Ankara’da TEB Başkanı Demirci: Eczacılıkta kontenjan planı şart

Türk Eczacıları Birliği (TEB) Başkanı İrfan Demirci, birliğin kuruluşunun 70’inci yıl dönümü kapsamında Ankara’da basın toplantısı düzenledi. Demirci, toplantıda eczacılık mesleğinin ekonomik koşulları, ilaç erişimi ve istihdam dengesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Türkiye’de sağlık harcamalarının Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payına dikkat çeken Demirci, OECD ülkeleriyle karşılaştırmalar yaptı. Eczanelerde iş yükünün büyüdüğünü kaydeden Demirci, ilaç yoklukları ve mevcut fiyatlandırma sistemiyle ilgili eleştirilerini de dile getirdi. Demirci, eczacılık fakültelerinde kontenjan planlamasının acilen ele alınması gerektiğini söyledi.

SAĞLIK HARCAMALARI VE OECD KARŞILAŞTIRMASI: “PAY DÜŞÜK KALIYOR”

Demirci, Türkiye’nin OECD üyesi ülkeler arasında sağlık harcamalarına en düşük pay ayıran ülkelerden biri olduğunu belirtti. “Türkiye’de toplam sağlık harcamalarının GSYH içindeki payı yüzde 5,3’tür. OECD ortalaması ise yüzde 9,3” diyen Demirci, birçok gelişmiş ülkede oranın yüzde 10’un üzerinde olduğunu söyledi. TÜİK’in verilerine de değinen Demirci, 2024’te toplam sağlık harcamasının bir önceki yıla göre yüzde 89,6 artarak 2,3 trilyon TL’ye yükseldiğini ifade etti. Demirci, aynı dönemde vatandaşın cebinden sağlık için 442,3 milyar TL çıktığını kaydetti ve cepten ödemenin toplam içindeki payının artarak yüzde 19’a kadar yükseldiğini vurguladı.

İLAÇ HARCAMASI VE YENİLİKÇİ İLACA ERİŞİM: “AVRUPA’NIN GERİSİNDEYİZ”

TEB Başkanı Demirci, OECD ülkelerinde kişi başı ilaç harcaması ortalamasının yaklaşık 570 dolar civarında olduğunu, Türkiye’de ise bu tutarın 131 dolar seviyesinde bulunduğunu söyledi. Yenilikçi ve yeni molekül ilaçlara erişimde de ciddi fark olduğunun altını çizen Demirci, Avrupa’da yenilikçi ilaçlara ortalama erişim oranının yüzde 46 düzeyinde olduğunu, Türkiye’de bu oranın yüzde 3 seviyesine gerilediğini dile getirdi. Kanser ilaçları açısından tablonun daha çarpıcı olduğunu ifade eden Demirci, Avrupa’da EMA onayı alan her iki kanser ilacından birinin hastalara sunulabildiğini, Türkiye’de bu oranın yüzde 4 düzeyinde kaldığını söyledi. Demirci, bu göstergelerin hasta erişimi ve sürdürülebilir ilaç politikası açısından kritik olduğunu vurguladı.

504 MİLYON REÇETE: “VATANDAŞIN EN YAKIN SAĞLIK DANIŞMANI ECZACI”

Demirci, geçen yılın verilerine göre eczanelerde yaklaşık 504 milyon reçetenin işlem gördüğünü aktardı. Bu büyüklüğün, eczacıların sağlık sistemindeki günlük temas noktasını net biçimde gösterdiğini belirten Demirci, “Bu devasa rakam, vatandaşın en yakın sağlık danışmanının eczacı olduğu anlamına geliyor” dedi. Hastaların ilaçlarını bulamadığı durumlarda çözüm için eczacıların yoğun çaba gösterdiğini söyleyen Demirci, ilaç yokluklarının eczacıların “iradesi ya da tercihiyle” ortaya çıkmadığını ifade etti. Demirci, sorunun temelinde mevcut fiyatlandırma modelinin ekonomik gerçeklerle uyumsuzluğunun bulunduğunu dile getirdi.

İLAÇ YOKLUĞU VE FİYATLANDIRMA MODELİ: “KALICI ÇÖZÜM MODEL DEĞİŞİMİ”

“Bulunamayan ilaç ihbar hattı” gibi uygulamaların nihai çözüm olmayacağını belirten Demirci, bu tür yöntemlerin hasta ile eczacıyı karşı karşıya getirme riskini taşıdığını söyledi. Demirci, kalıcı çözüm için kamu kaynaklarının etkin kullanımını esas alan, ilaç bütçesini korurken ilacın üretimden hastaya kadar tüm zincirde öngörülebilir ve sürdürülebilir biçimde sunulmasını sağlayan bir ilaç fiyatlandırma ve geri ödeme modelinin hayata geçmesi gerektiğini vurguladı. Demirci, bu yaklaşımın hem tedarik sürekliliği hem de hasta erişimi açısından belirleyici olacağını kaydetti.

ECZACILIKTA İSTİHDAM VE KONTENJAN SORUNU: “ACİLEN PLANLAMA YAPILMALI”

Eczacılık alanındaki sorunların iki ana başlıktan beslendiğini söyleyen Demirci, bunları “ekonomik koşullar” ve “istihdam dengesini bozan kontenjan fazlalığı” olarak sıraladı. Türkiye’de yaklaşık 31 bin serbest eczane bulunduğunu belirten Demirci, buna karşılık eczacılık fakültelerinde tüm sınıf düzeylerinde toplam 25 bin 524 öğrencinin eğitim gördüğünü söyledi. Demirci, “Genç meslektaşlarımızı istihdam anlamında zorlayan tablonun nedeni budur” dedi. Bu verilerin, kontenjan planlamasının uzun vadeli ve sorumlu biçimde ele alınması gerektiğini açıkça ortaya koyduğunu vurgulayan Demirci, “Eczacılıkta acilen kontenjan planlaması yapılmalı” ifadesini kullandı.