Ankara trafiğinde ehliyet affı ve ceza puanı mağduriyeti yaşayan sürücülerin sorunları neler?

Ankara’da ticari ve hususi sürücülerin ceza puanı birikimi nedeniyle ehliyetlerine el konulması, başkent trafiğinde hem hukuki hem de ekonomik tartışma yaratıyor. Özellikle taksi, dolmuş, servis ve nakliye şoförleri, “ekmek teknesi” olarak gördükleri ehliyetleri olmadan geçinemediklerini belirterek, yeniden ehliyet affı talep ediyor. Uzmanlar ise trafik güvenliğinin zayıflatılmaması uyarısında bulunuyor.

ANKARA TRAFİĞİNDEKİ RİSKLER NELER?

Ankara, bürokrasi yoğunluğu, resmi kurum trafiği ve sürekli artan nüfusuyla Türkiye’nin en sıkı denetlenen kentleri arasında yer alıyor. Eskişehir, Konya ve İstanbul yolu gibi ana arterlerde Elektronik Denetleme Sistemleri (EDS) ve kameralar, hız sınırı, kırmızı ışık ve şerit ihlallerini anlık tespit ediyor. Bu tablo, kurallara uymayan sürücülere karşı caydırıcı görülse de özellikle profesyonel şoförler, sistemde “zorunlu ihlallerin” dikkate alınmadığını savunuyor.

CEZA PUANI NEDİR?

Mevzuata göre sürücüler, bir yıl içinde 100 ceza puanına ulaştığında ehliyetlerine 2 ay süreyle el konuluyor. Ankara’da taksi, dolmuş, okul ve personel servisi ile nakliye yapan on binlerce şoför için bu süre, sadece araç kullanamamak değil, doğrudan gelir kaybı anlamına geliyor. Sürücüler, kırmızı ışık, emniyet kemeri, telefonla konuşma gibi ihlallerin puanlarının yüksek olduğunu, küçük hataların biriktiğini belirtiyor. “Hatalıyız, para cezasını ödeyelim ama ehliyetimiz alınmasın, işimizden olmayalım” talebi öne çıkıyor.

EDS CEZALARI KASTİ İHLAL Mİ?

Başkentte sürücüler, bazı cezaların trafikteki fiili durumu yansıtmadığını dile getiriyor. Örneğin, sıkışık trafikte mecburi şerit değişikliği, kısa süreli dur-kalk anlarında şerit ihlali veya akışa uyma zorunluluğu gibi hallerde de sistemin otomatik olarak ceza yazdığı ifade ediliyor. Sürücüler, kasti ihlal ile zorunlu manevranın ayrılmadığını, bunun da ceza puanlarını hızla doldurduğunu vurguluyor. Bu durum, Ankara’da EDS noktaları için “denetim değil, tuzak” algısına yol açıyor.

EHLİYET AFFI MÜMKÜN MÜ?

Türkiye’de geçmiş yıllarda çıkarılan ehliyet affı düzenlemeleri, belirli suçlar hariç olmak üzere pek çok sürücünün yeniden trafiğe dönmesini sağladı. 2023’teki düzenleme gibi örneklerde; alkol, uyuşturucu, ölümlü veya ağır yaralanmalı kazalar ile drift ve benzeri tehlikeli eylemler kapsam dışında tutuldu. Ancak Ankara’da sadece ceza puanı birikimi nedeniyle ehliyetini kaptıran, af kapsamı dışında kalan ya da süreci kaçıran önemli bir kesim, “kapsamlı ve temiz bir sayfa” açılmasını istiyor. Bu grup, yeni bir afla puanlarının sıfırlanmasını, ehliyetlerinin şartlı olarak iadesini talep ediyor.

EHLİYET AFFI HANGİ RİSKLERİ DOĞURUR?

Çalışma çağındaki nüfusun yoğun olduğu Ankara’da ehliyetsiz kalmak, özellikle ticari sürücüler için doğrudan işsizlik riskini beraberinde getiriyor. Yüksek enflasyon ve artan yaşam maliyeti, bu baskıyı daha görünür hale getiriyor. Sürücüler, ceza puanı nedeniyle evine ekmek götüremediğini, aile düzeninin bozulduğunu anlatırken, hukukçular ve uzmanlar ise trafikte caydırıcılığın zayıflamaması gerektiğini vurguluyor. Sürekli af beklentisi oluşmasının, “nasılsa af gelir” düşüncesiyle ihlalleri artırabileceği belirtiliyor.

Öte yandan, alkol veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanma, makas atma, drift, aşırı hızla ölümlü kaza gibi fiillerin affedilmesinin toplum vicdanını zedeleyeceği ortak görüş olarak öne çıkıyor. Bu nedenle Ankara özelinde de, talep edilen bir af olsa bile “trafik terörü” olarak nitelenen ağır eylemlerin kesinlikle kapsam dışı bırakılması gerektiği dile getiriliyor.

ŞARTLI VE KADEMELİ AF NE DEMEK?

Uzmanlar, Ankara trafiğinde hem mağduriyetleri azaltmak hem de kamu güvenliğini korumak için toptan bir af yerine şartlı ve kademeli bir model öneriyor. Buna göre; ölümlü kazaya karışmamış, alkol veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanmamış, sadece ceza puanı birikimi nedeniyle ehliyeti alınmış sürücüler için, belirli koşullarla ikinci bir şans tanınabileceği ifade ediliyor.

Bu koşullar arasında; ağırlaştırılmış psikoteknik değerlendirmelerden başarıyla geçme, belirli bir süre “aday sürücü” statüsünde sıkı denetime tabi olma, birikmiş para cezalarının yapılandırılarak ödenmesi gibi adımlar öne çıkıyor. Böylece hem geçimini direksiyonla sağlayan Ankaralı şoförlerin sisteme geri dönmesi hem de “kurallara uymazsam yeniden men edilirim” bilinciyle daha dikkatli araç kullanmaları hedefleniyor.

ANKARA İÇİN ÖZEL DÜZENLEME YAPILABİLİR Mİ?

Ankara’da yoğun kamera ağı, resmi konvoylar, pik saatlerde artan stres ve yoğun trafik baskısı, diğer illerden farklı bir pratik oluşturuyor. Sürücü temsilcileri, bu nedenle başkent için ceza puanı değerlendirmelerinde daha gerçekçi ve esnek bir yaklaşım geliştirilmesini istiyor. Örneğin, zorunlu manevra durumlarında sistemin sürücüyü otomatik cezalandırmaması, tekrarlayan hafif ihlaller için puanların kademeli artması, eğitim odaklı uyarıların güçlendirilmesi gibi öneriler dile getiriliyor.

Mevzuat tarafında ise ceza puanı sisteminin tamamen kaldırılması yerine, orantısız bulunan noktalarda güncelleme yapılması, profesyonel sürücüler için ek eğitim zorunluluğu getirilmesi ve denetimlerin “ceza kesmek”ten çok “kazayı önlemek” odaklı kurgulanması gerektiği belirtiliyor.