Ankara’da evde üretim ve ınstagram satışında vergi ve fatura şart mı?

Ankara’da evde üretim yapan ve sosyal medya ile e‑ticaret platformları üzerinden satış gerçekleştiren binlerce kişi, Gelir Vergisi Kanunu’ndaki esnaf muafiyeti, e‑ticaret vergi düzenlemeleri ve fatura/e‑fatura zorunluluğu çerçevesinde değerlendiriliyor. Vergi daireleri, bankalar ve platformlar üzerinden dijital izler toplanarak kayıt dışı satışlar denetleniyor.

ANKARA’DA EVDE ÜRETİM YAPANLAR İÇİN “ESNAF MUAFİYETİ” DEVREYE GİRİYOR

Evde el işi, örgü, takı, sabun, mum, küçük gıda ürünleri, dekorasyon ürünleri üretenler için Gelir Vergisi Kanunu’nda özel “esnaf muaflığı” düzenlemesi bulunuyor. Ankara’da bu kapsamda sayılan üreticiler, bazı şartları sağladıkları sürece gelir vergisinden muaf olabiliyor.

Bu muafiyet için temel kriterler; ev veya küçük ölçekte üretim yapılması, işçi çalıştırılmaması ya da çok sınırlı olması, fabrika tipi seri üretime girilmemesi ve faaliyet hacminin belli sınırları aşmaması olarak sıralanıyor. Ankara’daki uygulamada, vergi daireleri başvuru sırasında üretim türünü, satış kanalını, yıllık ciro tahminini ve varsa kira/elektrik-su gibi giderleri ayrıntılı olarak sorguluyor. Muafiyet belgesi alınması, özellikle banka hesabı üzerinden düzenli ödeme alanlar için kritik önem taşıyor.

SOSYAL MEDYA ÜZERİNDEN SATIŞ YAPANLAR KAYIT ALTINA ALINIYOR

Instagram, TikTok, Facebook pazaryeri, Trendyol, Hepsiburada, Çiçeksepeti gibi platformlar üzerinden satış yapanlar için Ankara’da klasik “ev hanımı satışından” daha sıkı bir denetim pratiği öne çıkıyor. 

Çünkü:

• Ödemeler çoğunlukla banka/EFT/havale veya online ödeme sistemleri üzerinden geliyor.
• Platformlar, belirli ciroların üzerinde Gelir İdaresi’ne bildirim yapabiliyor.
• Kargo firmalarının gönderi kayıtları da fiili satış hacmine dair veri oluşturuyor.

Vergi daireleri, özellikle yüksek hacimli para giriş çıkışı olan kişilerin hesap hareketlerini MASAK bildirimi, bankaların şüpheli işlem raporları ve platform verileriyle birlikte inceleyebiliyor. 

Ankara’da son yıllarda, “sadece Instagram’dan ufak satış yapıyorum” diyen ancak yıllık cirosu yüz binlerce liraya ulaşan kullanıcılara yönelik yoklama ve inceleme sayısının arttığı biliniyor.

VERGİ MUAFLI HESAP KULLANIMI ZORUNLU HALE GELİYOR

Evde üretim yapıp vergi muafiyet belgesi alanlar için bankalarda “esnaf muafiyeti kapsamında hesap” açılması öngörülüyor. Ankara’daki bankalar, Gelir İdaresi ile yapılan protokoller doğrultusunda bu hesapları özel tanımlarla sistemde işaretliyor. 

Bu durumda:

• Ödemelerin bu hesaba gelmesi,
• Hesap hareketlerinin muafiyet limitleriyle uyumlu olması,
• Ticari müşterilerle yapılan transferlerin açıklama bölümünde “ürün bedeli” gibi notların yer alması

dikkatle izleniyor.

Muafiyet almadan kişisel hesaba düzenli ve yüksek tutarlı satış bedeli girişi olması, vergi dairesinin “kendiliğinden mükellefiyet” tesis etmesine ve geçmişe dönük vergi/ceza çıkarılmasına yol açabiliyor. Ankara’da denetimlerde özellikle kargo şirketleri üzerinden sürekli gönderim yapan kullanıcılar öncelikli hedef olabiliyor.

FATURA VE E‑FATURA ZORUNLULUĞU CİROYA GÖRE ŞEKİLLENİYOR

Vergi mükellefi olan ve esnaf muafiyeti dışında kalan sosyal medya satıcıları için fatura kesmek hukuki bir zorunluluk. Ankara’da mali müşavirler, e‑ticaret üzerinden satış yapanlara klasik “kağıt fatura” yerine doğrudan e‑fatura/e‑arşiv fatura sistemine geçişi öneriyor.

Temel çerçeve şöyle işliyor:

• Belirli ciro limitini aşan e‑ticaret satıcıları için e‑fatura zorunlu hale geliyor.
• Limitin altında kalanlar için e‑arşiv fatura en azından internet satışlarında fiilen standart haline geliyor.
• Müşteri talep etsin ya da etmesin, her satış için belge düzenleme yükümlülüğü bulunuyor.

Trendyol, Hepsiburada gibi platformlar bazı satıcılar için teknik entegrasyon sağlayarak e‑fatura kesimini kolaylaştırsa da, Instagram/TikTok üzerinden “DM’den satış” yapanların çoğu Ankara’da hâlâ faturasız işlem yapıyor. Bu durum, hem vergi hem de tüketici hukuku açısından risk yaratıyor.

KAYIT DIŞI SATIŞLAR DAHA YAKINDAN DENETLENİYOR

Gelir İdaresi Başkanlığı, son yıllarda e‑ticaret ve sosyal medya satışlarına özel denetim kampanyaları yürütüyor. Ankara’daki vergi daireleri, özellikle:

• Kargo firmalarından alınan düzenli gönderici listelerini,
• Banka hesap hareketlerini,
• E‑ticaret platformlarının komisyon kayıtlarını,
• Sosyal medya reklam harcamalarını
• bir arada değerlendirerek “gizli ticaret” yapan profilleri tespit etmeye çalışıyor.

Yoklama memurları, ikamet adresine gelerek fiili durumu kontrol edebiliyor; komşulara, apartman yönetimine “evde üretim/satış yapılıyor mu?” diye sorabiliyor. 

İnceleme sonucunda kayıt dışı faaliyet tespiti yapılırsa, geçmiş yıllara dönük gelir vergisi, KDV, gecikme faizi ve vergi ziyaı cezalarıyla karşılaşmak mümkün.

ANKARA’DA EVDE ÜRETİM YAPANLAR İÇİN NASIL BİR YOL HARİTASI ÇİZİLİYOR?

Ankara’da mali müşavirler ve vergi daireleri, küçük ölçekli ev üreticilerine genellikle şu yolu öneriyor:

Faaliyetin türünü netleştirmek: El işi, gıda, kozmetik, temizlik ürünü vb.

Esnaf muafiyeti şartlarını incelemek: Gelir Vergisi Kanunu’ndaki muafiyet maddesine uyulup uyulmadığını kontrol etmek.

Vergi dairesine başvurmak: Gerekirse muafiyet belgesi almak veya şahıs şirketi kurmak.

Banka hesabını düzenlemek: Satışların tek bir hesapta toplanması, açıklamaların net yazılması.

Fatura/irsaliye düzenini kurmak: E‑arşiv veya e‑fatura altyapısına geçmek, muhasebeci ile çalışmak.

Özellikle gıda ve kozmetik üretiminde, vergi boyutunun yanında Tarım İl Müdürlüğü, Sağlık Bakanlığı, ruhsat ve izin süreçleri de gündeme geliyor. 

Ankara’da ev yapımı gıda satanların, hijyen ve ruhsat denetimlerine tabi olabileceği unutulmamalı.

SOSYAL MEDYA REKLAMI VE İŞBİRLİKLERİ DE VERGİ KONUSU OLUYOR

Sadece ürün satışı değil, sosyal medya üzerinden marka işbirlikleri, influencer reklamları ve “barter” anlaşmaları da vergilendirilebilir gelir kapsamında. 

Ankara’da belirli takipçi sayısının üzerindeki içerik üreticilerine şirketler tarafından düzenli ödeme yapılması halinde:

• Stopajlı ödeme,
• Serbest meslek makbuzu,
• Şahıs şirketi kurarak fatura kesme

gibi modeller gündeme geliyor. 

“Bana ürün gönderiyorlar, ben de story atıyorum, para almıyorum” denilen barter anlaşmalarında bile teorik olarak “emsal bedel” üzerinden gelir doğduğu yönünde vergi idaresinin yorumu bulunuyor.

SIK SORULAN SORULAR

1. Ankara’da evde örgü, takı yapıp Instagram’dan satıyorum; vergi vermek zorunda mıyım?

• Hacim çok küçük ve Gelir Vergisi Kanunu’ndaki esnaf muafiyeti şartlarına uyuyorsanız muafiyet mümkün.
• Ancak yine de vergi dairesine gidip durumunuzu yazılı olarak netleştirmeniz önemli.

2. Sadece Instagram’dan DM ile satış yapıyorum, fatura kesmek zorunda mıyım?

• Vergi mükellefiyseniz evet, her satış için belge düzenlemek zorundasınız. 
• Mükellef değilseniz ve muafiyet kapsamındaysanız klasik fatura rejimi sizin için zorunlu olmayabilir; somut duruma göre değişiyor.

3. Ankara’da banka hesabıma her ay yüzlerce ödeme geliyor, vergi dairesi bunu görür mü?

• Bankalar, şüpheli işlem ve yüksek hareketleri MASAK ve vergi idaresiyle paylaşabiliyor. 
• Özellikle düzenli ve yüksek tutarlı girişler inceleme sebebi olabiliyor.

4. Trendyol’da mağaza açtım, Ankara’da şirket kurmadan devam edebilir miyim?

• Birçok platform, fiilen vergi mükellefi olmanızı ve fatura kesmenizi şart koşuyor. 
• Kısa vadede bireysel çözümler olsa bile, belirli ciroyu geçince şirket/mükellefiyet neredeyse kaçınılmaz.

5. Geriye dönük incelemede ne kadar yıl öncesine kadar vergi isteyebilirler?

• Genel olarak zamanaşımı süresi içinde (çoğunlukla 5 yıl) geçmiş dönem işlemleri inceleme konusu yapılabiliyor. 
• Detay için bir mali müşavirden dosyanıza özel görüş almak önemli.