Ankara'da Esenboğa dışında sivil yolcuya açık başka bir havaalanı var mı?

Ankara’da sivil yolcu trafiğine açık tek uluslararası havalimanı Esenboğa olurken, şehirde bunun dışında tamamen askeri ve özel amaçlı kullanılan hava meydanları bulunuyor. Etimesgut, Güvercinlik ve Mürted hava üsleri ise mevzuat gereği sivil yolcuya kapalı kalıyor, sadece askeri, lojistik ve özel görev uçuşlarına hizmet veriyor.

ANKARA’DA SİVİL YOLCUYA KAPIYI SADECE ESENBOĞA AÇIYOR

Ankara’da yaşayan ya da kente yolculuk planlayan milyonlarca yolcu açısından tablo netleşmiş durumda. Mevzuat ve fiili uygulama birlikte değerlendirildiğinde, sivil bir yolcu bilet alıp uçağa binmek istediğinde kullanabileceği tek havalimanı Esenboğa Havalimanı oluyor.

Şehrin kuzeyinde, Akyurt ve Çubuk ilçe sınırları içinde bulunan Ankara Esenboğa Havalimanı (ESB), hem iç hatlar hem dış hatlar uçuşlarıyla başkentin ana hava ulaşım kapısı konumunda. 

Türkiye’nin en işlek havalimanlarından biri olan tesis, yıl boyunca iç hatlarda İstanbul, İzmir, Antalya gibi merkezlere, dış hatlarda ise çok sayıda uluslararası noktaya seferlere ev sahipliği yapıyor.

İstanbul’da Sabiha Gökçen ve İstanbul Havalimanı gibi birden fazla sivil havalimanı bulunurken, Ankara’da bu çeşitlilik söz konusu değil. 

Başkentte sivil yolcunun tercih edebileceği ikinci bir havalimanı alternatifi bulunmadığından, tüm tarifeli yolcu trafiği Esenboğa üzerinden yürütülüyor. Bu durum hem hava trafiğini hem de şehir içi ulaşım planlamasını doğrudan etkiliyor.

MEVZUAT SİVİL UÇUŞLARI SIKI ŞEKİLDE SINIRLANDIRIYOR

Türkiye’de havalimanı ve havaalanlarının kullanımı, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) ve Milli Savunma Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların yetki ve sorumluluk alanına giriyor. Askeri hava üsleri ile sivil havalimanlarının birbirinden ayrılması, uluslararası havacılık kuralları ve ulusal güvenlik mevzuatı çerçevesinde yapılıyor.

Askeri hava üsleri, olağan koşullarda tarifeli sivil yolcu uçuşlarına kapalı tutuluyor. İstisnai durumlarda, afet, savaş, olağanüstü hal veya özel izin gerektiren durumlarda bu meydanlara sivil iniş-kalkışlar yapılabilse de bunlar geçici ve kontrollü uygulamalar olarak değerlendiriliyor. 

Ankara örneğinde de Etimesgut, Güvercinlik ve Mürted meydanlarının tamamı mevzuat gereği sivil tarifeli yolcu uçuşuna kapalı statüde.

Sivil yolcu uçuşlarının yalnızca Esenboğa üzerinden gerçekleşmesi, hava trafik güvenliği, kontrol kolaylığı ve şehir planlaması açısından da tercih edilen model olarak öne çıkıyor. Her meydanın hava trafik kontrol altyapısı, yolcu terminali, güvenlik ve pasaport kontrol düzeni farklı olduğundan, rastgele sivil kullanıma açılması mümkün görülmüyor.

ESENBOĞA TÜM YOLCU VE KARGO UÇUŞLARINDA MERKEZ OLUYOR

Ankara Esenboğa Havalimanı, başkentin hem yolcu hem kargo trafiğinde tek merkez rolünü üstleniyor. Tarifeli yolcu seferlerinin yanı sıra charter uçuşlar, umre ve hac organizasyonlarına yönelik seferler ve kargo taşımacılığı da buradan gerçekleştiriliyor.

İç hatlarda Türkiye’nin dört bir yanına aktarmalı veya direkt seferler sunan Esenboğa, dış hatlarda da Avrupa, Orta Doğu ve dönemsel olarak çeşitli destinasyonlara açılan kapı konumunda. Özellikle resmi kurumların, uluslararası örgütlerin ve diplomatik heyetlerin yoğun bulunduğu Ankara için bu stratejik bir önem taşıyor.

Havalimanının şehir merkezine olan mesafesi, kara yolu bağlantıları, toplu taşıma hatları ve taksi/transfer seçenekleri, Ankara’da hava yolunu kullanmak isteyen yolcuların planlarını doğrudan belirliyor. Yolcu, biletini hangi havayolundan alırsa alsın, Ankara kalkışlı veya varışlı bir uçuşta fiilen Esenboğa’ya yönelmek zorunda kalıyor.

ETİMESGUT ASKERİ HAVAALANI FESTİVALLERE EV SAHİPLİĞİ YAPIYOR

Ankara’daki en bilinen askeri meydanlardan biri Etimesgut Havaalanı. Türk Hava Kuvvetleri tarafından kullanılan bu havaalanı, hem lojistik faaliyetler hem de eğitim ve görev uçuşları için önemli bir rol oynuyor.

Etimesgut’un kamuoyunda öne çıkmasının bir diğer nedeni ise zaman zaman geniş katılımlı havacılık festivallerine ve hava gösterilerine ev sahipliği yapması. 

TEKNOFEST gibi etkinlikler veya özel hava gösterileri düzenlendiğinde, vatandaşlar bu meydanı daha yakından görme imkânına kavuşuyor. Ancak bu tip organizasyonlar sırasında dahi, meydan tarifeli sivil yolcu uçuşuna açılmıyor; ziyaretler genellikle kontrollü, davetiyeli ya da kayıtlı giriş sistemiyle gerçekleşiyor.

Mevzuata göre, Etimesgut’un sivil trafiğe açılması için sadece fiziksel altyapı değil, statü değişikliği, sivil terminal, pasaport ve gümrük süreçlerinin de yeniden tanımlanması gerekiyor. Bugünkü durumda ise Etimesgut’un kullanım amacı net olarak askeri ve özel hava faaliyetleriyle sınırlı.

GÜVERCİNLİK KARA HAVACILIĞIN KALBİNİ OLUŞTURUYOR

Ankara’nın merkezine oldukça yakın konumdaki Güvercinlik Havalimanı ise Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na bağlı bir askeri hava üssü. Burası özellikle helikopter trafiği açısından büyük önem taşıyor. Kara Havacılık Okulu’nun da burada bulunması, meydanı yoğun bir eğitim ve operasyon üssü hâline getiriyor.

Şehir sakinlerinin gökyüzünde sıkça gördüğü askeri helikopterlerin önemli bir bölümü Güvercinlik’ten kalkış yapıyor veya buraya iniş yapıyor. Helikopterlerin şehir üzerinde alçak veya orta irtifadan yaptığı uçuşlar zaman zaman dikkat çekse de bu faaliyetler planlı askeri eğitim ve görev uçuşlarının parçası.

Güvercinlik’in sivil yolcu uçuşuna kapalı olması, güvenlik ve askeri sırların korunması açısından kritik kabul ediliyor. Askeri birlik konuşlanması, eğitim alanları ve komuta-kontrol unsurlarıyla birlikte değerlendirildiğinde, bu meydanın statüsünün sivil kullanıma uygun olmadığı vurgulanıyor.

MÜRTED HAVA ÜSSÜ SİVİL TRAFİĞE TAMAMEN KAPALI KALIYOR

Ankara’nın kuzeybatısında yer alan Mürted Hava Üssü (eski adıyla Akıncı), başkentin bir diğer önemli askeri hava üssü olarak öne çıkıyor. Tarihsel süreçte farklı dönemlerde farklı görevler üstlenen bu üs, güncel statüsü itibarıyla yalnızca askeri amaçlarla kullanılıyor.

Mürted’in sivil uçuşlara tamamen kapalı olması, hem askeri güvenlik hem de hava sahası yönetimi açısından zorunlu görülüyor. Bu tip üslerde kullanılan platformlar, yürütülen eğitim faaliyetleri ve operasyonel hazırlık süreçleri nedeniyle, sivil yolcu trafiğiyle aynı altyapının paylaşılması söz konusu olmuyor.

Vatandaşların zaman zaman “Bu uçaklar nereye iniyor, Ankara’da başka havalimanı mı var?” sorusunu sormasına neden olan uçuşların önemli bir bölümü Mürted kaynaklı olabiliyor. Ancak bu uçuşlar askeri nitelikli olup, sivil biletli yolcu taşımıyor.

ANKARA’DA HANGİ HAVALİMANI NE İÇİN KULLANILIYOR?

Ankara’daki havalimanlarının kullanım durumunu özetleyen tablo şöyle:

• Esenboğa Havalimanı (ESB) – Türü: Sivil – Kullanım: Yolcu ve kargo uçuşları (aktif, tarifeli ve charter)
• Etimesgut Havaalanı – Türü: Askeri – Kullanım: Hava Kuvvetleri, lojistik uçuşlar, hava gösterileri ve festivaller
• Güvercinlik Havalimanı – Türü: Askeri – Kullanım: Kara Havacılık Okulu, askeri helikopter üssü
• Mürted Hava Üssü – Türü: Askeri – Kullanım: Hava üssü, operasyonel ve eğitim amaçlı uçuşlar

Bu tablo, Ankara’da sivil yolcu açısından tek adresin Esenboğa olduğunu, diğer meydanların ise tamamen askeri statüde kaldığını net biçimde ortaya koyuyor.

YOLCULAR SADECE ESENBOĞA ÜZERİNDEN UÇUŞ PLANLIYOR

Ankara’da uçak yolculuğu planlayan yolcuların, bilet satın alma aşamasından itibaren Esenboğa Havalimanı üzerinden planlama yapması gerekiyor. İnternet sitelerinde, mobil uygulamalarda veya seyahat acentelerinde karşılaşılan “Ankara (ESB)” ibaresi, doğrudan bu havalimanına karşılık geliyor.

Şehirde başka pistler ve hava üsleri bulunsa da bunlar günlük hayatında uçak bileti alıp seyahat edecek vatandaşın kullanımına açık değil. Yolcu, ister iç hat ister dış hat uçuşu olsun, kalkış ve varış için yalnızca Esenboğa’yı tercih edebiliyor.

Bu çerçevede, Ankara’da ikinci bir sivil havalimanı açılması zaman zaman tartışılsa da mevcut uygulama ve mevzuat, kentin hava trafiğinin tek sivil merkezden yönetilmesini öngörüyor.