Ankara'da ikinci el kitap nerede bulunur?

Başkent Ankara’nın kültürel hafızasını ayakta tutan sahaf dünyası, artan kitap maliyetleri ve dijitalleşmeye inat dokunulabilir mazi arayışıyla birlikte kitapseverlerin sığınağı olmaya devam etmektedir. 

Kızılay’ın kalbinde yer alan Olgunlar Sokak’taki açık hava tezgahları ile Ulus’un tarihi atmosferini soluyan Adil Han, akademik yayınlardan baskısı tükenmiş nadir romanlara kadar geniş bir literatürü meraklılarıyla buluşturuyor.

KİTAP FİYATLARI ARTINCA OKUYUCU SAHAFLARA YÖNELİYOR

Yayıncılık sektöründe kağıt maliyetlerinin dövize endeksli artışı, sıfır kitap etiketlerinde ciddi yükselişlere neden olurken, bu durum okuyucuyu ikinci el pazarına (sahaf) itiyor. Özellikle üniversite öğrencilerinin yoğun yaşadığı Ankara’da, ders kitaplarının temini için ilk adres sahaflar oluyor. 

Ancak sahaf kültürü sadece ucuz kitap almak demek değil; aynı zamanda bir kitabın yaşanmışlığını, önceki sahibinin satır altı çizimlerini ve notlarını devralmak anlamına geliyor. Bu kültürel alışveriş, Ankara’nın gri atmosferine renk katan en önemli sosyal dinamiklerden biri olarak kabul ediliyor.

OLGUNLAR SOKAK AÇIK HAVA KÜTÜPHANESİNİ ANDIRIYOR

Çankaya ilçesi sınırlarında, Madenci Anıtı ile özdeşleşen Olgunlar Sokak, Türkiye’nin en bilinen kitap çarşılarından biri olma özelliğini koruyor. 

Buradaki tezgahlar, sabahın erken saatlerinden gece geç vakitlere kadar kitapseverlere hizmet veriyor. Olgunlar’da daha çok sirkülasyonu hızlı olan güncel romanlar, KPSS, YKS gibi sınavlara hazırlık kitapları ve popüler dergiler bulunuyor. 

Belediye zabıtası ve İl Kültür Turizm Müdürlüğü ekiplerinin denetiminde olan bu alanda, yaya trafiğinin yoğunluğu alışverişi canlı tutuyor. 

Öğrenciler burayı genellikle "takas" (bir kitap verip yerine yenisini indirimli alma) yöntemi için kullanıyor, böylece bütçelerini koruyor.

ADİL HAN TARİHİ DOKUSUYLA KOLEKSİYONCULARI AĞIRLIYOR

Ulus’ta yer alan ve daha "ağır" bir havaya sahip olan Adil Han ise, gerçek sahaf tutkunlarının ve koleksiyonerlerin mabedi olarak biliniyor. 

Burada zaman daha yavaş akıyor, raflarda Osmanlıca el yazmalarından, Cumhuriyet’in ilk dönemine ait dergilere kadar bulunması zor eserler yer alıyor. 

Adil Han esnafı, mesleğin "erbap"ları olarak nitelendiriliyor ve müşterilerine sadece kitap satmıyor, aynı zamanda eserin tarihi ve önemi hakkında akademik düzeyde bilgi veriyor. Buradaki dükkanlar genellikle dar, kitap yığınlarıyla dolu ve kendine has kağıt kokusuna sahip.

Araştırmacılar, tez yazan akademisyenler ve ilk baskı (birinci hamur) meraklıları için Adil Han, Ankara’da eşi benzeri olmayan bir hazine niteliği taşıyor.

FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU DENETİMLERİ SIKILAŞTIRIYOR

İkinci el kitap piyasasında en çok dikkat edilmesi gereken husus, yasal olarak "ikinci el" ile "korsan" ayrımının iyi yapılması.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu gereğince, bandrolsüz veya usulsüz bandrollü kitap (korsan) satışı suç teşkil ediyor.

Ankara Emniyet Müdürlüğü Güvenlik Şube ekipleri, hem Olgunlar hem de Adil Han çevresinde periyodik denetimler yaparak telif haklarını koruyor. Vatandaşların, sahaftan kitap alırken kitabın orijinal (bandrollü veya eski basımsa yayınevi kaşeli) olmasına, fotokopi çoğaltma olmamasına dikkat etmesi gerekiyor. İkinci el statüsündeki bir kitabın satışı yasal iken, yazarın ve yayınevinin hakkını gasp eden korsan nüshalar hem satıcıya hem de bilerek alana hukuki sorumluluk yükleyebiliyor.

PAZARLIK KÜLTÜRÜ ALIŞVERİŞİN AYRILMAZ PARÇASINI OLUŞTURUYOR

Ankara sahaf kültürünün yazılı olmayan en önemli kuralı pazarlık. Kitapların kondisyonuna (yıpranma durumu, cilt sağlamlığı, eksik sayfa olup olmaması) göre fiyatlar değişkenlik gösterebiliyor. Özellikle nadir eserlerde fiyat standardı bulunmadığından, alıcının ürün hakkında bilgi sahibi olması elini güçlendiriyor. Adil Han ve Kocabeyoğlu Pasajı gibi yerlerde esnafla kurulan diyalog, fiyattan çok "muhabbet" üzerine kurulu ve iyi bir okuyucu olduğunu hissettiren müşteriye her zaman "öğrenci indirimi" veya "müdavim ıskontosu" uygulanıyor.