Psikologlar uyardı: Sürekli teşekkür eden kişilere dikkat!

Günlük yaşamda sık sık kullanılan “teşekkür ederim” sözü, çoğu zaman iyi niyetli bir nezaket ifadesi olarak kabul edilir. Ancak psikologlara göre sürekli teşekkür etmek, bazı kişilerde onay arayışı, kaygı, suçluluk duygusu ya da ilişkilerde sorun yaşamaktan kaçınma isteğiyle bağlantılı hale gelebilir.

SÜREKLİ TEŞEKKÜR ETMEK NE ANLAMA GELİR?

Sürekli teşekkür etmek, ilk bakışta kibar ve düşünceli bir davranış gibi görünür. İnsanlar, kendilerine yapılan küçük bir yardımda, verilen kısa bir yanıtta ya da günlük hayatın sıradan anlarında bu ifadeyi kullanarak karşısındaki kişiye değer verdiğini göstermek ister.

Ancak psikologlar, bu davranışın her zaman yalnızca minnettarlıkla açıklanamayacağını belirtiyor. Bazı kişiler için “teşekkür ederim” demek, sosyal ilişkilerde güvenli bir alan oluşturmanın yolu haline gelebiliyor.

TEŞEKKÜR ETME ALIŞKANLIĞI NEREDEN GELİR?

Teşekkür etme alışkanlığı çoğu zaman çocukluk döneminde öğrenilir. Aile içinde, okulda ve sosyal çevrede “teşekkür etmek” iyi davranışın, saygının ve kabul görmenin bir parçası olarak öğretilir.

Bu öğrenme süreci sağlıklı bir nezaket davranışına dönüşebilir. Fakat bazı kişilerde teşekkür etmek, zamanla “iyi biri görünme”, “nankör sanılmama” veya “karşı tarafı memnun etme” çabasına bağlanabilir.

“TEŞEKKÜR EDERİM” BAZEN SAVUNMA MEKANİZMASINA DÖNÜŞEBİLİR

Psikologlara göre bazı bireyler, “teşekkür ederim” ifadesini yalnızca memnuniyet göstermek için kullanmaz. Bu söz, kimi zaman karşı tarafın olası tepkisini yumuşatma amacı taşıyabilir.

Bu durumda teşekkür etmek, kişinin iç dünyasında “Bana kızma”, “Sana yük olmak istemiyorum” ya da “Beni yanlış anlama” düşüncelerinin dışa yansıması haline gelir. Böylece basit bir nezaket ifadesi, psikolojik savunma işlevi kazanabilir.

BAŞKALARINI MEMNUN ETME İSTEĞİ ETKİLİ OLABİLİR

Çocukluk döneminde sevgiyi ve ilgiyi daha çok uyumlu davranarak alan kişiler, yetişkinlikte başkalarının beklentilerine karşı daha hassas olabilir. Bu kişiler, çevresindekileri rahatsız etmemek için kendi ihtiyaçlarını geri plana atabilir.

Sürekli teşekkür etmek de bu davranış kalıbının bir parçası haline gelebilir. Kişi, bir istekte bulunduğunda, yardım aldığında ya da yalnızca varlığıyla yer kapladığını düşündüğünde bile teşekkür ederek ilişkiyi güvenceye almaya çalışabilir.

ONAY ALMA İHTİYACI TEŞEKKÜR DİLİNİ ARTIRABİLİR

Bazı kişiler için teşekkür etmek, karşı taraftan onay almanın dolaylı bir yoludur. Bu kişiler, ilişkilerde yanlış anlaşılmaktan ya da kaba görünmekten yoğun biçimde kaçınabilir.

Bu nedenle teşekkür ifadesi, gereğinden sık kullanıldığında kişinin kendini rahatlatma aracına dönüşebilir. Özellikle mesajlaşmalarda, iş yerindeki iletişimde veya sosyal ilişkilerde sürekli teşekkür eden kişiler, çoğu zaman karşı tarafın düşüncelerini fazla önemseyebilir.

ÇATIŞMADAN KAÇINMA DAVRANIŞIYLA BAĞLANTILI OLABİLİR

Sürekli teşekkür etmenin altında bazen çatışmadan kaçınma eğilimi de bulunabilir. Kişi, bir konuda rahatsızlık duysa bile bunu doğrudan ifade etmek yerine yumuşak, uyumlu ve fazla nazik bir dil kullanabilir.

Bu davranış kısa vadede sorunları önlüyor gibi görünse de uzun vadede kişinin kendi sınırlarını korumasını zorlaştırabilir. İlişkilerde sürekli alttan almak, zamanla içsel yorgunluk ve kırgınlık yaratabilir.

SIK TEŞEKKÜR ETMEK HER ZAMAN SORUN DEĞİLDİR

Psikologlar, sık teşekkür etmenin tek başına olumsuz bir davranış olarak görülmemesi gerektiğini belirtiyor. İçten gelen minnettarlık, hem ilişkileri güçlendirebilir hem de kişinin olumlu deneyimleri daha fazla fark etmesine yardımcı olabilir.

Sorun, teşekkür etmenin samimi bir duygu olmaktan çıkıp kaygıyı azaltmak için otomatikleşmesidir. Kişi teşekkür etmediğinde kendini huzursuz, suçlu ya da eksik hissediyorsa bu alışkanlığın ardındaki duyguya bakmak gerekebilir.

HANGİ DURUMLARDA DİKKAT EDİLMELİ?

Uzmanlara göre bazı işaretler, teşekkür etme davranışının sıradan nezaketin ötesine geçtiğini gösterebilir. Özellikle kişi, teşekkür etmeyi unuttuğunda yoğun suçluluk duyuyorsa bu durum üzerinde düşünmek faydalı olabilir.

Dikkat edilmesi gereken bazı durumlar şöyle sıralanabilir:

• Bir mesajı teşekkür etmeden bitirememe
• Yardım isterken aşırı mahcubiyet hissetme
• Küçük konularda bile kendini borçlu görme
• Karşı tarafın tepkisini sürekli kontrol etme
• Teşekkür etmediğinde kaba görüneceğini düşünme
• İnsanları memnun edemediğinde yoğun kaygı yaşama
• Yardım aldıktan sonra hemen karşılık verme zorunluluğu hissetme

Bu belirtiler her zaman ciddi bir sorun anlamına gelmez. Ancak kişinin sosyal ilişkilerinde sürekli kaygı, suçluluk ve kendini bastırma hali varsa profesyonel destek almak yararlı olabilir.

TEŞEKKÜR ETMEDEN ÖNCE KENDİNİZE BU SORUYU SORUN

Psikologlar, otomatik biçimde “teşekkür ederim” demeden önce kişinin kısa bir iç değerlendirme yapmasını öneriyor. Bu noktada şu soru yol gösterici olabilir: “Bunu gerçekten minnet duyduğum için mi söylüyorum, yoksa karşımdaki kişinin olumsuz tepki vermesinden mi çekiniyorum?”

Bu ayrım, kişinin kendi iletişim alışkanlıklarını daha net görmesine yardımcı olabilir. Teşekkür etmek elbette değerli bir davranıştır; ancak sürekli kaygıyla tekrarlandığında, kişinin ilişkilerde kendini güvende hissetmediğine işaret edebilir.

DAHA SAĞLIKLI TEŞEKKÜR ETMEK MÜMKÜN MÜ?

Teşekkür etmeyi tamamen azaltmak ya da bırakmak gerekmez. Asıl önemli olan, bu ifadeyi otomatik bir savunma yerine daha bilinçli ve anlamlı biçimde kullanmaktır.

Örneğin yalnızca “teşekkür ederim” demek yerine, hangi davranış için minnet duyulduğunu belirtmek iletişimi daha samimi hale getirebilir. “Vakit ayırdığın için teşekkür ederim” ya da “Beni dinlediğin için teşekkür ederim” gibi ifadeler, hem karşı tarafı daha net takdir eder hem de kişinin duygusunu somutlaştırır.

YARDIM ALIRKEN HEMEN KARŞILIK VERMEK ZORUNDA DEĞİLSİNİZ

Bazı kişiler, yardım aldığında hemen bunu telafi etme ihtiyacı hisseder. Bu duygu, teşekkür etme davranışını da daha yoğun hale getirebilir.

Oysa sağlıklı ilişkilerde her yardım anında karşılık beklenmez. Yardımı kabul etmek, güven ilişkilerinin doğal bir parçasıdır. Kişinin her desteği borç gibi görmemesi, hem kendisini hem de ilişkilerini daha dengeli hale getirebilir.

SINIR KOYMAK NEZAKETSİZLİK DEĞİLDİR

Sürekli teşekkür eden kişiler, bazen kendi sınırlarını dile getirmekte zorlanabilir. Kırıcı görünmemek için fazla uyumlu davranmak, kişinin gerçek düşüncelerini söylemesini engelleyebilir.

Oysa sınır koymak nezaketsizlik anlamına gelmez. İnsan, hem kibar olabilir hem de istemediği bir şeyi açıkça ifade edebilir. Sağlıklı iletişim, yalnızca teşekkür etmeyi değil, gerektiğinde “hayır” diyebilmeyi de içerir.