Basın İlan Kurumu elektronik denetim sürecini başlatıyor

Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulu, resmî ilan yayımlayan gazete ve internet haber sitelerinin denetimlerinde elektronik süreci düzenleyen Elektronik Denetim Tebliği’ni kabul etti. Ankara merkezli kurumun dijital dönüşüm adımıyla denetimlerin daha hızlı, izlenebilir ve etkin yürütülmesi, fizikî denetimlerin ise gerekli durumlarda sürmesi planlandı.

ELEKTRONİK DENETİM TEBLİĞİ KABUL EDİLDİ

Basın İlan Kurumu, resmî ilan yayımlama hakkına sahip gazete ve internet haber sitelerine yönelik denetim süreçlerinde yeni bir uygulama dönemine hazırlanıyor. Kurumun Yönetim Kurulu tarafından kabul edilen Elektronik Denetim Tebliği, denetim faaliyetlerinin elektronik ortamda yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirledi.

Düzenleme, Basın İlan Kurumu’nun dijital dönüşüm çalışmaları kapsamında hazırlandı. Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği’nde 10 Aralık 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle oluşturulan mevzuat altyapısının ardından, elektronik denetim sürecinin ayrıntıları tebliğle netleştirildi.

Yeni uygulamayla birlikte denetim süreçlerinde kullanılan bilgi ve belgelerin dijital ortamda sunulması, incelenmesi, kayıt altına alınması ve raporlanması mümkün olacak. Böylece basın kuruluşlarına yönelik denetimlerde işlem süresinin kısalması ve uygulama birliğinin güçlenmesi hedefleniyor.

GAZETE VE İNTERNET HABER SİTELERİ NASIL DENETLENECEK?

Basın İlan Kurumu tarafından yürütülen denetimlerde kullanılan birçok veri, hâlihazırda elektronik sistemler üzerinden temin ediliyor. Süreli yayınlara ilişkin kadro, içerik, baskı, dağıtım ve fiilî satış bilgileri Kurum kayıtları ile İLANBİS üzerinden inceleniyor.

İnternet haber sitelerinin ziyaretçi trafik verileri ise BİK Analitik sistemi aracılığıyla takip ediliyor. Bu teknik altyapı, denetime esas bilgi ve belgelerin elektronik ortamda sunulmasını ve değerlendirilmesini sağlayacak.

Elektronik denetim kapsamında şu başlıkların dijital ortamda ele alınması öngörülüyor:

• Süreli yayınlara ait kadro bilgileri
• İçerik ve yayın kayıtları
• Baskı, dağıtım ve fiilî satış verileri
• İnternet haber sitelerinin ziyaretçi trafik bilgileri
• İLANBİS ve BİK Analitik üzerinden alınan kayıtlar
• Denetime esas belge ve sistem verileri

Bu yapı sayesinde denetim süreçlerinde hem basılı gazeteler hem de internet haber siteleri için daha düzenli ve izlenebilir bir kayıt sistemi işletilecek.

TUTANAK VE RAPORLAR DİJİTAL ORTAMDA HAZIRLANACAK

Elektronik Denetim Tebliği ile kontrol kurulu tutanakları ve raporlarının elektronik ortamda hazırlanmasının önü açıldı. Tutanak ve raporlar, güvenli elektronik imza kullanılarak imzalanabilecek ve dijital ortamda muhafaza edilebilecek.

Bu düzenlemeyle denetim kayıtlarının daha düzenli tutulması, süreçlerin geriye dönük izlenebilmesi ve işlemlerin daha kısa sürede tamamlanması amaçlanıyor. Aynı zamanda zaman ve kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması planlanıyor.

Elektronik kayıt sistemi, denetimlerde uygulama birliğinin sağlanmasına da katkı verecek. Farklı yayın türlerine ilişkin belgelerin aynı sistematik içinde değerlendirilmesi, denetim süreçlerinin daha şeffaf ve takip edilebilir yürütülmesini sağlayacak.

Yeni tebliğde yalnızca belge sunumu değil, elektronik tutanakların düzenlenmesi, raporların hazırlanması, sistem kayıtlarının tutulması ve denetim sürecinde izlenecek teknik usuller de ayrıntılı biçimde düzenlendi.

FİZİKÎ DENETİM UYGULAMASI DEVAM EDECEK

Elektronik denetim uygulaması, fizikî denetimin tamamen sona erdiği anlamına gelmeyecek. Basın İlan Kurumu, gerekli görülen durumlarda yerinde inceleme yapmayı sürdürecek.

Elektronik ortamda sunulan bilgi ve belgelerin yeterli bulunmaması hâlinde fizikî denetim uygulanacak. Yerinde inceleme yapılmasını gerektiren dosyalarda ya da denetimin niteliğinin bunu zorunlu kıldığı durumlarda ekipler sahada denetim gerçekleştirecek.

Bu çerçevede elektronik denetim, mevcut fizikî denetim sistemini tamamlayan bir model olarak devreye alınacak. Kurum, dijital altyapıdan yararlanarak işlemleri hızlandırırken, ihtiyaç duyulan hâllerde sahadaki kontrol mekanizmasını koruyacak.

Fizikî denetimin devam edecek olması, özellikle belge doğrulama, yerinde tespit, baskı ve dağıtım süreçlerinin incelenmesi gibi başlıklarda denetim bütünlüğünün korunmasını sağlayacak.

KİŞİSEL VERİLER VE TİCARİ SIRLAR İÇİN DÜZENLEME

Elektronik Denetim Tebliği’nde bilgi güvenliği ve veri koruma başlıklarına da yer verildi. Denetim sürecinde ibraz edilen bilgi ve belgelerin elektronik ortamda işlenmesi nedeniyle kişisel verilerin ve ticari sırların korunmasına ilişkin usuller düzenlendi.

Tebliğde, sistem kayıtlarının nasıl tutulacağı, elektronik belge ve raporların nasıl muhafaza edileceği, teknik aksaklık yaşanması hâlinde hangi yöntemlerin uygulanacağı ve mücbir sebep durumlarında sürecin nasıl işleyeceği ayrıntılı şekilde belirlendi.

Dijital ortamda yürütülecek denetimlerde güvenli elektronik imza, sistem kaydı, erişim kontrolü ve belge bütünlüğü gibi unsurlar kritik rol üstlenecek. Böylece denetimlerde hem güvenilirlik hem de veri güvenliği sağlanacak.

Bu düzenleme, basın kuruluşlarının elektronik ortamda belge sunarken karşılaşabileceği teknik ve idari süreçlerin önceden belirlenmesini sağlayacak.

ELEKTRONİK DENETİM NE ZAMAN BAŞLAYACAK?

Elektronik Denetim Tebliği’nin yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirlendi. Uygulama, Basın İlan Kurumu’nun teknik altyapı ve sistem hazırlıklarının tamamlanmasının ardından devreye girecek.

Kurumun mevcut dijital sistemleri arasında yer alan İLANBİS ve BİK Analitik, elektronik denetim sürecinin temel veri kaynakları arasında bulunacak. Bu sistemlerin sağlayacağı kayıtlar, gazete ve internet haber sitelerinin denetiminde daha etkin kullanılacak.

Yeni uygulamayla resmî ilan yayımlayan basın kuruluşlarının denetim işlemleri, elektronik ortamda daha hızlı ve düzenli biçimde yürütülecek. Denetime ilişkin belgelerin dijital ortamda saklanması, süreçlerin kurumsal hafızaya daha güçlü şekilde aktarılmasını da sağlayacak.

Elektronik denetim döneminde, basın kuruluşlarının belge ibrazı ve sistem kayıtlarına ilişkin yükümlülüklerini belirlenen usuller çerçevesinde yerine getirmesi gerekecek.