4. Belediyenin ihmalini nasıl ispat edebilirim?

• Tarih içeren fotoğraf ve videolar, yaptığınız yazılı/sistem başvurularının kayıt numaraları, muhtarlık veya apartman yönetimince tutulan tutanaklar ispat açısından önemli.

5. Geri dönüşüm poşeti ya da kutusu için ayrı bir ücret ödemem gerekir mi?

• Çoğu ilçede hayır. 
• Ambalaj atığının toplanması belediyenin çevre hizmeti kapsamında yürütülüyor. 
• Farklı uygulama varsa, sözleşme ve ilanlara bakmak gerekiyor.