Ankara’da çocuk suç mağduru olunca aile ne yapmalı? Adım adım hukuki yol haritası

Ankara’da bir çocuğun suç mağduru olması halinde süreç, Türk Ceza Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu çerçevesinde, “çocuğun üstün yararı” ilkesi esas alınarak yürütülür. Cinsel istismar, fiziksel şiddet veya hürriyeti tahdit gibi suçlarda amaç, failin cezalandırılması kadar, çocuğun ikincil örselenmesinin önlenmesi ve Ankara’nın ÇİM ile adli görüşme pratiğinin etkin kullanılmasıdır.

AİLE SAKİN KALMALI VE ÇOCUĞA İNANDIĞINI GÖSTERMELİ

Ankara’da bir çocuk “başına kötü bir şey geldiğini” söylediğinde ailenin ilk tepkisi, hukuki süreç kadar psikolojik iyileşme için de belirleyici olur. Çocuğa kızmak, sorgulamak, suçlamak yerine, net bir şekilde “Sana inanıyorum, yanındayım, birlikte çözeceğiz” mesajı verilmesi gerekir. Özellikle cinsel suç şüphesinde çocuğu hemen yıkamamak, iç çamaşırı ve kıyafetleri değiştirmemek, vücuttaki olası izleri temizlememek, ileride ÇİM’de yapılacak muayenede biyolojik delillerin tespiti için kritik önem taşır. Ailenin çocuğa olayı defalarca anlattırmaması, ayrıntılı sorgulama yapmaması, yalnızca temel bilgileri öğrenip uzmanlara bırakması gerekir.

ANKARA’DA İLK BAŞVURU HANGİ BİRİME YAPILMALI?

Olay sıcaksa, fail hâlâ çevredeyse veya çocuğun can güvenliği tehlikedeyse Ankara’da ailelerin ilk olarak 112’yi araması gerekir. Ekipler, çocuğu ve aileyi güvenli alana alarak Çocuk Şube veya ÇİM gibi ilgili birimlere yönlendirir. Aile kendi imkânlarıyla başvuracaksa, Ankara’da herhangi bir karakola gitmek yerine öncelikle Emniyet Müdürlüğü Çocuk Şube Müdürlüğü’ne gitmesi daha doğru bir yöntem olur; çünkü çocuklarla çalışmak üzere eğitilmiş sivil kıyafetli personel burada görev yapar. Ancak en yakın karakola gidilse bile, çocuk mağdurun ifadesinin karakolda alınmaması, Çocuk Polisi birimlerine veya savcılık koordinesinde ÇİM’e sevk edilmesi gerekir. Ankara pratiğinde çocukların klasik ifade odalarında, üniformalı personel eşliğinde sorgulanmaması temel ilkedir.

ÇOCUK İZLEM MERKEZİ TEK SEFERDE KAYIT ALTINA ALIYOR

Ankara’da özellikle cinsel istismar ve ağır şiddet vakalarında süreç çoğunlukla Cumhuriyet savcısının talimatıyla Çocuk İzlem Merkezi üzerinden yürütülür. 

ÇİM’in amacı, çocuğun karakol, savcılık ve hastane arasında defalarca gidip gelmesini engellemek ve tek seferde delil toplama, ifade alma ve tıbbi değerlendirme yapmaktır. ÇİM’de, aynalı odalarda gerçekleştirilen adli görüşme sırasında Cumhuriyet savcısı, adli görüşmeci, doktor ve zorunlu müdafi avukat birlikte hareket eder. Görüşme, çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uygun sorularla, psikolog veya sosyal hizmet uzmanı aracılığıyla yürütülür ve sesli-görüntülü olarak kayda alınır. Ankara’daki uygulamada aile, genellikle izleme odasında süreci takip eder; çocuğun yanında bulunarak ifade sürecine doğrudan müdahil olmaz, böylece çocuk üzerindeki baskı azaltılır.

ANKARA ADLİYESİ’NDE ADLİ GÖRÜŞME ODALARI DEVREYE GİRİYOR

Çocuk ÇİM’e yönlendirilmemişse ya da olayın niteliği gereği (örneğin daha hafif nitelikli darp, hakaret, tehdit gibi suçlarda) adliye süreci öne çıkmışsa Ankara Adliyesi’ndeki Adli Görüşme Odaları kullanılır. Bu odalar, çocuğun faille aynı ortamda bulunmaması, adliye koridorlarında travmatize olmaması için ev ortamına benzer şekilde tasarlanmıştır. Savcı, yöneltmek istediği soruları kulaklık aracılığıyla adli görüşmeci uzmana iletir. Uzman, soruyu sadeleştirerek, çocuğun anlayabileceği dil ve seviyede aktarıp yanıtı alır. Görüşme süreci, yine sesli ve görüntülü olarak kaydedilerek ileride mahkemede doğrudan delil olarak kullanılabilecek nitelikte arşivlenir. Böylece Ankara’da çocuk mağdurun aynı olayı tekrar tekrar anlatması gerekliliği asgari düzeye indirilir.

ZORUNLU AVUKAT ATAMASI ÇOCUĞU KORUMA AMACI TAŞIYOR

Çocuk, Ankara’da suç mağduru olduğunda ailenin gelir durumu ne olursa olsun baro tarafından zorunlu müdafi atanması yasal bir zorunluluktur. Ankara Barosu CMK servisi, savcılık veya kolluk bildirimi üzerine ücretsiz bir avukat görevlendirir. Ailenin, çocuğun ifadesi alınmadan önce avukatın gelmesini beklemesi gerekir; çünkü avukat, hukuka aykırı, yönlendirici veya çocuğu baskı altına alan sorulara itiraz ederek sürecin sağlıklı yürütülmesini sağlar. 

Ankara’daki uygulamada, baro tarafından atanan avukat, soruşturma ve kovuşturma boyunca çocuğun menfaatini gözetir, koruma tedbirleri ve tazminat talepleri konusunda aileye yol gösterir.

MAHKEME SÜRECİ ÇOCUĞU FAİLLE KARŞILAŞTIRMADAN YÜRÜTÜLÜYOR

Soruşturma sonunda Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı iddianame düzenleyip dava açtığında süreç mahkeme aşamasına geçer. Çocuk mağdurun duruşma salonuna getirilmesi, faile bakarak ifade vermesi olağan yöntem değildir; Ankara’daki mahkemeler çoğu durumda ÇİM veya Adli Görüşme Odası kayıtlarını doğrudan delil olarak kabul eder. Yargılama sürecinde hâkim, istisnai bir zorunluluk görmedikçe çocuğu tekrar dinlememeye özen gösterir. Zorunlu hallerde ise çocuk, failden tamamen ayrı bir ortamda, yine adli görüşme odası üzerinden SEGBİS bağlantısıyla dinlenir. Çocukla ilgili ceza davaları kapalı duruşma usulüyle yapılır; izleyici alınmaz, dosyaya yayın yasağı konulabilir ve kimlik bilgilerinin gizlenmesi sağlanır.

KORUMA TEDBİRLERİ ANKARA’DA HIZLI ŞEKİLDE TALEP EDİLEBİLİYOR

Ankara’da çocuk mağdurun ve ailenin güvenliği tehlikedeyse, savcılık veya aile mahkemesi nezdinde 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma talep edilebilir. Bu çerçevede hâkim; şüpheli veya sanığın çocuğa ve aileye yaklaşmamasına, iletişim kurmamasına, ortak konutu terk etmesine, belirli bölgelere girmemesine karar verebilir. Kolluk aracılığıyla adres koruma, riskli bölgelerden uzak tutma ve acil durum butonu gibi uygulamalar devreye sokulabilir. 

Ankara’daki pratikte, şiddet riski yüksek görülen dosyalarda gecikmesinde sakınca bulunan hallerde hâkim, tek taraflı talep üzerine, karşı tarafı dinlemeden geçici koruma kararı verebilmektedir.

HUKUKİ SÜREÇ KADAR PSİKOLOJİK DESTEK DE ZORUNLU HALE GELİYOR

Soruşturma ve dava süreçlerinin tamamlanması, Ankara’da çocuk mağdurun iyileşme sürecinin bittiği anlamına gelmez. Uzmanlar, çocuklar için travma sonrası psikososyal desteğin mutlaka planlanmasını öneriyor. Ankara’da Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü birimleri, ŞÖNİM’ler ve bazı belediyelerin psikolojik danışmanlık merkezleri çocuk mağdurlara ücretsiz destek sunabiliyor. 

Ailelerin, randevu alarak düzenli takip talep etmesi, okul rehberlik servisiyle koordineli şekilde hareket etmesi ve çocuğun gizliliğini gözeterek sosyal çevreyle bilgiyi sınırlı paylaşması gerekiyor. Sosyal medyada olayın ayrıntılı anlatılması, çocuğun kimliğinin ifşa edilmesine, ileride akran zorbalığına ve yeni travmalara yol açabiliyor.

ANKARA’DA ÇOCUK VE YETİŞKİN MAĞDUR SÜRECİ FARKLI İŞLİYOR

Yetişkin bir mağdur Ankara’da doğrudan karakolda ifade verebilir, ifadeyi bizzat polis veya savcı alabilir ve aynı kişi soruşturma aşamasında gerektiğinde yeniden çağrılabilir. 

Çocuğun mağdur olduğu dosyalarda ise, ifade kural olarak karakolda alınmaz, çocuk polis birimine, ÇİM’e veya adli görüşme odalarına sevk edilir. İfade süreci bir adli görüşmeci psikolog üzerinden yürütülür, yapılan görüşme sesli ve görüntülü kaydedilir ve tekrar tekrar anlatım yapılmaması temel ilke kabul edilir. Yetişkin mağdurlar için avukat talebi isteğe bağlıyken, Ankara’daki çocuk mağdurlar için Ankara Barosu tarafından ücretsiz avukat atanması kanuni zorunluluktur. Böylece, çocuğun üstün yararı ve ruhsal bütünlüğünün korunması, soruşturma ve yargılama kadar önemli bir hedef haline gelir.

SIK SORULAN SORULAR

1. Ankara’da çocuğum mağdur olduğunda önce karakola mı yoksa ÇİM’e mi gitmeliyim?

• Acil bir tehlike varsa 112’yi aramanız, ekiplerin sizi yönlendirmesi en doğru yoldur. Kendi imkânınızla hareket ediyorsanız, Ankara’da öncelikle Çocuk Şube Müdürlüğü’ne gitmeniz ve olay cinsel istismar ise savcılık talimatıyla ÇİM’e sevk istemeniz gerekir.

2. Çocuğumun ifadesi Ankara’da karakolda alınırsa süreç hatalı mı ilerlemiş olur?

• Çocuk mağdurların ifadesinin klasik karakol ortamında alınmaması gerekir. Ankara’daki yerleşik uygulamada ifade, çocuk polisi, ÇİM veya adli görüşme odalarında alınmalıdır. İfade karakolda alınmışsa avukatınızla görüşerek tutanağa itiraz etme ve ek adli görüşme talep etme imkânlarını değerlendirmeniz gerekir.

3. Ankara Barosu’nun atadığı ücretsiz avukatı kabul etmek zorunda mıyım?

• Hayır, isterseniz kendi özel avukatınızı da tutabilirsiniz. Ancak çocuğun mağdur olduğu dosyalarda, Ankara Barosu CMK listesinde yer alan bir avukatın da resen atanması zorunludur. Özel avukatınız olsa bile, baro avukatı da çocuğun üstün yararı için sürece dahil olabilir.

4. Ankara’da koruma kararı çıkması ne kadar sürer?

• 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleri, özellikle risk yüksekse oldukça kısa sürede verilebilir. Ankara’da uygulamada, acil durumlarda hâkim aynı gün içinde geçici koruma kararı verebilmektedir. Avukatınız veya savcılık aracılığıyla aile mahkemesine başvuru yapılması yeterlidir.

5. Çocuğum olaydan sonra Ankara’da okuluna devam etmeli mi, okul bilgilendirilmeli mi?

• Bu konuda tek bir doğru yoktur; çocuğun psikolojik durumu ve uzman görüşü belirleyicidir. Genellikle Ankara’da psikolog veya psikiyatri desteğiyle birlikte, okul rehberlik servisi bilgilendirilerek, çocuğun akran zorbalığına karşı korunacağı bir plan yapılması önerilir. Okul yönetimiyle paylaşacağınız bilgilerin kapsamını gizlilik ilkesi çerçevesinde sınırlı tutmanız önemlidir.