Ankara’da gece çalışanların hakları ne olacak?

Ankara’da hastaneler, OSB’ler, belediye hizmetleri, toplu ulaşım ve güvenlik birimleri 24 saat çalışmaya devam ederken, gece vardiyasında görev yapan sağlık çalışanları, güvenlik görevlileri, şoförler ve işçiler; eve dönüşte toplu taşıma bulamama, gecenin ilerleyen saatlerinde güvenlik kaygısı, nöbet sırasında sıcak yemek ve dinlenme alanı eksikliği gibi sorunlarla karşılaşıyor. Mevzuatta gece çalışmasına ilişkin hükümler bulunsa da, Ankara pratiğinde özellikle ulaşım, beslenme ve güvenlik başlıklarında önemli boşluklar bulunduğu ifade ediliyor.

ANKARA’DA GECE VARDİYASI ŞEHRİN GÖRÜNMEYEN YÜZÜNÜ OLUŞTURUYOR

Ankara’da şehir uykuya geçtiğinde, binlerce kişi gece vardiyasına başlıyor. Kamu ve özel hastanelerdeki sağlık çalışanları, AVM ve kamu binalarındaki güvenlik görevlileri, belediye temizlik işçileri, şoförler ve sanayi bölgelerindeki işçiler, başkentin “görünmeyen vardiyasını” üstleniyor.

Bu çalışanlar, özellikle 22.00–06.00 saatleri arasında:

• Toplu taşıma seferlerinin seyrekleşmesi nedeniyle işe gidiş–gelişte zorlanıyor.
• Nöbet saatlerinde sıcak yemek ve çorba gibi temel ihtiyaçlara her zaman erişemiyor.
• Gece geç saatlerde özellikle ara sokaklarda güvenlik endişesi yaşıyor.

Ankara’nın 24 saatlik bir kent kimliği kazandığı bu dönemde, gece çalışanların haklarının ve ihtiyaçlarının daha görünür hale gelmesi gerektiği dile getiriliyor.

MEVZUAT GECE ÇALIŞMASI İÇİN ÇERÇEVE ÇİZİYOR AMA DETAY EKSİK KALIYOR

Çalışma mevzuatında gece çalışması, hem İş Kanunu hem de ilgili yönetmeliklerle tanımlanıyor. 

Buna göre:

• Gece dönemi, genel olarak en geç 20.00’de başlayıp en erken 06.00’ya kadar süren saatler olarak kabul ediliyor.
• Gece çalışanlar için günlük çalışma süresi sınırlandırılıyor, sağlık kontrolleri ve belirli gruplar (hamile, genç işçi vb.) için koruyucu hükümler getiriliyor.
• Fazla mesai, vardiya düzeni ve dinlenme süreleri konusunda da temel ilkeler belirleniyor.

Ancak Ankara özelinde, mevzuatta açıkça “gece çalışan için ulaşım, sıcak yemek, güvenli güzergâh” gibi başlıklarda net bir standart bulunmuyor. Bu alanlar, büyük ölçüde kurumların inisiyatifine ve yerel yönetim uygulamalarına bırakılmış durumda.

ANKARA’DA GECE ULAŞIMI GECE ÇALIŞAN İÇİN YETERSİZ KALIYOR

Ankara’da metro ve birçok otobüs hattı, belirli saatlerden sonra seferlerini azaltıyor veya tamamen durduruyor. Bu durum:

• Gece nöbetinden çıkan sağlık çalışanlarını,
• Gece boyu görev yapan güvenlik personelini,
• Gece temizlik ve bakım işleri yapan belediye işçilerini,
• Sanayi bölgelerinden sabaha karşı dönen işçileri

özel servis veya taksiye mahkûm bırakabiliyor. 

Özellikle asgari ücret düzeyine yakın maaş alan işçiler için, her nöbet çıkışında taksi ücreti ödemek ciddi bir yük anlamına geliyor.

Uzmanlar, Ankara’da gece çalışanlar için:

• Belirli merkez hastaneler, OSB’ler ve yoğun iş alanlarını kapsayan özel gece ring hatları planlanmasını,
• Bazı ana hatlarda “24 saat işleyen omurga hat” mantığının devreye alınmasını,
• Gece vardiya saatleriyle entegre toplu taşıma planlaması yapılmasını öneriyor.

GECE NÖBETİNDE YEMEK VE DİNLENME HAKKI EŞİT SAĞLANMIYOR

Ankara’daki hastanelerde ve büyük kamu kurumlarında bazı yerlerde 24 saat açık yemekhane veya kantin bulunurken, birçok kurumda gece nöbetinde sıcak yemek veya sağlıklı atıştırmalık bulmak güçleşiyor.

Sağlık çalışanları, hemşireler ve acil servis ekipleri, yoğun nöbetlerde soğuk sandviç, bisküvi, çay makinesi ile idare etmek zorunda kalabiliyor.

Güvenlik görevlileri ve şoförler, çoğu zaman kendi imkânlarıyla getirdikleri yiyeceklerle geceyi geçiriyor.

Mevzuat, işverenin çalışma koşullarını sağlıklı ve güvenli hale getirme yükümlülüğünü düzenlese de, gece vardiyasına özgü “sıcak yemek, çorba, dinlenme odası” gibi detaylar açık bir standart olarak tanımlı değil. Ankara’da bazı kurumlar iyi örnekler sunarken, birçok işyerinde uygulama eksik kalıyor.

GECE ÇALIŞANLAR ANKARA’DA GÜVENLİK RİSKİYLE KARŞI KARŞIYA KALIYOR

Ankara genel olarak göreli olarak güvenli bir başkent olarak görülse de, gece saatlerinde:

• Nöbetten çıkan çalışanların karanlık duraklarda uzun süre beklemek zorunda kalması,
• Bazı sanayi bölgelerinde ve ara sokaklarda saldırı, taciz, hırsızlık riskiyle karşılaşılması,
• Gece yürümek zorunda kalan özellikle kadın çalışanlar için ciddi güvenlik kaygısı oluşturuyor.

Bu nedenle sendikalar ve meslek örgütleri, Ankara’da gece çalışanlar için:

• Kritik noktalarda aydınlatmanın güçlendirilmesini,
• Gece çalışanların yoğun olduğu güzergâhlarda devriye ve kameraların artırılmasını,
• Gecenin kritik saatlerinde “güvenli durak” uygulaması gibi modellerin denenmesini gündeme getiriyor.

SENDİKALAR ANKARA’DA GECE ÇALIŞANA ÖZEL DÜZENLEME İSTİYOR

Ankara merkezli sendikalar, gece çalışan sağlıkçı, güvenlikçi, şoför ve işçilerin hakları için mevzuatın ve yerel uygulamaların güncellenmesi gerektiğini vurguluyor. 

Talep edilen başlıca adımlar:

• Gece vardiyası olan kurumlarda zorunlu gece yemek hizmeti ve dinlenme alanı uygulamasının standart hale getirilmesi.
• Gece çalışanlar için vardiya çakışma saatlerine uygun toplu taşıma planı oluşturulması.
• Gece çalışmanın ek ücret, yıpranma ve izin hakları açısından daha adil şekilde değerlendirilmesi.

Bu talepler, Ankara’nın 24 saat yaşayan bir şehir olma iddiasını, gece çalışanların yaşam kalitesiyle birlikte ele alma ihtiyacını ortaya koyuyor.

ANKARA’NIN “24 SAATLİK ŞEHİR” VİZYONU HAK TEMELLİ PLANLANMAYI GEREKTİRİYOR

Ankara, sağlık turizmi, üniversite hayatı, sanayi üretimi ve kamu hizmetleriyle zaten fiilen 24 saat aktif bir kent görünümünde. Uzmanlara göre bu gerçeklik, planlamayı da dönüştürmeli:

• Kentsel ulaşım planları, yalnızca mesai giriş–çıkış saatlerine değil, gece vardiyalarına göre de tasarlanmalı.
• Şehir güvenliği stratejileri, gece çalışanların yoğun olduğu bölgelere özel önlemler içermeli.
• Belediye hizmetleri, gece çalışanlara yönelik sosyal destek ve dinlenme alanlarını da düşünmeli.

Bu adımlar atıldığında, Ankara’da gece çalışanların koşulları iyileşirken, kent ekonomisi ve kamu hizmetlerinin sürdürülebilirliği de güçlenecek.