Sıradan bir dalgınlık mı, yoksa ciddi bir hastalık mı? İşte göz ardı etmemeniz gereken kritik işaretler

Unutkanlık ne zaman hastalık belirtisi olur?

Anahtarları evde unutmak, bir ismi hatırlayamamak ya da randevu saatini karıştırmak… Günlük hayatın yoğun temposu içinde bu tür unutkanlıklar pek çok kişinin yaşadığı sıradan durumlar arasında yer alıyor. Uzmanlara göre özellikle stres, uykusuzluk ve yoğun çalışma temposu hafızayı geçici olarak etkileyebiliyor. Ancak unutkanlık bazı durumlarda basit bir dalgınlığın ötesine geçerek ciddi sağlık sorunlarının habercisi olabiliyor.

Hangi Unutkanlıklar Risk Sinyali Veriyor?

Uzmanlar, unutkanlığın sıklığı ve kişinin günlük yaşamını ne ölçüde etkilediğinin belirleyici olduğuna dikkat çekiyor. Eğer kişi:

Aynı soruyu gün içinde defalarca soruyor,

Yakın çevresindeki kişilerin isimlerini hatırlamakta zorlanıyor,

Günlük rutin işlerini yapamaz hale geliyor,

Yolunu sık sık kaybediyor,

Konuşurken kelimeleri bulmakta ciddi güçlük çekiyor,

bu belirtiler basit bir hafıza zayıflığından daha fazlasına işaret edebiliyor. Özellikle unutkanlığın giderek artması ve kişinin sosyal ya da mesleki yaşamını etkilemesi durumunda bir uzmana başvurulması gerekiyor.

Yaş Faktörü Önemli Ama Tek Başına Yeterli Değil

İleri yaşla birlikte hafıza performansında doğal bir yavaşlama görülebiliyor. 65 yaş üzerindeki bireylerde unutkanlık şikâyetleri daha sık dile getiriliyor. Ancak uzmanlar, “yaşlılıkta olur” düşüncesinin yanıltıcı olabileceğini vurguluyor. Çünkü bazı hafıza sorunları, nörolojik hastalıkların erken belirtisi olabiliyor.

Örneğin, demans türlerinden biri olan Alzheimer hastalığı genellikle sinsi ve yavaş ilerliyor. İlk evrelerde basit unutkanlık gibi görünen belirtiler zamanla ciddi bilişsel kayıplara dönüşebiliyor.

Alzheimer ve Demansın Erken Belirtileri

Uzmanlara göre Alzheimer hastalığı başlangıcında en sık görülen bulgulardan biri yakın geçmişte yaşanan olayların unutulması oluyor. Kişi dün ne yaptığını hatırlamazken, yıllar önceki anılarını net biçimde anlatabiliyor. Hastalık ilerledikçe yön bulma güçlüğü, karar verme problemleri ve davranış değişiklikleri ortaya çıkabiliyor.

Demans ise tek bir hastalık değil; hafıza, düşünme ve sosyal becerilerde gerilemeye yol açan bir tabloyu tanımlıyor. Bu nedenle unutkanlık şikâyeti olan bireylerin nöroloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi önem taşıyor.

Unutkanlık Her Zaman Nörolojik Nedenli Değil

Hafıza sorunları sadece nörolojik hastalıklardan kaynaklanmıyor. B12 vitamini eksikliği, tiroit hormon bozuklukları, depresyon, kronik stres ve uykusuzluk da unutkanlığa yol açabiliyor. Özellikle depresyon yaşayan kişilerde dikkat ve odaklanma sorunları hafıza zayıflığı şeklinde kendini gösterebiliyor.

Bu nedenle uzmanlar, unutkanlık şikâyeti olan bireylerde kan tahlilleri ve gerekli görülen nörolojik testlerin yapılması gerektiğini belirtiyor. Erken teşhis birçok durumda tedavi sürecini kolaylaştırıyor.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Unutkanlık şu durumlarda ciddiye alınması gereken bir belirti haline geliyor:

Şikâyetler 6 aydan uzun süredir devam ediyorsa,

Günlük yaşam aktivitelerini aksatıyorsa,

Aile bireyleri tarafından da fark ediliyorsa,

Kişilik ve davranış değişiklikleri eşlik ediyorsa.

Bu tür durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor. Erken tanı, özellikle nörodejeneratif hastalıklarda hastalığın seyrini yavaşlatma açısından önem taşıyor.

Hafızayı Güçlendirmek Mümkün mü?

Uzmanlar, düzenli uyku, dengeli beslenme, fiziksel aktivite ve zihinsel egzersizlerin hafıza sağlığı üzerinde olumlu etkileri olduğunu belirtiyor. Bulmaca çözmek, kitap okumak, yeni bir dil öğrenmek gibi aktiviteler beyin fonksiyonlarını destekliyor. Ayrıca sosyal etkileşimin sürdürülmesi de bilişsel gerilemeyi yavaşlatabiliyor.

Sonuç olarak, her unutkanlık hastalık anlamına gelmiyor. Ancak belirtiler giderek artıyor ve günlük yaşamı etkiliyorsa bu durum bir alarm olabilir. Uzman değerlendirmesi, basit bir vitamin eksikliği ile ciddi bir nörolojik hastalığın ayırt edilmesinde kritik rol oynuyor.