Araştırma sonuçları açıklandı: Çok oturanlar dikkat! Beyniniz küçülüyor olabilir!
ABD’de bulunan Vanderbilt University araştırmacılarının yürüttüğü bir çalışma, uzun süre oturmanın beyin sağlığı üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini ortaya koydu. Araştırmaya göre özellikle hareketsiz yaşam tarzı, hafıza ile bağlantılı beyin bölgelerinde incelmeye yol açabiliyor. Peki uzun süre oturmak gerçekten beyni küçültüyor mu? İşte araştırmanın detayları…
ÇOK OTURMAK BEYNİ KÜÇÜLTÜR MÜ?
Vanderbilt Üniversitesi’nde görev yapan bilim insanları, yetişkin bireylerin günlük oturma süreleri ile beyin yapıları arasındaki ilişkiyi inceledi. Çalışmada özellikle hafıza ve öğrenme süreçlerinde kritik rol oynayan temporal lob bölgesi mercek altına alındı.
Araştırma sonuçlarına göre:
Gün içinde daha uzun süre oturan bireylerde, hafıza ile ilişkili beyin bölgelerinde incelme görüldü.
Fiziksel aktivite yapan kişilerde bu incelmenin daha az olduğu tespit edildi.
Egzersiz yapmak, uzun süreli oturmanın etkilerini tamamen ortadan kaldırmasa da koruyucu rol oynayabiliyor.
Bilim insanları, uzun süre hareketsiz kalmanın beyin sağlığı açısından risk oluşturabileceğini vurguladı.
Hangi Beyin Bölgesi Etkileniyor?
Çalışmada özellikle hafıza merkezi olarak bilinen hipokampus çevresindeki medial temporal lob bölgesine odaklanıldı. Bu bölge Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklarla yakından ilişkili.
Araştırmacılar, daha fazla oturma süresine sahip bireylerde bu bölgede yapısal incelme gözlemledi. Bu durum doğrudan bir hastalık anlamına gelmese de, bilişsel gerileme riskine işaret edebilecek bir bulgu olarak değerlendirildi.
Günde Kaç Saat Oturmak Riskli?
Araştırmada net bir “kritik saat” sınırı belirtilmedi. Ancak masa başı çalışan bireylerin günlük 8–10 saati bulan oturma sürelerinin risk faktörü oluşturabileceği ifade edildi. Uzmanlar, uzun süre kesintisiz oturmanın özellikle dikkat edilmesi gereken bir alışkanlık olduğunu belirtti.
Egzersiz Koruyucu mu?
Araştırma, düzenli fiziksel aktivitenin beyin sağlığı üzerinde olumlu etkileri olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Ancak dikkat çeken nokta şu: Gün içinde spor yapmak, uzun süreli kesintisiz oturmanın etkilerini tamamen telafi etmiyor.
Uzmanlara göre en sağlıklı yaklaşım:
- Her 30–60 dakikada bir ayağa kalkmak
- Kısa yürüyüşler yapmak
- Günlük en az 150 dakika orta düzey fiziksel aktivite gerçekleştirmek
- Masa başında esneme hareketleri uygulamak
şeklinde sıralanıyor.
Uzun Süre Oturmanın Diğer Riskleri
Daha önce yapılan bilimsel çalışmalar da uzun süreli hareketsizliğin:
- Kalp ve damar hastalıkları riskini artırabileceğini
- Obeziteye zemin hazırlayabileceğini
- Diyabet riskini yükseltebileceğini
- Duruş bozukluklarına yol açabileceğini
ortaya koymuştu. Vanderbilt Üniversitesi’nin çalışması ise bu risklere beyin sağlığını da eklemiş oldu.
Uzmanlardan Uyarı
Araştırmacılar, elde edilen bulguların uzun süreli gözlemsel verilere dayandığını ve doğrudan “oturmak beyni küçültür” şeklinde kesin bir yargı anlamına gelmediğini belirtti. Ancak hareketsiz yaşam tarzının bilişsel sağlık üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği vurgulandı.
Herhangi bir nörolojik şikâyeti olan kişilerin uzman doktora başvurması gerektiği de hatırlatıldı.
Sonuç: Hareketsizlik Beyin Sağlığını Etkileyebilir
Vanderbilt Üniversitesi’nde yapılan araştırma, uzun süreli oturmanın hafıza ile ilişkili beyin bölgelerinde incelmeye yol açabileceğini gösterdi. Bu bulgu, masa başı çalışan milyonlarca kişi için önemli bir uyarı niteliği taşıyor.
Uzmanlar, düzenli hareketin ve gün içinde aktif kalmanın hem fiziksel hem de bilişsel sağlık açısından kritik önem taşıdığını vurguluyor.