DSÖ açıkladı: Bu hastalık nedeniyle yüz binlerce kişi hayatını kaybetti! İşte belirtiler ve bilinmesi gerekenler
Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre 2024 yılında sıtma nedeniyle 610 bin kişi yaşamını yitirdi. Peki sıtma nedir, nasıl bulaşır, belirtileri neler? İşte merak edilen detaylar...
DSÖ Verileri Endişelendirdi: Sıtma Vakaları Konuşuluyor
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) paylaştığı verilere göre 2024 yılında dünya genelinde yaklaşık 610 bin kişi sıtma nedeniyle yaşamını yitirdi. Açıklanan rakamlar, sivrisinek yoluyla bulaşan hastalığın özellikle tropikal bölgelerde hâlâ önemli sağlık sorunları arasında yer aldığını ortaya koydu. Uzmanlara göre sıtma, erken teşhis ve tedavi edilmediğinde ciddi sağlık sorunlarına ve ölümcül sonuçlara yol açabiliyor.
Sıtma Nedir?
Sıtma, “Plasmodium” adı verilen parazitlerin neden olduğu bulaşıcı bir hastalık olarak biliniyor. Hastalık çoğunlukla enfekte dişi Anofel sivrisineklerinin insanları ısırmasıyla bulaşıyor.
Parazitler kana geçtikten sonra karaciğere ulaşıyor ve burada çoğalmaya başlıyor. Daha sonra kırmızı kan hücrelerini etkileyerek hastalığın belirtilerini ortaya çıkarıyor.
Sıtma Nasıl Bulaşıyor?
Uzmanlara göre sıtmanın en yaygın bulaşma yolu sivrisinek ısırıkları oluyor.
Ancak daha nadir durumlarda:
- Kan nakli
- Organ nakli
- Enfekte iğne kullanımı
- Hamilelikte anneden bebeğe geçiş
gibi yollarla da bulaş görülebiliyor.
Sıtma Belirtileri Neler?
Sıtma belirtileri genellikle enfekte sivrisinek ısırığından sonra birkaç gün ila birkaç hafta içinde ortaya çıkabiliyor.
En sık görülen belirtiler arasında:
- Yüksek ateş
- Titreme nöbetleri
- Yoğun terleme
- Baş ağrısı
- Kas ve eklem ağrıları
- Halsizlik
- Mide bulantısı
- Kusma
yer alıyor. Bazı kişilerde belirtilerin döngüsel şekilde tekrar ettiği ifade ediliyor.
İleri Vakalar Hayati Risk Oluşturabiliyor
Tedavi edilmeyen sıtma vakalarında ciddi komplikasyonlar gelişebiliyor.
Uzmanlara göre ağır sıtma durumunda:
- Bilinç bulanıklığı
- Nefes darlığı
- Organ yetmezliği
- Şiddetli kansızlık
- Nöbet geçirme
gibi durumlar görülebiliyor. Özellikle çocuklar, hamileler ve bağışıklık sistemi zayıf kişilerde riskin daha yüksek olduğu belirtiliyor.
Hangi Bölgelerde Daha Yaygın Görülüyor?
Sıtma en çok tropikal ve subtropikal bölgelerde görülüyor.
DSÖ verilerine göre özellikle:
- Sahra Altı Afrika
- Güney Asya
- Güney Amerika’nın bazı bölgeleri
- Güneydoğu Asya
yüksek riskli bölgeler arasında yer alıyor.
Çocuklar ve Hamileler Risk Altında
Uzmanlara göre 5 yaş altındaki çocuklar sıtma nedeniyle en fazla risk altında bulunan gruplar arasında yer alıyor. Hamilelerde ise hastalığın hem anne hem de bebek sağlığı açısından ciddi sonuçlara yol açabileceği belirtiliyor.
Sıtma Nasıl Teşhis Ediliyor?
Hastalığın teşhisinde kan testleri büyük önem taşıyor.
Uzmanlar özellikle sıtmanın görüldüğü bölgelere seyahat eden kişilerde yüksek ateş şikâyetinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Tedavi Edilebilir Bir Hastalık Olarak Biliniyor
Sıtma erken teşhis edildiğinde tedavi edilebilen hastalıklar arasında yer alıyor.
Tedavide kullanılan ilaçlar:
- Parazitin türüne
- Hastalığın şiddetine
- Bölgesel direnç durumuna
göre değişebiliyor.
Korunma Yöntemleri Büyük Önem Taşıyor
Uzmanlar sıtmaya karşı korunmanın en etkili yöntemlerden biri olduğunu vurguluyor.
Korunma için önerilen yöntemler arasında:
- Sivrisinek kovucu kullanmak
- Koruyucu cibinlik kullanımı
- Uzun kollu kıyafet tercih etmek
- Riskli bölgelere gitmeden önce sağlık danışmanlığı almak yer alıyor.
Küresel Mücadele Devam Ediyor
DSÖ ve uluslararası sağlık kuruluşları sıtmayla mücadele kapsamında aşılama çalışmaları, ilaç erişimi ve sivrisinek kontrol programlarını sürdürmeye devam ediyor.
Uzmanlar özellikle iklim değişikliği, sağlık hizmetlerine erişim sorunları ve yoksulluğun sıtma ile mücadeleyi zorlaştıran unsurlar arasında bulunduğunu belirtiyor.