Etimesgut Belediyesi, 21/b ile 652 milyon liralık yemek alımı yapmış!

Etimesgut Belediyesinin 2025 yılı Faaliyet Raporu Belediye Meclisi’nde görüşüldü. Erdal Beşikcioğlu yönetimindeki belediyenin, deprem ve sel felaketleri gibi öngörülemeyen durumlarda doğrudan alım yapılabilmesi için kanunun tanıdığı 21/B maddesine dayanarak 652 milyon liralık yemek alımı yaptığı, üstelik sözleşme tarihinin, ihale tarihinden önce olduğu ortaya çıktı.

ERDAL BEŞİKCİOĞLU VE EKİBİ NEDEN 21/B MADDESİNİ KULLANDI?

Kürsüye gelerek 652 milyon liranın hesabını soran AK Parti Etimesgut Belediye Meclis Üyesi Volkan Coşkun,  ihale tarihi 21 Şubat iken, sözleşme tarihinin nasıl 2 Şubat olduğunu da sordu. AK Partili Volkan Coşkun, Sayıştay incelemesinde olduğu için daha göremedikleri ve içinde neler olduğunu henüz bilmedikleri 64 dosyanın da bulunduğunu belirterek şunları söyledi:

"Gelelim en dikkat çekici konuya: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu 21/B maddesi. Bu madde; deprem, sel, salgın gibi ani ve öngörülemeyen olağanüstü durumlar için düzenlenmiş istisnai bir hükümdür. Ancak görüyoruz ki Etimesgut'ta sanki farkında olmadığımız bir afet yaşanmış gibi bu madde geniş bir şekilde kullanılmıştır.

Etimkent A.Ş. üzerinden 632 milyon 56 bin 450 TL 20 kuruş tutarında yemek ihalesi 21/B kapsamında yapılması, izah edilmesi gereken çok ciddi bir konudur. Ve bu ihale belediye bütçemizin yaklaşık %15'ini oluşturmaktadır. Üstelik ihale tarihi 21 Şubat iken, sözleşme tarihi 2 Şubat olması da ayrıca açıklanması gereken bir durumdur.

Açık ve net soruyorum: 632 milyonluk bir ihtiyaç gerçekten ani ve öngörülemez midir? Yoksa bu süreç ihale yapılmadan sonuçlandırılmak istenildiği için mi bu yöntem tercih edilmiştir? Çünkü kanun açıktır; planlanabilir işler 21/B kapsamına sokulamaz. İstisnai hükümler keyfi uygulamaya dönüşürse kamu yönetimine olan güven ciddi şekilde zarar görür. Ayrıca 64 dosyanın Sayıştay incelemesinde olması nedeniyle tarafımızca incelenemediğini de belirtmek isterim."

NİHAT YALÇIN: ETİMESGUT’TA DEPREM Mİ OLDU?

Ankara Büyükşehir Belediyesi AK Parti Grup Başkanvekili Nihat Yalçın, sosyal medya platformu X’teki hesabı @_nihatyalcin üzerinden, AK Parti Etimesgut Belediye Meclis Üyesi Volkan Coşkun’un kürsü konuşmasının yer aldığı videoyu paylaşarak şunları sordu:

“Etimesgut’ta deprem mi oldu, sel mi bastı? Yoksa bizim göremediğimiz bir “doğal afet” mi yaşandı? 21/B maddesi acil ve öngörülemeyen durumlar içindir. Peki 652 milyon liralık neyi öngöremediniz? Üstelik sözleşme tarihi 2 Şubat, ihale 21 Şubat!”

KAMU İHALE KANUNU’NUN 21/B MADDESİ NEDİR?

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/b maddesi, devlet kurumlarının normalde uzun süren açık ihale sürecini beklemeden, bazı çok acil ve önceden tahmin edilemeyen durumlarda alım yapabilmesine imkân veren istisnai bir kural.

Basit anlatımla:

- Normal şartta belediye, bakanlık ya da kamu kurumu bir şey alacaksa önceden plan yapar

- İhale açar

- Firmalar teklif verir

- En uygun teklif seçilir

Ama bazen öyle bir durum olur ki, bunu beklemek mümkün değil. İşte 21/b, tam da bu gibi anlar için var.

21/B MADDESİ NE ZAMAN KULLANILIR?

Kanundaki mantık şu:

• Doğal afet
• Salgın hastalık
• Ani ve beklenmeyen olay
• Can ve mal güvenliğini ilgilendiren acil durum
• Önceden planlanamayan ve hemen çözülmesi gereken ihtiyaçlar

varsa, kurum hızlı şekilde alım yapabilir.

Yani bu madde, günlük ve bilinen ihtiyaçlar için değil; “şu an hemen çözülmezse büyük sorun olur” denilen durumlar için.

21/B ÖRNEKLERİ

Bir belediye yemek hizmetini öngöremez mi? Kış mevsiminin geleceği tarih belli iken yerel yönetim kar yağacağını öngörememiş gibi 21/B'yi kullanabilir mi? Aslında bunu anlamak için örneklere bakmak gerekiyor.

PANDEMİ ÖNGÖRÜLEMEZDİ, MASKE ALIMLARI 21/B İLE YAPILDI

Covid-19 salgını, 21/B için güzel bir örnek. Pandemi başlamadan önce:

• Hiç kimse kısa sürede milyonlarca maskeye ihtiyaç duyulacağını bilmiyordu
• Hastaneler, sağlık çalışanları ve vatandaşlar için bir anda çok büyük maske ihtiyacı oluştu
• Normal ihale süreci beklenseydi, sağlık hizmeti aksayabilirdi

Bu yüzden Sağlık Bakanlığı ya da ilgili kamu kurumlarının çok hızlı maske, eldiven, tulum, dezenfektan alması mantıklı bir 21/b örneğiydi.

Çünkü burada:

• durum aniydi
• önceden öngörülemedi
• aciliyeti vardı
• beklemek kamu sağlığını riske atabilirdi

DEPREMDEN SONRA ÇADIR VE YEMEK ALIMI

Bir şehirde büyük deprem olduğu farz edilirse, acil lazım olanlar şu şekilde sıralanabilir:

• çadır
• battaniye
• seyyar tuvalet
• sıcak yemek
• içme suyu

Böyle bir durumda belediye veya devletin “önce 40 gün ihale bekleyelim” demesi mümkün değil. Bu yüzden 21/b kullanılabilir. Ancak Türkiye'nin deprem gerçeği sebebiyle neredeyse artık bu durum bile 21/b kapsamında değerlendirilmemeli.

SEL FELAKETİNDEN SONRA POMPA VE TEMİZLİK HİZMETİ

Bir ilçeyi sel bastıysa:

• suların tahliyesi
• çamurun temizlenmesi
• geçici barınma malzemeleri
• acil gıda desteği

gibi ihtiyaçlar doğabilir. Bu da 21/b’ye uygun olabilir.

HASTANEDE ANİ KRİTİK ARIZA

Bir devlet hastanesinin yoğun bakım ünitesindeki hayati cihazlar aniden kullanılamaz hale geldiyse ve bunun bekleme şansı yoksa, acil alım gerekebilir. 

Bu da bazı durumlarda 21/b mantığına yaklaşır.

21/B HANGİ DURUMLARDA UYGUN DEĞİLDİR?

İşin en kritik kısmı burası.

Bir ihtiyaç:

• önceden biliniyorsa
• her yıl tekrar ediyorsa
• planlanabiliyorsa
• acil değilse

o zaman 21/b kullanılamaz. Çünkü kanun bu maddeyi “istisna” olarak vermiştir. Yani normal yöntem yerine sürekli kullanılan bir kısa yol değildir.

DEPREM YEMEĞİ, BELEDİYE YEMEĞİ

Örneğin bir deprem oldu, 3 gün içinde 100 bin kişiye yemek çıkarılması gerekiyor. Bu acildir, beklenmedik bir durumdur. 21/b mantıklıdır. Ancak bir belediye, kendi personeline veya sosyal tesislerine yıl boyunca düzenli verilecek yemek hizmetini almak istiyor.  

Bu ihtiyaç:

• sürpriz değil
• her gün yemek yenileceği belli
• önceden planlanabilir

Dolayısıyla yemek hizmeti alımının açık ihale ile yapılması gerekiyor.

Belediyenin yemek hizmeti alımı şayet personeli için değil de, Ramazan ayında "halka iftar yemekleri vermek" içinse, ramazan ayının da tarihi bilindiği için öngörülemez değil. Ancak kurban bayramının bu sene de hac mevsimine denk geldiği, her gün cuma namazının kılındığı Türkiye'de ramazan ayının örgörülememesi ihtimali de bulunuyor.