Akyurt fıtı çorbasındaki ‘fıt’ ne demek?

Çorbanın adındaki ‘fıt’, aslında özel bir bulgur; üstelik hazırlanması günler alıyor. Ankara’nın Akyurt ilçesine özgü fıtı çorbası, kunduru buğdayından elde edilen bu iri bulgurla yapılıyor. Sade malzemeleriyle Akyurt mutfağının köklü lezzetlerinden olan çorba, coğrafi işaret tesciliyle de kayıt altında.

AKYURT FITI ÇORBASI NEDİR?

Akyurt fıtı çorbası, Ankara’nın Akyurt ilçesine özgü, ‘fıt’ denen iri bulgurla yapılan geleneksel bir çorba. Sade malzemelerden oluşuyor ve yörenin mutfak kültüründe önemli bir yer tutuyor.

Çorbaya adını ve kimliğini veren, içindeki fıtılık bulgur. Bu bulgur olmadan yapılan benzer çorbalar, Akyurt fıtı çorbasının yerini tutmuyor.

‘FIT’ NE DEMEK?

‘Fıt’, Akyurt’ta fıtılık bulgura verilen ad. Bu bulgur, yörede yetişen kunduru buğdayının değirmende öğütülmesiyle elde ediliyor.

Fıt, tane boyutuyla ayırt ediliyor: pilavlık bulgurdan küçük, köftelik bulgurdan büyük. Yaklaşık 2-3 milimetrelik bu orta boy, çorbaya kendine has dokusunu veriyor.

Bulgur türü    Tane boyu

Köftelik (kısırlık)    En ince

Fıt (fıtılık)    Orta — 2-3 mm

Pilavlık    En iri

FIT NASIL ELDE EDİLİR?

Fıtın hazırlanması, başlı başına bir emek. Süreç, kunduru buğdayının hasadıyla başlıyor ve birkaç gün sürüyor:

•    Buğday kalburla elenip sap ve çöpten ayrılır

•    Yıkanıp süzülür ve bir gün bekletilir

•    Büyük bakır tavalarda suyla kaynatılır

•    Bez üzerine serilip güneşte yaklaşık iki günde kurutulur

•    Değirmende öğütülerek fıt elde edilir

İÇİNDE NE VAR?

Fıt hazır olduktan sonra çorbanın yapımı sadeleşiyor. Akyurt fıtı çorbasının malzemeleri:

•    Fıtılık bulgur (fıt)

•    Kuru soğan

•    Yeşil biber

•    Domates

•    Salça

•    Su

PİŞİRME

Soğan ve biber kavrulup salça eklendikten sonra su ve fıt ilave ediliyor; bulgur yumuşayana kadar pişiriliyor. Sade içeriği, çorbanın asıl lezzetini fıttan almasını sağlıyor.

COĞRAFİ İŞARET TESCİLLİ

Akyurt fıtı çorbası, 2021’de mahreç işareti olarak coğrafi işaret tescili aldı. Başvuruyu Akyurt Belediyesi yaptı.

Tescil, çorbanın yöreye özgü üretim yöntemini — özellikle fıtın geleneksel hazırlanışını — koruma altına alıyor. Akyurt fıtı çorbası böylece Akyurt tandır böreği gibi ilçenin tescilli lezzetleri arasına katıldı.

AKYURT FITI ÇORBASI HAKKINDA EN ÇOK SORULAN SORULAR

Akyurt fıtı çorbasıyla ilgili en çok merak edilen sorular ve kısa yanıtları şöyle:

‘FIT’ NEDİR?

Akyurt’ta fıtılık bulgura verilen ad; kunduru buğdayından öğütülen, 2-3 mm boyutunda iri bir bulgurdur.

AKYURT FITI ÇORBASININ İÇİNDE NE VAR?

Fıtılık bulgur, kuru soğan, yeşil biber, domates, salça ve su.

FIT NASIL HAZIRLANIR?

Buğday temizlenip yıkanır, kaynatılır, güneşte iki gün kurutulur ve değirmende öğütülür.

DİĞER BULGURLARDAN FARKI NE?

Fıt, pilavlıktan küçük, köftelikten büyüktür; orta boy bir bulgurdur.

COĞRAFİ İŞARETLİ Mİ?

Evet. Akyurt fıtı çorbası 2021’de mahreç işareti olarak tescillendi.